SEC ve CFTC’den Kriptoya Tarihi Rehber: Çoğu Token Menkul Kıymet Değil

Amerikan Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC), kripto varlıkları ilk kez türlerine göre ayıran ve her bir kategoriye hangi hukuk rejiminin uygulanacağına dair kapsamlı bir ‘yorumlayıcı rehber’ yayımladı. SEC, bu çerçeveyi emtia piyasalarının düzenleyicisi olan Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC) ile birlikte açıklayarak, uzun süredir piyasayı baskılayan ‘düzenleyici belirsizliği’ azaltma niyetini açıkça ortaya koydu.

Rehber 17’sinde (yerel saatle) kamuoyuna duyuruldu. Ancak hemen yürürlüğe giren bağlayıcı bir ‘yeni kural’ niteliği taşımıyor; daha çok SEC’nin ileride resmi kural koyma(rulemaking) süreçlerine taşıyacağı temel yönelimleri çizen bir çerçeve olarak görülüyor. SEC, kısa süre önce CFTC ile de kripto varlıklar dahil birçok sektörde ‘yakın ortak’ olarak birlikte hareket etmeyi öngören resmi iş birliği anlaşmasına imza atmıştı.

SEC içinden verilen mesaja göre ‘çoğu kripto varlık, salt varlık olarak bakıldığında menkul kıymet değil’. SEC Komiseri Paul Atkins, hazırlanan ‘token sınıflandırma sistemi(token taxonomy)’ rehberiyle birlikte “çoğu kripto varlık, kendi başına menkul kıymet değildir” ifadesini net biçimde ortaya koydu. ‘yorum: Bu ifade, geçmiş SEC yönetimi altında süren belirsizliğe açık bir mesafe koyma anlamına geliyor.’ Özellikle eski başkan Gary Gensler(Gary Gensler) döneminde, kriptoya özel net çerçeveler sunmaktan kaçınıldığı yönündeki eleştiriler, bu adımla kısmen adreslenmiş durumda.

Atkins yaptığı açıklamada, “10 yılı aşkın süredir süren belirsizliğin ardından bu yorumlayıcı rehber, piyasa katılımcılarının kripto varlıkların federal menkul kıymetler hukukuna göre SEC tarafından nasıl ele alındığını daha net anlamasını sağlayacak” dedi. Bu çıkış, komisyonun kriptoya yaklaşımında ‘özelleştirilmiş ve kategorik’ bir döneme girilebileceğinin sinyali olarak görülüyor.

SEC yönetimindeki değişim de piyasada dikkatle izleniyor. Atkins, Başkan Trump tarafından ‘kripto dostu’ çizgiyi hayata geçirmek üzere göreve getirilen isimler arasında yer alıyor. Bu nedenle SEC’nin kriptoya bakışının ‘uygulama merkezli(enforcement-first)’ yaklaşımdan ‘kural merkezli(rule-based)’ modele evrilmesi yönünde beklentiler artmış durumda.

SEC ve CFTC’nin birlikte yayımladığı rehberin odağında, token’ların hukuki açıdan dört ana tür altında sınıflandırılması var. Atkins, menkul kıymetler hukukunun kapsamına giren tek sınıfın ‘dijital menkul kıymetler(digital securities)’ olduğunu vurguladı ve “Bu kategoridekiler, esasen mevcut menkul kıymetlerin yeni teknolojilerle temsil edilen biçimi” dedi. Ona göre bu ayrım, SEC’yi “esasen kendi ana misyonu olan yatırımcı koruması ve menkul kıymet işlemlerinin gözetimine geri döndürüyor”.

Rehber, dijital emtialar(digital commodities), dijital koleksiyonlar(digital collectibles), dijital araçlar(digital tools), stabil kripto paralar(stablecoins) ve dijital menkul kıymetler(digital securities) için geniş tanımlar getiriyor. Bunun yanında, airdrop, protokol madenciliği(mining), protokol stake etme(staking) ve menkul kıymet kapsamına girmeyen kripto varlıkların ‘wrap’ edilmesi gibi tartışmalı başlıklara federal menkul kıymetler hukukunun nasıl uygulanacağı da sistematik biçimde ele alınıyor.

Özellikle dijital menkul kıymetlere ilişkin yetki çerçevesi çizilirken, kapsamın ‘sınırlı’ tutulduğu dikkat çekiyor. SEC, airdrop, protokol staking ve protokol mining faaliyetlerinin dijital menkul kıymet rejiminin kapsamı dışında kalacağını açıkça belirtti. ‘yorum: Uzun süredir bu işlemlerin topluca menkul kıymet düzenlemesine tabi olabileceği yönünde piyasa endişeleri oluşmuştu; bu noktada getirilen net ayrım, özellikle geliştirici ekosisteminde rahatlama yaratan bir sinyal olarak okunuyor.’

SEC, dijital bir varlığın ne zaman menkul kıymet sayılacağına ilişkin kriterleri de yeniden çerçeveledi. Buna göre, bir ihraççı belli bir dijital varlığı ‘ortak girişime(common enterprise) yatırım’ şeklinde sunuyor ve yatırımcıya, yöneticilerin veya geliştirici ekibin çabalarına dayanarak kazanç vaadinde bulunuyorsa, bu yapı menkul kıymet sayılan bir ‘yatırım sözleşmesi’ kategorisine girebiliyor. Bu değerlendirme, halen ABD içtihatlarında merkezi önemde olan Howey testine dayalı mantığın dijital varlıklara yeniden uyarlanmış hali olarak değerlendiriliyor.

Buna karşın SEC, bir dijital varlığın bir kez ‘yatırım sözleşmesi’ statüsü kazanmasının, bu niteliğin sonsuza dek süreceği anlamına gelmediğini de vurguladı. Rehberde, yatırım sözleşmesinin “ihraççının taahhütlerini yerine getirmesi veya bu taahhütleri karşılayamaması” durumunda sona erebileceği ve bu noktadan sonra ilgili token’ın artık menkul kıymet statüsünde değerlendirilmek zorunda olmayacağı belirtiliyor. ‘yorum: Bu ifade, token’ın zaman içinde ağ olgunluğu, kullanım alanı ve piyasa yapısı değiştikçe, menkul kıymet olup olmadığına dair değerlendirmelerin de değişebileceği yönünde önemli bir “durumsallık” kapısı açıyor.’

Atkins, Washington’da Dijital Oda(Digital Chamber) tarafından düzenlenen ‘DC Blockchain Summit’ etkinliğinde yaptığı sunumda “Artık biz ‘menkul kıymetler ve her şeyin geri kalanı komisyonu’ değiliz” ifadesini kullandı. Salondaki katılımcıların bu sözleri alkışlarla karşıladığı bildirildi. Bu tablo, uzun süredir SEC’nin yetki alanını aşırı genişlettiği görüşünü savunan kripto sektöründe, yeni yönetim çizgisinin olumlu algılandığını gösteriyor.

Aynı etkinlikte Atkins, SEC’nin “1–2 hafta içinde” resmi kural oluşturma sürecini başlatmayı planladığını söyledi. CoinDesk’e göre, hazırlanan teklif metni 400 sayfayı aşabilir ve kripto şirketleri için bir tür ‘yenilik muafiyeti(innovation exemption)’ konsepti içerebilir. Bu olası model, düzenlemelere uyum kapasitesi sınırlı olan erken aşama girişimler veya deneysel hizmetler için belirli koşullar altında daha esnek bir rejim öngörebilir. ‘yorum: Bu yaklaşım, fintech ve startup alanında sıklıkla tartışılan “regülasyon sandbox” mantığına benzer esneklikler getirebilir.’

CFTC Komiseri Mike Selig(Mike Selig) de yaptığı açıklamada, “Çok uzun süredir Amerikalı geliştiriciler, yenilikçiler ve girişimciler, federal menkul kıymet ve emtia mevzuatı kapsamında kripto varlıkların konumuna ilişkin net kılavuz bekliyordu” dedi. Selig, CFTC’nin de aynı token sınıflandırma sistemini imzaladığını belirterek, bunun iki kurumun düzenlemeyi ‘uyumlaştırmak(harmonization)’ için ortak adım atmasının parçası olduğunu vurguladı.

Selig, “Artık sinyal net: Amerika Birleşik Devletleri’nde inşa etme zamanı(build in the United States)” ifadelerini kullandı. Bu sözler, düzenleyici belirliliğin artması halinde geliştirici yeteneklerin ve sermayenin ABD’ye yönelme ihtimaline işaret eden bir ‘yeniden ülkeye çekme(onshoring)’ çağrısı olarak yorumlanıyor.

Bununla birlikte Atkins, kripto dostu politikalardaki dönüşümün kalıcı olabilmesi için son sözü yine Kongre’nin söylemesi gerektiğini belirtti. SEC’nin yorumlayıcı rehberler ve kural yapma süreçleriyle yön çizmesinin, yönetim veya başkan değişimlerinde geri alınabilir nitelik taşıdığına dikkat çeken Atkins, “esneklik ve öngörülebilirliğin” uzun vadede ancak doğrudan ‘yasama’ yoluyla sağlanabileceğini vurguladı.

Atkins, etkinlik sonrasında gazetecilere yaptığı açıklamada, “Kemerlerinizi bağlayın(hold on to your seats)” diyerek dijital varlıklar da dahil olmak üzere onlarca ek taslağın hazırlandığını söyledi. Piyasa açısından bakıldığında, SEC ve CFTC’nin ortak rehberi bir ‘varış noktası’ndan çok, ABD kaynaklı yeni bir kripto düzenleme mimarisinin ‘başlangıç noktası’ olarak öne çıkıyor. ‘yorum: Bu süreçte, özellikle Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH), Solana(SOL) ve benzeri büyük kripto paraların hangi kategori altında ve hangi yükümlülüklerle değerlendirileceği, küresel piyasa akışını da yakından etkileyecek başlıklar arasında yer alacak.’