64 milyar dolara gerileyen net dış varlık: Kore Merkez Bankası'ndan açıklama

Kore'nin net dış finansal varlıkları 2026 yılının ikinci çeyreğinde 64 milyar dolara (yaklaşık 89 trilyon won) kadar geriledi ve Kore Merkez Bankası (Bank of Korea, BOK) bu düşüşün temel nedeninin yurt içi borsalardaki yükselişten kaynaklanan değerleme etkisi olduğunu açıkladı. Yabancı yatırımcıların elindeki yurt içi hisse senetlerinin değeri büyüdükçe, istatistiksel olarak dış finansal yükümlülüklerin de arttığı belirtildi.

Kore Merkez Bankası Uluslararası Dairesi Sermaye Hareketleri Analiz Ekibi Şefi Shin Sang-ho (신상호), 20'sinde (yerel saatle) Yurt Dışı Yatırım Analiz Ekibi Şefi Lee Hee-eun (이희은) ile birlikte kaleme aldığı ve Merkez Bankası'nın blogunda yayımlanan yazıda net dış finansal varlıklardaki düşüşün anlamını açıkladı. Net dış finansal varlıklar 2024 yılı sonunda ilk kez 1 trilyon doları (yaklaşık 1391 trilyon won) aşmıştı, ancak 2026'nın ikinci çeyreğinde 64 milyar dolara kadar indi.

Bir önceki çeyreğe göre düşüş 689,5 milyar dolar (yaklaşık 959 trilyon won) oldu. Bu rakam, verilerin tutulmaya başlandığı 1994 yılı sonundan bu yana kaydedilen en büyük gerileme.

Kore Merkez Bankası, bu düşüşün dış ödeme gücünde bir zayıflama olarak değerlendirilemeyeceğini vurguladı. Shin, "dış finansal yükümlülükler ile dış borç birbirinden farklı kavramlar" dedi. Yani istatistiklerdeki büyümenin borç yükü artışıyla karıştırılmaması gerektiğini belirtti.

Dış borç, tahvil ve kredi gibi vadesi ve geri ödeme yükümlülüğü belirli olan kesin bir yükümlülüğü ifade ediyor. Dış finansal yükümlülükler ise yabancıların elindeki yurt içi hisseler gibi hisse senedi niteliğindeki varlıkları da kapsıyor.

Yurt içi hisse senedi fiyatları yükseldiğinde, yabancıların elindeki yurt içi hisselerin değerlemesi de büyüyor. Bu durumda dış finansal yükümlülükler artıyor, ama bu Kore ekonomisinin yurt dışından yeni borç aldığı anlamına gelmiyor.

Geri ödeme takvimi bulunan dış borç aynı oranda artmadı. Sadece net dış finansal varlıklara bakıldığında dışa karşı mali sağlamlığın kötüleştiği izlenimi oluşabiliyor, ama kalemler ayrıştırıldığında tablonun farklı olduğu görülüyor.

Yılın ilk yarısındaki cari işlemler fazlası, net dış finansal varlıkları artıran bir etken oldu. Kore Merkez Bankası, 2026 yılının Ocak-Haziran döneminde cari işlemler fazlasının etkisiyle net dış finansal varlıkların 191 milyar dolar (yaklaşık 266 trilyon won) arttığını açıkladı.

Ancak aynı dönemde Kore borsası KOSPI yüzde 101 yükseldi ve bu artış, S&P500 endeksinin yüzde 10'luk yükselişini büyük farkla geride bıraktı. Yabancıların elindeki yurt içi hisselerin değerlemesindeki artış, cari işlemler fazlasının etkisini fazlasıyla bastırmış oldu.

Bu durum, yurt içi borsadaki sert yükselişin dış sağlamlık göstergelerini gerçekte olduğundan farklı gösterdiği bir yapıya işaret ediyor. TokenPost'un daha önce aktardığı KOSPI'deki sert yükselişin ardından borsada bekleyen fon miktarındaki artış haberi de aynı piyasa ortamında ortaya çıkan bir değişimdi.

Yine de hisse senedi fiyatlarındaki yükselişin kendisi, endeksin gelecekteki yönü ya da fon akışları konusunda bir garanti taşımıyor. Dış finansal yükümlülüklerdeki artışın geri ödeme yükü artışı mı, yoksa hisse senedi niteliğindeki varlıkların değerleme artışı mı olduğunun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Kore Merkez Bankası yurt dışından örnekler de verdi. Shin, Nokia, ASML ve TSMC gibi kendi ülkelerinin büyük ihracatçı şirketlerinin hisse fiyatları sert yükseldiğinde, ilgili ülkelerin net dış finansal varlıklarının kısa süreliğine azaldığı örnekleri hatırlattı.

Shin, "1990'ların sonunda Nokia hisseleri büyük ölçüde yükseldiğinde Finlandiya'nın net dış varlıkları da azalmıştı, ancak genel eğilim daha sonra yeniden yükselişe geçti" dedi. Böylece benzer dalgalanmaların kalıcı olmayabileceğine dikkat çekti. Ayrıca "Kore'de yarı iletken hisselerinin daha da yükselmesi ya da düzeltme yaşaması durumunda bir etki olacaktır, ancak net dış varlıkların hangi seviyede istikrar kazanacağını söylemek şu an için güç" diye ekledi.

Kısa vadeli dış borç göstergesinin ayrı değerlendirilmesi gerektiği de belirtildi. Shin, "net dış alacaklar 2022'den bu yana ortalama 377,3 milyar dolar (yaklaşık 525 trilyon won) ile istikrarlı seyrediyor" dedi ve "ikinci çeyrekte döviz rezervlerine oranla kısa vadeli dış borç oranı yüzde 46,5 ile rahatlıkla karşılanabilir bir düzeyde" diye ekledi.

Shin, "yurt içi şirketlerin performans iyileşmesine bağlı hisse senedi yükselişinden kaynaklanan azalma, cari işlemler açığı ya da dış borçlanma artışıyla aynı anlama gelmiyor" diyerek, "bu düşüşü dış ödeme gücünde zayıflama olarak yorumlamak güç" dedi. Kore Merkez Bankası, net dış finansal varlıklar, dış borç ve kısa vadeli dış borç oranının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.