Cardano(ADA) ekosisteminde Pentad şoku: 40 milyon dolarlık fon açığı, yönetişim modelini teste soktu

에이다(ADA) ekosisteminin ortak entegrasyon girişimi ‘Pentad’ yaklaşık 40 milyon dolar (yaklaşık 596,6 milyar won) tutarında bir ‘fon açığı’ ile karşı karşıya kaldı. Teklif hazırlanırken 700 bin ‘ADA(에이다)’ üzerinden yaklaşık 58 milyon dolar olarak hesaplanan bütçe, token fiyatındaki sert düşüş nedeniyle bugün yaklaşık 18 milyon dolar seviyesine geriledi. Projenin ‘ekonomik yapısının’ kökten değiştiğini söyleyen isim ise Cardano’nun kurucusu Charles Hoskinson(Charles Hoskinson).

Hoskinson, 6 Mart’ta yayımlanan video güncellemesinde teklifin hazırlandığı dönemde ‘ADA(에이다)’ fiyatının yaklaşık 0,83 dolar olduğunu, bugün ise 0,25 dolar civarına indiğini hatırlattı. Bu düşüşle birlikte Pentad’ın üzerine kurulduğu ‘kaynak planlamasının’ çöktüğünü belirtti. Hoskinson, “Başlamak istediğimiz zaman ile bugün arasında 40 milyon dolarlık bir açık oluştu” diyerek, “Pentad’ın tüm bileşenleri bu açığı kabullenmek zorunda ve verilen sözler ile yükümlülükleri yerine getirmek için sonuçta ‘cepten ödeme(out of pocket)’ yapmaları gerekecek” ifadelerini kullandı.

Pentad, Cardano’nun çekirdek ekosistemindeki 5 ana organizasyonun birlikte hareket ederek, ağ için ‘ticari açıdan kritik’ entegrasyonları daha hızlı ve daha büyük ölçekle elde etmesi amacıyla kurgulanmıştı. Hoskinson, Cardano ve Midnight(Midnight) birlikte masaya oturduğunda daha avantajlı koşullar sağlanabileceğini savunuyordu. Ancak ‘ADA(에이다)’ dolar değerinin çökmesiyle birlikte, sadece hazine(treasury) varlıklarına dayanarak Cardano tarafındaki entegrasyon maliyetlerinin bile tam anlamıyla karşılanmasının zor hale geldiğini ileri sürüyor.

Hoskinson, Midnight ekibinin de kendi entegrasyon maliyetlerini ‘kendi cebinden’ karşıladığını ve bu kapsamda oluşan ‘borçların(liabilities)’ 10 milyon doları aştığını söyledi. Çoğu sözleşmenin ‘çok yıllı(multiyear)’ yapıda olduğuna dikkat çekerken, bunun kısa vadeli giderleri aşan uzun vadeli yükümlülükler yarattığına işaret etti.

Pentad güncellemesindeki en kritik gündem maddelerinden biri, saklama(custody) şirketi Fireblocks(Fireblocks) ile bağlantılı ‘geri ödeme(reimbursement) anlaşmazlığı’ oldu. Hoskinson’a göre taraflardan biri, Pentad sürecinden bağımsız şekilde Fireblocks ile kendi şartlarında müzakere yürüttü, ücret yapısını kendi başına netleştirdi ve daha sonra bu maliyetin Pentad tarafından karşılanmasını talep etti.

Hoskinson, bu talebin Midnight Vakfı üzerinden yürütülen daha geniş ve maliyeti yüksek entegrasyon paketinden temelde farklı olduğunu savundu. Daha da önemlisi, söz konusu anlaşmanın “en baştan beri ‘yönetim onayı(gövernans)’ çerçevesine dahil edilmediğinin” altını çizdi. “Pentad’dan hiç kimse kâr etmiş değil” diyen Hoskinson, “Cardano Vakfı, Midnight Vakfı, Input Output(Input Output), Emurgo(Emurgo), Intersect(Intersect) hepsi zarar tarafında; çoğu entegrasyon hem cepten harcama hem de uzun vadeli borç yükü getiriyor” yorumunu yaptı. Buna karşılık bu yükümlülüklere imza atmayan harici bir tarafın, şartların kökten değiştiği bugünkü tabloda aynı ölçüde ‘masraf iadesi’ beklemesinin gerçekçi olmadığını savunuyor.

Öte yandan Hoskinson, Pentad V1’in ‘operasyonel açıdan’ başarılı olduğunu düşünüyor. Cardano’nun Circle(Circle) ile anlaşma imzalamasının ardından sadece 84 gün içinde ağda USDCX’in devreye alındığını, bu token’ın Cardano üzerinde ‘bir numaralı stablecoin’ konumuna yükseldiğini iddia etti.

LayerZero(LayerZero), Pyth(Pyth), Dune Analytics(Dune Analytics) ve çeşitli saklama şirketleriyle yapılan entegrasyonlara da dikkat çeken Hoskinson, Cardano’nun artık eskisi gibi “ada(island)” misali izole bir ekosistem olmadığını, daha geniş kripto piyasasına uzanan ‘köprüler’ inşa ettiğini söyledi. “Bizim sorunumuz altyapı değil” diyen Hoskinson, “asıl mesele DApps(디앱) ve DeFi(디파이) ekosistemi ile kullanıcı deneyimi” yorumunu yaptı.

Hoskinson’a göre Cardano için bir sonraki mücadele alanı çekirdek teknoloji değil, ‘kullanım alanı(utility)’, kullanıcı deneyimi ve DeFi çekim gücü olacak. Ekosistemin, uygulamaların rekabette ayakta kalabilmesi için ‘stratejik sermaye dağılımına’ ihtiyacı olduğunu vurguladı. Pentad V2 ihtimaline de değinen Hoskinson, basit hibeler(grants) yerine, Cardano üzerindeki DApp ve DeFi projelerini bir araya getiren, hazine temelli ‘ağırlıklı endeks(weighted index)’ benzeri yapılara yönelebileceklerini söyledi.

Tüm bu tartışma, salt bir ‘bütçe krizi’ olmanın ötesine geçmiş durumda. Cardano zincir üstü yönetişiminin(on-chain governance), fiyat düşüşleri ve çıkar çatışmaları ortamında ne ölçüde çalışabildiğini gösterecek bir ‘test’ niteliği taşıyor. Hoskinson, süreç kamuoyu önünde bir iç kavga ile dağılmadan, zor sermaye tahsisi kararlarının ortaklaşa alınarak uygulanabildiği bir modele evrilebilirse, Pentad’ın ‘fon krizi’ başlığını aşıp Cardano yönetim modelinin ‘uygulanabilirliğini’ kanıtlayan erken örneklerden biri haline gelebileceği görüşünde.

Bu haberin yazıldığı sırada ‘ADA(에이다)’ 0,2548 dolar seviyesinden işlem görüyordu. Kur çevriminde 1 dolar = 1.491,50 won kabul edildiğinde, bu seviye yaklaşık 380 wona karşılık geliyor.