Kripto perpetual hacmi 31 ayın dibinde: CEX ve DEX türev piyasasında sert soğuma

7 Temmuz’da (yerel saatle), CryptoRank verilerine göre kripto para ‘perpetual (sürekli) vadeli işlem’ hacimleri hem merkezi borsalarda(CEX) hem de merkeziyetsiz borsalarda(DEX) sert geriledi ve türev piyasasındaki son aylardaki ‘ısı’ hızla azaldı. CEX perpetual hacmi 4 trilyon dolar ile son 31 ayın en düşük seviyesine inerken, DEX tarafı da yaklaşık 1 yılın dip seviyelerine yaklaştı. ‘perpetual türev piyasası’, hem spot hem türev bacakta azalan hacimle birlikte yeniden soğuma sinyali veriyor.

13’ünde (yerel saatle), CryptoRank’e göre CEX’lerde aylık perpetual vadeli işlem hacmi temmuzda 4 trilyon dolar olarak kaydedildi. Bu seviye, 2023 Aralık’tan bu yana görülen en düşük hacim. Borsalar bazında ‘Binance’ 1,4 trilyon dolarlık hacimle ilk sırada yer alırken, onu 607 milyar dolar ile ‘OKX’ ve 300 milyar dolar ile ‘Bybit’ izledi. Nisan–haziran döneminde kısa süreli canlanan perpetual işlemler, temmuzla birlikte başlıca borsaların çoğunda yeniden ivme kaybetti.

Spot piyasalar da aynı dönemde daraldı. Coinglass verilerine göre günlük spot kripto para işlem hacmi, 1 Temmuz’da 17,8 milyar dolardan 31’inde 13,6 milyar dolara gerileyerek ‘%23,6’ oranında düştü. Böylece hem ‘türev’ hem de ‘spot’ tarafta hacimlerin gerilemesiyle piyasadaki genel ‘likidite’ koşulları zayıflamış oldu.

DEX tarafında da tablo zayıf. 2025 Temmuz’unda merkeziyetsiz borsalardaki perpetual hacmi 531 milyar dolara inerek 2025 Haziran’dan bu yana en düşük seviyeyi gördü. DefiLlama verilerine göre bu rakam, hazirandaki 676 milyar dolarlık hacme kıyasla ‘%21’lik bir düşüş anlamına geliyor. DEX perpetual hacmi, 2025 Ekim’deki 1,36 trilyon dolarlık zirveden bu yana aşağı yönlü bir trend izliyor. ‘açık pozisyon (open interest)’ büyüklüğü de 17,9 milyar dolara gerileyerek, 2025 Eylül’deki 19,4 milyar dolarlık seviyenin altına indi. ‘açık pozisyon’, piyasada henüz kapatılmamış sözleşmelerin toplam büyüklüğünü gösteren ve ‘piyasaya yeni para girip girmediğini ölçmek için kullanılan’ kritik bir gösterge konumunda.

Bu zayıf görünüme karşın, DEX ekosistemi içinde ayrışan platformlar da var. ‘Hyperliquid’ son 30 günde 199 milyar dolarlık işlem hacmiyle DEX perpetual segmentinde liderliğini korudu. Özellikle ‘tokenize edilmiş gerçek dünya varlıkları (RWA)’ tarafındaki ağırlık hızla artıyor. Hyperliquid’in ikinci çeyrek işlem faaliyetlerinde RWA ürünleri toplam hacmin ‘%32’sini oluşturdu ve kimi dönemlerde toplam hacmin yarısından fazlasını teşkil etti. 13–19 Temmuz haftasında ise borsadaki haftalık işlem hacminin ‘%52’si’ RWA ürünlerinden geldi.

‘yorum’ Piyasada hem spot hem türev segmentte genel hacim daralırken, Hyperliquid benzeri ‘gerçek dünya varlıklarını tokenleştiren’ platformların, DEX’ler arası rekabetin geleceğini şekillendirebileceği yorumu öne çıkıyor. Bununla birlikte, tabloya bütünsel bakıldığında, ‘yönlü bir yükseliş trendinden’ çok ‘işlem iştahındaki azalma’ daha net görünüyor. Bu nedenle ‘perpetual türev piyasası’ ve genel ‘kripto türev ekosistemi’ için kalıcı bir toparlanmanın gücü ve süresi konusunda temkinli kalmak ve önümüzdeki birkaç ayda hacim–açık pozisyon verilerini dikkatle izlemek gerekiyor.