AI balonu tartışması yazılım, gümüş ve çipe sıçradı

Yapay zeka piyasasındaki aşırı ısınma tartışması, tek seferlik çöküş senaryosundan sektörler arası döngüsel bir yoruma doğru kayıyor. Yazılım, gümüş ve yarı iletken sektörlerinin aynı AI rallisi içinde birbirinden farklı aşırı ısınma ve düzeltme dalgaları yaşadığı değerlendiriliyor.

Fortune'un 16'sında (yerel saatle) aktardığına göre, BCA Research'in eski Counterpoint baş stratejisti Dhaval Joshi, AI balonunun tek seferde patlayan bir olay değil, sektörden sektöre yayılan bir süreç olduğunu söyledi. Joshi bunu “zincirleme balon” olarak tanımlayarak, yatırımcıların AI'nin değerinin nerede toplanacağını sürekli yanlış hesapladığını ve bu hatayı düzelttikçe varlık sınıfları arasında tekrar eden fiyat dalgalanmaları yaşandığını belirtti.

İlk örnek yazılım sektörüydü. Yapay zekanın verimlilik aracı haline geleceği beklentisi önce yazılım hisselerini yukarı taşıdı, ancak sonrasında AI ajanlarının hizmet olarak yazılım (SaaS) abonelik modelini tehdit edebileceği görüşünün güçlenmesiyle trend tersine döndü.

Gümüş de aynı çerçevede gündeme geldi. Veri merkezlerinde elektrik talebinin artması, iletken malzeme talebinin de yükseleceği beklentisiyle fiyatları körükledi. Ancak Joshi, piyasada başka iletken malzemelerin de bulunduğunu göz önünde bulundurarak bu hareketin abartılı olduğunu düşünüyor. Başka bir deyişle, AI altyapı yatırımları yorumlama alanını emtia piyasalarına kadar genişletmiş oldu.

Yarı iletken, döngüsel tezin üçüncü ayağı. Joshi, yatırımcıların çip üreticilerinin sınırsız fiyatlama gücüne sahip olacağını beklediğini, ancak arz ve talep dengeye oturduğunda yüksek kâr marjlarının normalleşebileceğini söyledi. BCA Research stratejisti Peter Berezin'in “kâr balonu” teşhisinden farklı olarak, mevcut tartışmanın özünün “kâr marjı balonu”na daha yakın olduğunu belirtti.

Bu tartışma, büyük teknoloji şirketlerinin AI yatırım harcaması yükü sorununa da bağlanıyor. Reuters, LSEG konsensüs tahminlerini analiz ederek Microsoft(MSFT), Alphabet(GOOGL), Amazon(AMZN), Meta(META) ve Oracle(ORCL)'ın 2027 yılı toplam yatırım harcamalarının serbest nakit akışını aşabileceğini aktardı.

Reuters'in analizine göre, bu şirketlerin 2027'deki yıllık faaliyet nakit akışının 2025'e kıyasla yaklaşık 340 milyar dolar artması bekleniyor. Aynı dönemde yatırım harcamalarındaki artışın ise yaklaşık 534 milyar dolara ulaşacağı öngörülüyor.

Serbest nakit akışı, bir şirketin faaliyetlerinden elde ettiği nakitten yatırım harcamaları gibi giderler düşüldükten sonra elde kalan gerçek nakit tutarıdır. AI veri merkezi ve yarı iletken yatırımlarının hızla artması, muhasebe açısından büyüme beklentisini yükseltse de nakit akışı üzerinde baskı yaratabiliyor.

Karşı görüşler de mevcut. Morgan Stanley'nin 4 Mart'ta yayımladığı raporda, Microsoft CEO'su Satya Nadella'nın AI altyapı yatırımlarının yüksek bir yatırılan sermaye getirisi yaratabileceğini söylediği aktarıldı. Bu görüş, AI yatırım harcamalarını kısa vadeli bir maliyet değil, uzun vadeli bir kazanç temeli olarak değerlendiriyor.

Morgan Stanley'nin yatırım yönetimi birimi de büyük teknoloji hisselerinin güçlü bilanço ve nakit akışına sahip olduğunu, bu sayede kısa vadeli baskıyı absorbe edebileceğini belirtti. Ancak aynı raporda, yüksek yatırım harcamalarının serbest nakit akışını sıkıştırdığı ve yatırımın geri dönüş zamanlamasına dair hassasiyeti artırdığı da not edildi.

BCA Research'in kendi içinde de görüşler ayrışıyor. Kurum 1 Haziran'daki raporunda AI değerinin çipten modellere ve uygulamalara yayılabileceğini belirtti. Buna karşılık 28 Mayıs'taki raporda ise AI balonunun var olduğunu, ancak acil bir çöküş sinyali bulunmadığını yazdı.

Kripto açısından en dikkat çekici nokta, Joshi'nin son değerlendirmesi. Joshi, AI ile blok zincirin sinerji yaratması durumunda kriptonun bu zincirin bir sonraki adayı olabileceğini söyledi. Bu, Bitcoin(BTC) veya Ethereum(ETH)'a yönelik gerçek bir fon akışının başladığı anlamına gelmiyor; yalnızca bir olasılığın dile getirilmesi.

The Block da Bitwise'ın AI ile kripto arasında uzun vadeli bir yakınsama ihtimalinden söz ettiğini aktardı. Şu an tartışma, stabilcoin ödemeleri ve makineler arası ödemeler gibi bağlantı noktalarıyla sınırlı; belirli bir coin veya sektörün fiyat yönü hakkında kesin bir şey söylenebilecek aşamada değil.

Yayınımız daha önce AI yatırım tartışmasının kripto varlık likiditesi konusuna sıçradığını aktarmıştı. Joshi'nin bu son değerlendirmesi, aynı tartışmayı balon var mı yok mu sorusundan çıkarıp, AI değerinin hangi varlık sınıfına kayacağı sorusuna odaklıyor.

AI piyasasını çevreleyen tartışma, hem büyüme motoru hem de aşırı ısınma sinyallerini aynı anda taşıyor. Henüz teyit edilmemiş bir sonraki takvim ya da politika süreci yerine, şirketlerin nakit akışı, yatırım harcamalarının geri dönüş hızı ve AI ile blok zincirin bir araya geldiği somut örnekler önümüzdeki dönemde değerlendirme ölçütü olmaya devam edecek.

Kaynaklar: Fortune, Reuters/Investing.com, BCA Research, Morgan Stanley, The Block