Kore'nin 4 Büyük Bankasında 549,53 Milyar Wonluk Mali Sorun, Yarısı Dolandırıcılıktan

Güney Kore'nin dört büyük ticaret bankası KB Kookmin Bank(KB국민은행), Shinhan Bank(신한은행), Hana Bank(하나은행) ve Woori Bank(우리은행)'ta 2017'den bu yılın Temmuz ayına kadar yaşanan mali sorunların toplam tutarı 549,53 milyar won (549.528.000.000 won) olarak kayıtlara geçti. Vakaların yarısından fazlasını 'dolandırıcılık' türü sorunlar oluştururken, geçen yıl hem toplam tutar hem de vaka sayısı incelenen dönemin en yüksek seviyesine ulaştı.

20'sinde (yerel saatle), Yonhap Haber Ajansı'nın aktardığına göre, Meclis Siyasi İşler Komitesi üyesi ve Halkın Gücü Partisi(국민의힘) milletvekili Park Seong-hoon(박성훈), Güney Kore Finansal Denetim Kurumu'ndan(금융감독원, FSS) aldığı verileri kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre 2017-2026 Temmuz arasında dört bankada toplam 281 mali sorun vakası yaşandı.

Yıllık tutarlara bakıldığında 2020'de 5,51 milyar won, 2021'de 5,29 milyar won olan zarar tutarı 2022'de 89,50 milyar won'a fırladı. 2023'te 4,67 milyar won'a gerileyen tutar, 2024'te yeniden 121,17 milyar won'a, 2025'te ise 231,90 milyar won'a yükseldi.

Vaka sayısı da benzer bir seyir izledi. 2020'de 20, 2021'de 17, 2022'de 22, 2023'te 15, 2024'te 34 olan yıllık vaka sayısı, geçen yıl 80'e çıkarak incelenen dönemin en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu yılın Temmuz ayına kadar ise 30 vaka ve 23,69 milyar won tutarında mali sorun kaydedildi. Tutar geçen yıla göre düşük görünse de, yarım yıllık bir dönemde şimdiden 2024'ün yıllık vaka sayısına yakın bir seviyeye ulaşılmış olması dikkat çekiyor.

Banka bazında kümülatif tutarlara bakıldığında en yüksek payı 284,3 milyar won ile Woori Bank aldı. Bu bankayı 142,2 milyar won ile KB Kookmin Bank, 82,24 milyar won ile Hana Bank ve 40,78 milyar won ile Shinhan Bank izledi.

Vaka sayısında ise tablo farklı: 77 vaka ile en fazla mali sorun Hana Bank'ta yaşandı. Onu 73 vaka ile KB Kookmin Bank, 70 vaka ile Woori Bank ve 61 vaka ile Shinhan Bank takip etti.

Tür bazında bakıldığında 303,6 milyar won ve 149 vaka ile 'dolandırıcılık', toplam tutarın yarısından fazlasını oluşturarak ilk sırada yer aldı. Bunu 155,42 milyar won ile 'görevi kötüye kullanma', 90,08 milyar won ile 'zimmete para geçirme/kötüye kullanma' ve 430 milyon won ile 'hırsızlık/kayıp' izledi.

Mali sorun kavramı, finans kuruluşlarının iş süreçlerinde ortaya çıkan zimmete para geçirme, görevi kötüye kullanma, dolandırıcılık ve hırsızlık gibi vakaları kapsıyor. Dolandırıcılık vakaları arasında, kredi değerlendirme sürecinde teminat değerinin veya sunulan belgelerin gerçekliğinin yeterince doğrulanamaması nedeniyle bankanın zarara uğradığı örnekler de bulunuyor.

Bankaların iç kontrol süreçleri yalnızca çalışan suistimallerinin tespitiyle sınırlı değil. Kredi verilmeden önce borçlunun geri ödeme kapasitesi, teminatı ve belgeleri kontrol ediliyor; kredi kullandırıldıktan sonra da fon kullanımı ve geri ödeme akışı takip ediliyor.

Son dönemde bankacılık sektöründe, dışarıdan kişilerin dahil olduğu kredi dolandırıcılığı şüphesiyle ilgili mali sorunlar da art arda gündeme geldi. TokenPost daha önce, KB Kookmin Bank, Shinhan Bank, Woori Bank ve IBK Industrial Bank of Korea'nın(IBK기업은행) 12'sinde açıkladığı, dışarıdan kişilerin karıştığı dolandırıcılık şüphesi taşıyan mali sorunların toplam tutarının 49 milyar won olduğunu bildirmişti.

O dönem açıklanan tutarlar banka bazında şöyleydi: KB Kookmin Bank 3,6 milyar won, Shinhan Bank 17,3 milyar won, Woori Bank 9,9 milyar won ve IBK Industrial Bank of Korea 18,2 milyar won. Açıklanan bu tutarların, sorunla ilişkilendirilen toplam meblağı gösterdiği, kesinleşmiş zarar anlamına gelmediği belirtiliyor.

Gerçek zarar büyüklüğü ise teminatın satışı, kredi tutarının tahsili ve alacak koruma işlemlerinin sonucuna göre değişebiliyor. Alacak koruma işlemleri, kredi tutarının tahsili amacıyla teminat gibi alacaklı haklarının güvence altına alınması sürecini ifade ediyor.

Park Seong-hoon, konuya ilişkin değerlendirmesinde "vatandaşların varlıklarını güvenle koruması gereken ticaret bankalarında zimmete para geçirme, görevi kötüye kullanma ve dolandırıcılığın tekrarlanması, finans sisteminin bütününe duyulan güveni sarsan ciddi bir sorun" dedi. Milletvekili, finans otoritelerinin yalnızca kağıt üzerinde denetimle yetinmemesi ve sorun yaşanan bankalar ile çalışanlarına net bir hesap sorması gerektiğini vurguladı; açıklaması, mevcut denetim mekanizmasının caydırıcılığının yetersiz kaldığına dair eleştiriyi de beraberinde getiriyor.