Trump’ın İran ‘teslim oldu’ çıkışı Orta Doğu gerilimini tırmandırdı: Jeopolitik risk, petrol ve Bitcoin(BTC) fiyatlarını baskılıyor

Trump, İran’ın ‘özür dileyip teslim olduğunu’ iddia etti: Orta Doğu’da savaş 2. haftasında, piyasalar tedirgin

Başkan Trump, İran’ın Orta Doğu’daki komşu ülkelere karşı ‘özür dileyip teslim olduğunu’ öne sürerek son dönemde artan ‘askeri baskının sonuç verdiğini’ savundu. Aynı anda İran içindeki hedeflere yönelik yeni saldırıların ‘yaklaştığı’ uyarısını yapması, savaşın 2. haftasına giren Orta Doğu’da *jeopolitik risk* algısını daha da yükseltti. ‘Trump’, ‘İran’, ‘Orta Doğu gerilimi’ ve ‘jeopolitik risk’ başlıklarının yeniden öne çıkması, enerji fiyatları ve *kripto para piyasaları* üzerinde baskı yaratıyor. ‘yorum: Bu gelişme özellikle Bitcoin(BTC) ve majör altcoin’ler için kısa vadeli volatilite riskini artıran bir arka plan sunuyor.’

ABD merkezli çeşitli medya kuruluşlarının 8’inde (yerel saatle) aktardığına göre Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social’daki paylaşımında, ‘ABD ile İsrail’in koordineli baskısının İran’ı geri adım atmaya zorladığını’ iddia etti. İran’ın ‘bölgesel güç statüsünü kaybettiğini’ savunan Trump, ‘birçok Orta Doğu ülkesinden bu sonuçlara katkı sağladıkları için teşekkür mesajı aldığını’ da ifade etti. Ancak Trump, ‘askeri operasyonların süreceğini’ vurgulayarak, şimdiye kadar gündemde olmayan yeni hedeflerin de vurulabileceği sinyali verdi. Bu söylem, *askeri tırmanma* olasılığını canlı tutarken, küresel risk iştahı üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturuyor.

Savaş, ‘Operasyon Epik Öfke’ sonrası 2. haftasında

İran içinde 900’den fazla hedefi vurmayı amaçlayan geniş çaplı ortak harekât ‘Operasyon Epik Öfke(Operation Epic Fury)’ sonrası bölgesel çatışma 2. haftasına girmiş durumda. Operasyonun ilk günlerinde İran’ın dini lideri Ali Hamaney(Ali Khamenei)’in ikametinde öldüğü yönündeki haberler, Tahran yönetiminde ani bir ‘liderlik boşluğu’ yarattı. Bu gelişme, ‘rejim istikrarı’, ‘güç boşluğu’ ve ‘kontrolsüz misilleme’ gibi riskleri aynı anda tetikledi. ‘yorum: Liderlik boşluğu, piyasalarda belirsizlik primini yükselten temel faktörlerden biri olarak görülüyor.’

Son bir hafta içinde İran, Katar, Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD askeri üslerini hedef alan füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla misillemede bulundu. Eş zamanlı olarak, küresel enerji arzının ‘boğaz noktası’ olarak bilinen *Hürmüz Boğazı*nı kısmen veya tamamen kapatma yönünde adımlar attı ya da bu yönde sinyal verdi. Hürmüz Boğazı, dünya deniz yoluyla taşınan petrolünün önemli bir bölümünün geçtiği kritik hat olduğu için, olası bir ‘blokaj’ senaryosu *petrol fiyatlarında sert yükseliş* beklentisini ve buna paralel olarak da *enflasyon* ve *faiz* endişelerini güçlendiriyor.

İran bağlantılı silahlı grup Hizbullah’ın, Lübnan’dan İsrail’e yönelik roket ve füze saldırılarını yeniden yoğunlaştırması, çatışmanın artık tekil bir ülke çatışmasından çıkıp ‘bölgesel zincirleme genişleme’ evresine girdiğine işaret ediyor. Bu tablo, *jeopolitik risk primi*ni artırırken, hem geleneksel piyasalar hem de *kripto varlıklar* cephesinde riskten kaçış eğilimini besleyebilecek bir ortam oluşturuyor.

Tahran’dan ‘komşu ülkelere saldırı yasağı’ mesajı

ABD, İran yönetimine ‘kayıtsız şartsız teslim olma’ çağrısı yapmış olsa da, son bilgiler Tahran’ın bu talebi reddettiğini gösteriyor. Buna karşın İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan(Masoud Pezeshkian), yaptığı açıklamada ‘komşu ülkelere yönelik saldırıları yasaklayan’ yeni bir düzenlemenin geçici liderlik konseyi tarafından onaylandığını duyurdu. İran, ‘yalnızca başka ülkelerin topraklarından İran’a saldırı yapılması halinde askeri karşılık verileceğini’ açıkladı.

Bu şartlı yaklaşım bir yandan ‘çatışmayı komşu ülkelere yaymak istemediği’ mesajı taşısa da, diğer yandan ‘saldırıların gerçek çıkış noktası’ tartışmasını yeni bir gerilim başlığına dönüştürebilir. ‘yorum: Fiili saldırıların vekil güçler veya üçüncü ülkeler üzerinden yürütüldüğü gri alan, hem diplomatik pazarlıkta hem de piyasa fiyatlamalarında belirsizliği artıran bir unsur.’

Piyasalar açısından, Trump’ın ‘teslim oldu’ söylemi ile ‘yaklaşan yeni saldırı’ uyarısının aynı anda gelmesi, çatışmanın sona ermesinden çok *daha geniş bir askeri tırmanma* beklentisini besleyebilir. Özellikle *Hürmüz Boğazı riski*, önümüzdeki dönemde *petrol* ve *dolar* tarafındaki oynaklığı, dolayısıyla da *Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) ve başlıca altcoin’ler* dahil olmak üzere küresel *risk varlıkları* genelinde volatiliteyi yükselten kilit bir faktör olarak öne çıkıyor.

‘yorum: Tarihsel olarak büyük jeopolitik şoklar ilk anda riskten kaçışla birlikte kripto dahil tüm riskli varlıklarda satışa, ardından da ‘güvenli liman’ anlatısı güçlenirse özellikle Bitcoin(BTC) tarafında kademeli bir toparlanmaya yol açabiliyor. Hürmüz kaynaklı bir enerji şoku, enflasyon ve faiz beklentilerini yeniden bozarsa, orta vadede kripto piyasaları için hem risk hem de fırsat üreten karmaşık bir zemin oluşabilir.’