Özbekistan’dan kripto madenciliğine 10 yıl vergi muafiyeti: Besqala Madencilik Vadisi küresel hashrate yarışına giriyor

우zbekistan küresel kripto madenciliği sektörünü çekmek için ‘10 yıl vergi muafiyeti’ içeren agresif bir hamleye başladı. Yenilenebilir enerjiye dayalı madenciliği şart koşan bu politika, küresel *hashrate* rekabetinde yeni bir değişken olarak öne çıkıyor.

20 Nisan’da (yerel saatle) yürürlüğe giren başkanlık kararnamesine göre, Şevket Mirziyoyev(Shavkat Mirziyoyev) Karaakalpakistan Cumhuriyeti’nde ‘Besqala Madencilik Vadisi’ni resmen hayata geçirdi. Bölge, basit bir pilot alan değil, endüstriyel ölçekli madenciliği hedefleyen ulusal bir stratejik merkez olarak kurgulandı. İlgili politikalar, Ulusal Gelecek Projeleri Ajansı(NAPP) denetiminde uygulanacak.

Bu adımın odağında ‘tam kapsamlı vergi muafiyeti’ yer alıyor. Bölgeye yerleşen madencilik şirketleri, önümüzdeki 10 yıl boyunca kurumlar vergisi, emlak vergisi ve arazi vergisinden muaf tutulacak. Sektörün kritik gördüğü ‘vergisel öngörülebilirlik’ zemininin sağlanması, son dönemde regülasyon baskısı artan ülkelerden ayrılmayı düşünen madencilik firmaları için *yeni bir alternatif* yaratabilir yorum.

Besqala Madencilik Vadisi’ne yalnızca belirli kriterleri karşılayan şirketler kabul edilecek. Kurumlar önce bölge için “yerleşik statüsü” alacak, ardından onaylı enerji kaynakları üzerinden madencilik yapabilecek. Elde edilen kripto varlıklar hem ülke içinde hem de küresel piyasalarda serbestçe satılabilecek.

Enerji tarafında da dikkat çekici bir esneme var. 2023’te getirilen ‘sadece güneş enerjisi’ şartı gevşetilerek, yenilenebilir enerji genel başlığı, hidrojen bazlı üretim ve hatta ulusal elektrik şebekesinin kullanımı kapsama alındı. Ancak genel şebeke elektriğini kullananlara daha yüksek tarife uygulanacak.

Operasyonel maliyetler arasında öne çıkan kalem ‘aylık %1 ücret’. Madencilik gelirinin %1’i her ay bölge yönetimine ödenecek ve bu, pratikte neredeyse tek politika bazlı maliyet olarak öne çıkıyor. Buna ek olarak tüm işlem gelirlerinin mutlaka Özbekistan bankacılık sistemi üzerinden geçmesi zorunlu. Bu mekanizma, sermaye hareketlerini denetlerken piyasa erişimini bütünüyle kapatmayan bir kontrol aracı olarak görülüyor yorum.

Karaakalpakistan bölgesi, yüksek yoksulluk oranı ve sınırlı sanayi tabanıyla biliniyor. 2025 için yayımlanan BM Kalkınma Programı(UNDP) raporlarında da ekonomik müdahale gerektiren alanlardan biri olarak işaret edilmişti. Hükümet, madencilik vadisiyle birlikte hem bölgesel kalkınmayı hem de *yeni döviz gelirini* aynı anda hedefliyor.

Coğrafi olarak Özbekistan, Kazakistan’a komşu durumda ve hükümet yaklaşık 1 gigawatt(GW) düzeyinde elektrik şebekesi modernizasyon projesi yürütüyor. Bu kapasite artışı, sanayi tipi kripto madenciliğinin talep edeceği enerji yükünü karşılamak için kritik görülüyor. Buna rağmen piyasada, “elektrik altyapısı gerçek talebi kaldırabilir mi?” sorusu tam olarak yanıt bulmuş değil. Özellikle büyük ölçekli madencilik devlerinin bölgeye yönelmesi halinde, planlanan seviyenin üzerinde ek kapasite ihtiyacı doğabileceği vurgulanıyor yorum.

Hükümet, 20 Nisan’da (yerel saatle) yürürlüğe giren karar sonrasında iki ay içinde vergi mevzuatındaki gerekli değişiklikleri tamamlamak zorunda. Madencilik lisanslarının verilmesi ve bölgeye kabul süreçleri ise NAPP üzerinden işletilecek.

Uzmanlara göre yeni politika, küresel madencilik göçü dinamiği içinde Özbekistan’ı *yeni bir merkez adayı* haline getirebilecek potansiyele sahip. Ancak projenin gerçek anlamda başarıya ulaşıp ulaşmayacağı, elektrik altyapısının ne kadar hızlı devreye alınacağına ve ilk dalgada gelecek madencilik şirketlerinin ölçeğine bağlı olacak.