1000 nadir kitap yapay zekâ için tarandı, orijinaller imha edildi iddiası

Amazon(AMZN), nadir ve baskısı tükenmiş kitapları toplu halde satın alıp yapay zeka eğitimi için taradıktan sonra orijinal nüshaları imha ettiği iddiasıyla gündemde. Haber, dijital içeriklerin ötesinde fiziksel bilgi kaynaklarının da yapay zeka veri kaynağı haline geldiğine dair tartışmayı büyütüyor.

404 Media'nın haberine göre, Kaliforniya'daki bir kitap satıcısından gönderilen yaklaşık 1000 kitaplık bir sevkiyat, Las Vegas'taki Amazon'un VGT3 tesisine ulaştı. Yayın, sevkiyat rotasını bir AirTag ile takip ettiğini belirtirken, tesiste kitapların hızlı taranabilmesi için ciltlerinin kesildiğini aktardı.

Amazon, kitapları 'teknolojiyle ilgili çalışmalar' için edindiğini kabul etti ancak satın alma hacmini ya da tarama verilerinin hangi yapay zeka hizmetinde kullanıldığını açıklamadı. Taramanın ardından fiziksel kitapların imha edildiği iddiası da haberde yer aldı.

Tartışmanın odağı kitapların mülkiyetinden çok, eğitim verisinin nasıl elde edildiği. Haberde adı geçen kitapların büyük bölümü 2022 öncesi yayınlardan oluşuyor. Üretken yapay zekanın yaygınlaşmasından önce insan eliyle yazılmış metinlere duyulan talebin arttığı belirtiliyor.

Yapay zekanın ürettiği metinlerin yeniden eğitim verisine karışması model kalitesini düşürebiliyor; bu risk de talebi körüklüyor. Yapay zeka geliştiricileri için yalnızca çevrimiçi metinlerle telif, kalite ve tekrar sorunlarından aynı anda kaçınmak zor.

Asıl sorun 'yıkıcı tarama' yöntemi. Kitabı açıp sayfa sayfa fotoğraflamak yerine cildi keserek yaprakları ayırmak ve yüksek hızlı tarayıcıya vermek işlemi hızlandırıyor. Ama orijinal nüsha bu yöntemle korunamıyor.

Nadir ve baskısı tükenmiş kitaplarda aynı nüshayı yeniden bulmak neredeyse imkansız; bu yüzden tartışma yalnızca veri toplama meselesi olmaktan çıkıyor. Telif hakkından bağımsız olarak kültürel mirasın zarar görebileceği yönünde eleştiriler de bu nedenle yükseliyor.

Benzer bir uygulama daha önce Anthropic örneğinde de gündeme gelmişti. Anthropic'in, Claude modelini geliştirirken çok sayıda basılı kitabı satın alıp ciltlerini çıkararak taradığı ve orijinalleri imha ettiği aktarılmıştı.

Ancak Amazon'a ilişkin bu haber ile Anthropic örneği birbirinden ayrı konular. Amazon'un kitap alımlarının ve tarama verilerinin ne ölçüde kullanıldığı ayrıca doğrulanması gereken bir husus.

ABD mahkemeleri, Anthropic'le ilgili telif davasında yasal yollarla satın alınan kitapların taranıp yapay zeka eğitiminde kullanılmasının ve orijinallerin imha edilmesinin belirli koşullarda 'adil kullanım' kapsamına girebileceğine hükmetmişti. Ancak bu karar nadir kitapların korunması sorununu ortadan kaldırmıyor; telif davasının konusu ile kültürel mirasın korunması meselesi birbirinden farklı.

Bu gelişme sadece yurt dışındaki büyük teknoloji şirketlerini ilgilendiren bir tartışma değil. Amazon'a bağlı Twitch'in daha önce içerik üreticilerinin videolarını üretken yapay zeka eğitiminde kullanma ayarını varsayılan olarak açtığı ortaya çıkmış ve tepki toplamıştı.

Twitch örneği kullanıcı içeriklerindeki onay mekanizmasıyla ilgiliyken, kitap alımına dair bu haber soruyu fiziksel materyallerin korunma biçimine kadar genişletiyor. Yapay zeka şirketlerinin veri rekabeti; içerik üreticilerinin onayı, telif hakları ve kültürel varlıkların korunması standartlarını aynı anda test ediyor.

Amazon'un kitap alım hacmi, tarama verilerinin somut kullanım alanı ve imha edilen kitapların nadirliği henüz açıklanmadı. Bu haber, yapay zeka eğitim verisi arayışının çevrimiçi paylaşımlar, videolar ve sohbetlerin ötesine geçip basılı eser koruma sorununa kadar uzandığını gösteriyor.