2025 işlemlerinden itibaren IRS'in kripto takibi güçleniyor

ABD İç Gelir Servisi'nin (IRS) kripto para işlemlerini izleme sistemi, 2025 yılına ait işlemlerden başlayarak güçleniyor. Brokerlar ile IRS'in aynı işlem verilerine erişmesi, eksik beyan veya tutar uyuşmazlıklarının artık daha kolay ortaya çıkabileceği anlamına geliyor.

CNBC'nin 5'inde (yerel saatle) aktardığına göre IRS'in kripto işlemlerine dair veri erişimi genişledikçe vergi mükelleflerinin beyan hatalarının gün yüzüne çıkma ihtimali artıyor. Düzenlemenin özünde, dijital varlık brokerlarının işlem tutarı bilgilerini hem vergi mükellefine hem IRS'e bildirdiği Form 1099-DA yer alıyor.

IRS'in resmi açıklamasına göre bildirim yükümlülüğü, 1 Ocak 2025 sonrasında gerçekleşen işlemlerden itibaren geçerli oluyor. Brokerlar 2025 yılına ait işlemler için toplam satış tutarını bildirecek; belirli koşulları taşıyan işlemlerde maliyet bedeli bilgisi ise 2026 yılından itibaren kademeli olarak raporlanacak.

Form 1099-DA, vergi hesaplamasını mükellef adına yapmıyor. IRS, formu alsın ya da almasın tüm dijital varlık gelirlerinin, kazançlarının ve kayıplarının federal vergi beyannamesinde yer alması gerektiğini belirtiyor. 2025 işlemlerine ait formların büyük bölümünde maliyet bedeli bulunmayabileceği için mükelleflerin maliyet ve kâr/zarar hesaplamasını kendileri yapması gerekiyor.

Kripto beyanının zor olmasının nedeni, elden çıkarma sayılabilecek işlem türünün genişliği. IRS, dijital varlıkları ABD vergi mevzuatında para birimi değil 'mülk' olarak sınıflandırıyor. Bitcoin(BTC) veya Ethereum(ETH) satmak kadar, bir coini başka bir coinle takas etmek ya da mal ve hizmet ödemesi olarak kullanmak da elden çıkarma sayılabiliyor. İşlem ücretinin dijital varlıkla ödenmesi durumunda da ayrı bir değerlendirme gerekiyor.

Sadece elde tutmak veya kendi cüzdanları arasında transfer yapmak genellikle vergiye tabi işlem sayılmıyor. Ancak transfer sırasında ücret dijital varlıkla ödendiyse, buna ilişkin kayıtların tutulması gerekebiliyor.

Review of Accounting Studies dergisinde yayımlanan bir araştırma, IRS verileri ile dış tahminleri karşılaştırarak ABD'deki kripto sahiplerinin yüzde 32 ila 56'sının işlemlerini IRS'e bildirdiğini tahmin etti. Yani toplam sahip sayısının yalnızca bir kısmı IRS kayıtlarında tespit edilebiliyor.

Ulusal Vergi Mükellefi Savunucusu (National Taxpayer Advocate) da mükellefler üzerindeki yükü vurguladı. IRS'in Kongre'ye sunduğu 2026 ara dönem raporunda, 2027 mali yılı öncelikleri arasında dijital varlık bildirim yükümlülüklerinin mükellefler için daha kolay uygulanabilir hale getirilmesi yer aldı. Bu da otoritelerin işlem takip kapasitesi artarken hesaplama ve kayıt yükünün hâlâ mükellefte kaldığı anlamına geliyor.

Coinbase(COIN), müşterilerine gönderdiği bilgilendirmede 2025 vergi yılından itibaren ABD'li müşterilere Form 1099-DA düzenlemesi gerektiğini açıkladı. 2025 formlarında satış ve takaslardan doğan toplam işlem tutarı yer alacak, 2026'dan itibaren ise maliyet bedeli bilgisi eklenecek.

Merkeziyetsiz finans (DeFi) alanında broker bildirim kapsamı tartışması sürüyor. Başkan Trump, 10 Nisan 2025'te DeFi broker kuralını yürürlükten kaldıran kararı imzaladı. ABD Temsilciler Meclisi Gelir ve Harcamalar Komitesi (Ways and Means Committee), o dönemki açıklamasında kuralın DeFi katılımcılarına aşırı bildirim yükü getirdiğini savundu.

Ancak yürürlükten kaldırılan düzenleme, DeFi platformlarının broker bildirim yükümlülüğünü kapsıyordu. DeFi kullanıcılarının kendi vergiye tabi gelir, kazanç ve kayıplarını beyan etme yükümlülüğü ortadan kalkmadı.

ABD vergi mevzuatına tabi bireyler ve kurumlar için yalnızca borsa verileriyle beyanı tamamlamak yeterli olmayabilir. ABD dışındaki bir borsayı kullanıp 2025 işlemlerine ait Form 1099-DA almayan mükelleflerin de vergiye tabi işlemlerini beyan etmesi gerekiyor. Bu nedenle borsa bazında işlem geçmişinin, kişisel cüzdan transferlerinin, ücretlerin ve coin takası anındaki dolar değerinin ayrıca kayıt altına alınması öneriliyor.

Kripto vergi beyanı ve mevzuata uyum konusundaki kaygı, dolandırıcılık girişimlerine de zemin hazırlıyor. TokenPost daha önce kripto para sahiplerini hedef alan sahte vergi bildirimleri ve sahte portal kimlik avı vakalarını aktarmıştı. Vergiyle ilgili belgeler kontrol edilirken belgeyi düzenleyen kurum ve hesaba erişim yolu ayrıca doğrulanmalı.

Form 1099-DA, kripto işlemlerini brokerların vergi bildirim sistemine dahil eden bir düzenleme. Ancak 2025 işlemlerine ait formlarda maliyet bedeli bilgisi sınırlı sunulduğu için gerçek kâr/zarar ve vergi tutarını hesaplamak isteyen mükelleflerin kendi işlem kayıtlarına ihtiyacı var.