Demokratlar BETS OFF tasarısıyla içeriden bilgili tahmin piyasası bahislerini yasaklamaya hazırlanıyor

Demokrat Parti’ye mensup federal milletvekilleri, hükümet yetkilileri ile üst düzey bürokratların ‘içeriden bilgi’ kullanarak tahmin piyasalarında (prediction market) işlem yapmasını kökten yasaklamayı hedefleyen bir yasa tasarısı hazırlıyor. Özellikle askeri operasyon gibi sonucunu önceden bilme ihtimali yüksek olan süreçlere doğrudan dahil olan kişilerin bu piyasalara katılması, tahmin piyasalarını ‘bilgi asimetrisi’ üzerinden işleyen bir tür manipülasyon ve usulsüz işlem platformuna dönüştürebileceği endişesi öne çıkıyor.

‘BETS OFF(Banning Event Trading on Sensitive Operations and Federal Functions)’ adı verilen tasarı, salı günü (tarih belirtilmedi) Kongre’ye sunulacak. Yasa, hükümet kararları, terör eylemleri, savaş, suikast gibi belirli olayların sonucunu önceden bilen kişilerin bu olaylara dayalı kontratlarda bahis oynamasını yasaklıyor; başka bir deyişle ‘yolsuzluk niteliğindeki bahislere’ hukuki yaptırım getirmeyi amaçlıyor. Tasarıya, Senato Dış İlişkiler Komitesi üyesi Connecticutlı Demokrat senatör Chris Murphy(Cris Murphy) ile Temsilciler Meclisi Gözetim ve Hükümet Reformu Komitesi üyesi Demokrat milletvekili Greg Casar öncülük ediyor. Murphy, Başkan Trump yönetimine eleştirel tavrıyla tanınan bir isim.

Tasarı, tahmin piyasalarında işlem gören olay kontratlarının ‘içeriden öğrenenlerin ticareti’ niteliği taşıyabilecek her durumda en baştan engellenmesi mantığına dayanıyor. Metinde yasak kapsamına giren ‘belirli olaylar’, “herhangi bir kişinin sonucunu tamamen kontrol ettiği olaylar” veya “herhangi bir kişinin sonucunu önceden bildiği olaylar” şeklinde geniş bir çerçevede tanımlanıyor. Böylece, olayın sonucuna dair kesin veya ayrıcalıklı bilgiye sahip aktörlerin piyasaya girmesi topyekûn yasaklanmak isteniyor.

Tasarıyı hazırlayan milletvekilleri, ABD’nin Venezuela ve İran’la ilgili bazı operasyonları hayata geçirilmeden hemen önce tahmin piyasası hesaplarında dikkat çekici büyüklükte pozisyonlar açıldığına ilişkin haberlere yanıt vermeyi amaçladıklarını belirtiyor. Özellikle hükümet kaynaklı olaylar, bilgiye erişimin son derece asimetrik olduğu alanlar olarak öne çıkıyor. Bu nedenle, bu tür kontratlarda oluşan fiyatların ‘kolektif zeka’nın ürünü olmaktan çok, içeriden bilgiye dayalı öncü işlemlerle bozulabileceği uyarısı uzun süredir yapılıyordu.

Buna karşın, hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğun Cumhuriyetçi Parti’de olması, Demokratlar tarafından getirilen bu yasa tasarısının kısa vadede yasama gündeminde öncelik kazanmasını zorlaştırıyor. Yine de, ara seçimler sonrasında Temsilciler Meclisi çoğunluğunun yeniden Demokrat Parti’ye geçebileceği, hatta senatoda da dengelerin başa baş hale gelebileceği senaryolar tahmin piyasalarında işlem görüyor. Demokratların komite başkanlıklarını ele geçirmesi, söz konusu tasarının komisyon görüşmeleri ve olası oturumlarla daha ciddi biçimde ele alınması ihtimalini artırabilir.

Tasarıyla birlikte paylaşılan tek sayfalık özet dokümana göre, yasak kapsamı yalnızca hükümet ve ulusal güvenlik temalı olaylarla sınırlı kalmayacak şekilde tasarlandı. Örneğin Super Bowl devre arası gösterisinde sahneye çıkacak ‘sürpriz konuk sanatçı’ ya da önemli ödül törenlerinde ödül alacak isimler gibi, sonucunu içeriden öğrenme imkânı bulunan popüler kültür ve eğlence odaklı etkinlikler de kısıtlama alanına girebilir. Bu yaklaşım, hızla büyüyen tahmin piyasalarında işlem gören olay kontratlarının, geleneksel finans dünyasındaki içeriden öğrenenlerin ticareti kurallarıyla çatışma riskine dikkat çeken bir çerçeve sunuyor.

Tahmin piyasası platformlarında piyasa manipülasyonu ve hileli bahisleri denetleme yetkisi, ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu’nun(CFTC) yetki alanına giriyor. Başkan Trump tarafından atanan CFTC Başkanı Mike Selig, tahmin piyasalarının eksik veya önyargılı siyasi anketleri ve taraflı medya haberlerini dengeleyebileceğini savunarak bu alana görece olumlu yaklaşan bir isim olarak biliniyor. Düzenleyici kurumun başındaki ismin bakış açısının, hem hukuki yaptırımların şiddeti hem de piyasa yapısı üzerinde etkili olabildiği düşünüldüğünde, söz konusu yasa girişiminin siyasi bir çatışmaya dönüşme ihtimali de bulunuyor.

Sektör içinde de içeriden öğrenenlerin ticareti tartışması somut vakalar üzerinden gündeme gelmiş durumda. Önde gelen tahmin piyasası platformlarından Kalshi, kısa süre önce iki kullanıcısını iç soruşturma sonrasında geçici olarak platformdan uzaklaştırdı ve para cezasına çarptırdı. Bu vakalardan birinde, Kaliforniya valilik seçiminde aday olan bir siyasetçinin kendi seçimiyle ilgili kontratlarda pozisyon aldığı ortaya çıktı. Sonucu fiilen ‘biliyor olma’ ihtimali bulunan veya sonuca doğrudan etki edebilecek konumdaki kişilerin kendilerine ilişkin kontratlarda işlem yapmaları, piyasalardaki adil fiyat oluşumunu bozabilecek bir durum olarak değerlendiriliyor.

Demokrat Parti kökenli düzenleme girişimleri son aylarda artıyor. Ocak ayında New York milletvekili Ritchie Torres, Venezuela ile bağlantılı ‘şüpheli bahis’ iddialarının ardından içeriden öğrenenlerin ticaretini hedef alan benzer bir yasa tasarısı sunmuştu. Geçen hafta ise Kaliforniya senatörü Adam Schiff, savaş, terör, suikast ve ölüm gibi konularla bağlantılı tahmin piyasası kontratlarını tamamen yasaklayan bir tasarıyı gündeme getirdi. Senatör Richard Blumenthal da içeriden öğrenenlerin ticareti ve piyasa manipülasyonunu doğrudan hedef alan ayrı bir düzenleme önerisi hazırladı.

Senatör Murphy’nin BETS OFF tasarısı, CFTC’nin bu tür hassas alanlara ilişkin tahmin piyasası kontratlarını daha en baştan ‘listelenmesini’ engellemeye odaklanıyor. Tahmin piyasalarının bir tür ‘bilgi ticareti’ platformu olarak büyümesiyle birlikte, kamu politikası ve ulusal güvenlik gibi alanların ne ölçüde piyasa mantığına açılabileceği sorusu giderek daha sert bir tartışma başlığına dönüşüyor. Tasarının yasalaşıp yasalaşmamasından bağımsız olarak, ‘bilgi asimetrisi’ ve ‘içeriden bilgi’ kavramlarının tahmin piyasalarındaki rolü, önümüzdeki dönemde hem siyaset hem de regülasyon cephesinde daha yoğun biçimde tartışılacak gibi görünüyor.