ECB, Euro için Tokenizasyon Tabanlı Toptan Finans Ekosistemi Kuruyor: Pontes ve Appia Yol Haritası Açıklandı

Avrupa Merkez Bankası(ECB), 11’inde (yerel saatle) euro bölgesinde ‘tokenizasyon(tokenisation)’ temelli bir toptan finans ekosistemi kurmak için hazırladığı yol haritasını açıkladı. ECB, blokzincir ve dağıtık defter teknolojisi(DLT) altyapısını finansal sisteme daha sistematik biçimde entegre ederek euro’nun uluslararası rezerv para olarak ‘varlığını’ ve ‘rekabet gücünü’ korumayı hedefliyor.

ECB, duyurusunda tek para birimi odaklı tokenizasyon tabanlı toptan finans ekosisteminin gelişim yönünü ve takvimini de paylaştı. Stratejinin merkezinde ‘Pontes’ ve ‘Appia’ adlı iki ana proje bulunuyor. Pontes, DLT tabanlı işlemler için tasarlanan bir teknoloji katmanı olarak tanımlanıyor ve bu yıl 3. çeyrekte kamuoyuna açılması planlanıyor. ECB, Pontes üzerinden tokenleştirilmiş varlıkların takas ve ödemesini test etmeyi, piyasa katılımcılarının da gerçek kullanım senaryolarını hızla doğrulayabileceği bir zemin oluşturmayı amaçlıyor.

Stratejinin ağırlık merkezi ise Appia projesi. ECB, Appia’nın “piyasa ile birlikte tamamen yenilikçi ve entegre bir finansal piyasa ekosistemi geliştirmeye odaklanacağını” vurguladı. Appia programının 2028’e kadar sürmesi bekleniyor. Programın sonunda ise euroyu kullanan ülkelerin merkez bankaları ile ECB’den oluşan Eurosystem’in tokenizasyon temelli finans ekosistemine ilişkin ‘vizyonu’ içeren ayrıntılı bir ‘taslak/plan (blueprint)’ yayımlaması öngörülüyor.

Eurosystem, ECB ile euroyu resmi para birimi olarak kullanan ülkelerin merkez bankalarından oluşan para politikası ve ödeme sistemi otoritesi yapısını ifade ediyor. Bu çerçevede Appia, tokenizasyon merkezli finansal sistemin uzun vadeli mimarisini inceleyen bir program niteliği taşıyor. Sadece altyapı tasarımı değil, aynı zamanda yönetişim modelleri ve ortak teknik/işlevsel standartların belirlenmesi de gündemde. Böylece, ‘tokenize piyasaların’ resmi finansal mimarinin içine nasıl konumlandırılacağına dair ana hatlar çizilecek.

ECB, yeni inisiyatifin amaçlarını “Daha entegre, rekabetçi ve yenilikçi bir Avrupa ödeme ve menkul kıymet ortamı yaratmak, Avrupa’nın stratejik özerkliği ile dayanıklılığını güçlendirmek ve euro’nun uluslararası para birimi olarak etkinliğini sürdürmesini sağlamak” şeklinde özetledi.

Bu yol haritası, Avrupa’da finansal altyapının giderek daha fazla ‘jeopolitik bir dosya’ olarak ele alındığı eğilimle de örtüşüyor. Özellikle Avrupa’nın, sınır ötesi ödemelerde yabancı ödeme ağlarına bağımlı olması ve küresel finans sisteminde dolar merkezli yapının baskınlığı, ‘dışarıdan gelen baskı ve risk’ unsuru olarak tartışılıyor. Avrupa Parlamentosu, geçen yıl paylaşılan bir analizde, Avrupa’nın yabancı ödeme ağlarına bağımlılığını finansal egemenlik açısından bir ‘yapısal kırılganlık(structural vulnerability)’ olarak tanımlamış ve bunun gelecekte jeopolitik bir ‘kaldıraç’ olarak kullanılabileceğine dikkat çekmişti. Bu çerçevede ECB’nin euro temelli tokenizasyon odaklı toptan finans ekosistemi girişimi, yalnızca teknolojik yenilik değil, aynı zamanda dışsal riskleri azaltmaya dönük stratejik bir hamle olarak da değerlendiriliyor.

ECB’nin tokenizasyon programı, blokzincir dahil DLT’nin yaygınlaştığı bir dönemde, euro bölgesinin finansal altyapısını yeniden tasarlamaya dönük uzun vadeli bir adım niteliğinde. DLT sayesinde tahviller, yatırım fonları ve çeşitli menkul kıymetler gibi finansal varlıklar, ortak bir ağ üzerinde dijital ‘token’ biçiminde ihraç edilebiliyor, devredilebiliyor ve takas edilebiliyor. Aracı katmanların azalması, ödeme ve mutabakat sürelerinin kısalması, operasyonel verimliliğin artması ve veri bütünlüğünün güçlenmesi bu modelin öne çıkan potansiyel faydaları arasında sayılıyor.

ECB Yönetim Kurulu Üyesi Piero Cipollone(Piero Cipollone), “Appia, bugünün finansal sisteminden yarının tokenizasyon temelli piyasasına giden yolu açan bir çalışma ve bu yolun temeli merkez bankası parası ile sıkı biçimde anchored(bağlı)” ifadelerini kullandı. yorum: Burada, ‘merkez bankası parası’ vurgusuyla, DLT üzerindeki tokenleşmiş varlıkların güvenli ve nihai mutabakatının yine merkez bankası parasına dayanan bir omurga üzerinden kurgulanacağı mesajı veriliyor.

Piyasa katılımcıları, ECB’nin bu yol haritasının Avrupa merkezli varlıkların tokenizasyonuna yönelik deneyleri ‘resmi çerçeveye’ doğru çekip çekmeyeceğini yakından izliyor. Ancak teknik standartların belirlenmesi, piyasa oyuncuları arasında koordinasyonun sağlanması ve düzenleyici-denetleyici çerçevenin paralel biçimde güncellenmesi gerekiyor. Bu nedenle, Appia’nın ortaya koyacağı uzun vadeli mimari tasarım ile uygulama aşamasında sağlanacak mutabakatın, programın başarısı açısından belirleyici olacağı ifade ediliyor.