Toplam Hissedar Getirisi'nde ilk açıklama karmaşası: Şirketler farklı esas kullandı, FSS 'ortak kılavuz yok' dedi

Kore'de borsaya kayıtlı şirketler, bu yarıyıl raporlarından itibaren zorunlu hale gelen Toplam Hissedar Getirisi (TSR, Total Shareholder Return) göstergesini hesaplarken birbirinden farklı yöntemler kullandı. Temettünün hangi döneme yansıtılacağı konusunda şirketler arasında görüş ayrılığı çıkması, yatırımcıların şirketleri birbiriyle karşılaştırmasını zorlaştırdı.

18'inde (yerel saatle) finansal yatırım sektöründen edinilen bilgilere göre, Finansal Hizmetler Komisyonu (FSC), Finansal Denetim Kurumu (FSS) ve Kore Borsası (KRX), geçen yıl kasım ayında açıkladığı 'Kurumsal Kamuyu Aydınlatma İyileştirme Planı'nın devamı olarak menkul kıymet ihracı ve kamuyu aydınlatma yönetmeliğindeki kurumsal bildirim formunu değiştirdi. Aralık ayı sonu itibarıyla hesap kapatan şirketler için yeni form, bu yıl haziran sonu esas alınarak hazırlanan yarıyıl raporundan itibaren uygulamaya girdi.

Yeni formun özü, faaliyet raporunun 'yönetici ücretleri' bölümüne faaliyet kârı ve TSR gibi performans göstergelerinin de eklenmesinde yatıyor. Daha önce yalnızca toplam ücret tutarı açıklandığı için, yönetici ücretlerinin şirket performansıyla ne ölçüde bağlantılı olduğunu anlamak zordu. Finansal otoriteler, ücret ile finansal performans arasındaki ilişkiyi karşılaştırmalı şekilde açıklayan ABD gibi ülkelerin uygulamalarını referans aldıklarını belirtti.

TSR, belirli bir dönemdeki hisse fiyatı artışına temettü eklenip başlangıç hisse fiyatına bölünerek hesaplanıyor. Hem fiyat değişimini hem temettüyü birlikte yansıttığı için hissedarın fiilen elde ettiği getiriyi gösteriyor; Kore'deki uygulamanın amacı da bundan farklı değil.

Sorun, ilk uygulamada şirketler arası hesaplama esasının birbirinden ayrışmasında ortaya çıktı. Kiwoom Securities(키움증권), cari dönem TSR hanesine 'cari dönem temettüsü kesinleşmeden önce olduğu için doldurulmadı' notunu düşerek rakamı boş bıraktı. Kiwoom Securities yetkilisi, 'bu yılki temettü henüz kesinleşmediği için doldurmadık' dedi.

Samsung Securities(삼성증권) de 'cari dönem TSR, Nisan 2027'de ödenecek temettü henüz belirlenmediği için hesaplanmadı' notuyla haneyi boş bıraktı. İki şirket de 2026 mali yılına ait yıl sonu temettünün henüz kesinleşmediği mantığını öne sürdü. Bu mantık aynen uygulanırsa, ara dönem veya yarıyıl temettüsü dağıtmayan aracı kurumlar her yarıyıl raporunda TSR hanesini dolduramaz hale geliyor; çünkü yıl sonu temettüsü ancak ertesi yılın mart ayındaki genel kurulda kesinleşen bir yapıya sahip.

Buna karşılık çoğu şirket, cari döneme ait değil, o dönemde fiilen ödenen temettüyü esas alarak rakamı doldurdu. Daishin Securities(대신증권), yılın ilk yarısında hisse fiyatında değişim olmamasına rağmen geçen mart ayında kesinleşen 2025 yıl sonu temettüsünü (hisse başına 1.200 won) yansıtarak TSR'yi yüzde 4,25 olarak yazdı. Çeyreklik temettü dağıtan Samsung Electronics(삼성전자) ve SK Hynix(SK하이닉스) de yılın ilk yarısında ödenen geçen yılki yıl sonu temettüsü ile birinci çeyrek temettüsünü yansıtarak TSR hesapladı. Aynı yarıyıl raporlarında 'tahakkuk esası'nı kullananlar haneyi boş bırakırken, 'ödeme esası'nı kullananlar rakamla doldurmuş oldu.

Borsaya kayıtlı olmayan aracı kurumların yaklaşımı da birbirinden ayrıştı. Shinhan Investment Corp(신한투자증권) ve KB Securities(KB증권), borsada işlem gören holding şirketleri Shinhan Financial Group(신한금융지주) ve KB Financial Group(KB금융지주)'un TSR rakamlarını kendi adlarına yazdı. Meritz Securities(메리츠증권) ve Korea Investment & Securities(한국투자증권) ise holding şirketi rakamını kullanmayıp TSR hanesini boş bıraktı. Borsada işlem gören Sangsangin Securities(상상인증권) ise herhangi bir dipnot düşmeden TSR'yi doldurmadı.

Finansal Denetim Kurumu, temettü hesaplama zamanlaması konusunda şirketlere serbestlik tanırken, boş bırakılan haneleri inceleme dairesi aracılığıyla düzelttirmeyi planlıyor. Kurum yetkilisi, 'şirket kendi esasını belirleyip tutarlı biçimde yazarsa sorun olmaz' diyerek, 'tahakkuk yılı esası daha isabetli olsa da hesaplama zamanlaması için resmi bir tavsiye yok' dedi.

Otoriteler, bu karışıklığın Kore'deki temettü prosedürü reformundan kaynaklandığını değerlendiriyor. Temettü tutarını önce kesinleştirip ardından kayıt tarihini belirleyen ileri usulü benimseyen şirketlerle eski yöntemi sürdüren şirketlerin bir arada bulunması, bazı şirketler için tahakkuk yılı esasına göre hesaplamayı zorlaştırıyor.

Yine de esasın birleştirilmesi zor olsa bile, hangi yöntemin kullanıldığının dipnotla açıkça belirtilmesi gerektiği, aksi halde yatırımcı karışıklığının süreceği yönünde eleştiriler var. Aynı göstergede tahakkuk esası ile ödeme esası iç içe geçtiğinde, dipnot olmadan yatırımcıların şirketler arası rakamları doğrudan karşılaştırması güçleşiyor.

Finansal Denetim Kurumu, TSR hanesini boş bırakan veya eksik dolduran şirketleri inceleyip idari rehberlik yapmayı planlıyor. Kurum yetkilisi, 'ilk kamuyu aydınlatma olduğu için eksiklikler olabilir' diyerek, 'genel bir inceleme yapıp, boş bırakılan veya farkı büyük olan durumlarda bilgilendirme yapıp gönüllü düzeltmeye yönlendireceğiz' dedi.