10 Avro Altı Ödemede Komisyon Talebi: İtalyan Esnaf Dijital Euro Kuralını İzliyor

İtalya'daki küçük esnaf örgütleri, dijital euro ile yapılacak küçük tutarlı ödemelerde komisyon muafiyeti talep ediyor. Avrupa Birliği ve Avrupa Merkez Bankası(ECB) temel ödemelerin ücretsiz olması ilkesini ortaya koydu, ancak 10 avronun altındaki ödemelerin tamamen komisyonsuz olacağına dair net bir kural henüz belirlenmedi.

Avrupa Komisyonu, dijital euroda hesap açma, bakiye yükleme, para transferi ve ödeme gibi temel hizmetlerin tüketiciye ücretsiz sunulmasını öneriyor. Buna göre tüketicinin alışverişte ödediği bir komisyon olmayacak, esnaftan alınacak komisyon ise banka kartı veya anlık havale gibi benzer ödeme yöntemlerinden daha yüksek olmayacak.

İtalya Kamu ve Ticari Tesisler Federasyonu(FIPE), 25 Mart'ta yayımladığı açıklamada ECB'nin küçük ödemelerde esnaf maliyetini düşürme yönündeki tutumunu 'olumlu' bulduğunu belirtti, ancak fiziki mağazalarda en azından başlangıç döneminde komisyonun sıfıra çekilmesi gerektiğini savundu. Federasyon, küçük esnafın kart ödeme ağına ödediği maliyet azalmadan dijital euronun gerçek anlamda hayata geçemeyeceğini vurguladı.

Esnaf örgütü Confesercenti ise Temmuz ayındaki bültende dijital euronun nihai kurallarının hâlâ müzakere aşamasında olduğunu aktardı. Komisyon oranı ve ödeme kuruluşları ile esnaf arasındaki 'tazminat modeli' konularının başlıca tartışma başlıkları olmayı sürdürdüğü belirtildi.

Şu ana kadar kamuoyuna açıklanan AB ve ECB belgelerinde 10 avro eşiğine dayalı somut bir komisyon muafiyeti kuralı yer almıyor. Dolayısıyla 10 avro eşiği, İtalyan esnaf kesiminin talebi veya özel sektör ödeme şirketlerinin fiyat politikasıyla bağlantılı bir öneri olarak görülebilir; dijital euro yasa tasarısının kesinleşmiş bir maddesi olduğu söylenemez.

Dijital euro, ECB'nin çıkarmayı planladığı merkez bankası dijital parası. Özel sektör ödeme hizmetlerinden ve kripto paralardan farklı olarak, ihraç ve ödeme altyapısının Eurosistem tarafından desteklendiği kamusal bir ödeme aracı olarak tasarlanıyor.

Küçük tutarlı ödeme komisyonu sorununun İtalya'da bu kadar öne çıkmasının arkasında, küçük esnafın kart ödemelerinde üstlendiği maliyet yükü var. ECB, Şubat ayında Roma'da yaptığı konuşmada İtalya'daki küçük işletmelerin uluslararası kart ağlarına büyük işletmelere kıyasla görece daha yüksek komisyon ödediğini açıkladı.

ECB'ye göre dijital euronun devreye girmesiyle ödeme kuruluşları arasındaki rekabet artabilir ve bu da esnafın pazarlık gücünü yükseltebilir. Buna karşılık maliyetin kimin üzerinde kalacağı, yasama sürecindeki müzakerelere ve ödeme kuruluşları ile esnaf arasındaki tazminat yapısına bağlı olarak değişebilir.

Özel ödeme piyasasında da küçük tutarlarda komisyonsuz uygulamalar görülmeye başladı. İtalyan ödeme şirketi Satispay, Eylül ayından itibaren mağaza içi işlemlerde 10 avronun altındaki tutarlardan komisyon almayacağını duyurdu. Bu, özel bir şirketin fiyat politikası olup dijital euro yasasındaki komisyon kuralından bağımsız.

Bankacılık kesiminde ise altyapı yatırım maliyeti başlıca endişe konusu olarak dile getiriliyor. ECB, dijital euronun devreye alınması için gereken banka yatırımının 4 ila 5,8 milyar avro düzeyinde olabileceğini belirtirken, ilk tasarımın bankaların finansal aracılık işlevini zayıflatmayacak şekilde hazırlandığını da vurguladı.

Yasama süreci de devam ediyor. Avrupa Parlamentosu 9 Temmuz'da dijital euroya ilişkin müzakerelerin başlatılmasını onayladı; Parlamento, Avrupa Birliği Konseyi ve Komisyon ayrıntılı kurallar üzerinde görüşmelerini sürdürüyor.

ECB, gerekli yasaların 2026 sonuna kadar kabul edilmesi koşuluyla 2027'nin ikinci yarısından itibaren 12 aylık bir pilot uygulama yürütmeyi planlıyor. Kurum, 14 Temmuz'da pilot uygulamaya katılacak 36 ödeme hizmeti sağlayıcısını seçtiğini duyurdu.

ECB'nin planına göre pilot sürecin ardından 2029'da ilk ihraç hedefleniyor. Ancak fiili ihracın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ve komisyon yapısının somut hali, yasama süreci ile ECB'nin alacağı kararlara bağlı olarak netleşecek.

Dijital euro tartışması yalnızca ödeme maliyetiyle sınırlı kalmıyor; Avrupa'nın ödeme altyapısındaki bağımsızlığı ve kişisel veri koruma sorunlarına da uzanıyor. Daha önce yayımladığımız bir haberde, dijital euroya ilişkin kişisel veri koruma tartışmasının yasal güvenceler ile fiili ödeme teknolojisinin uygulanması sorununa doğru kaydığını aktarmıştık.

Şu an için netleşen politika yönü, tüketici için temel kullanımın ücretsiz olması ve esnaf komisyonuna üst sınır getirilmesi. 10 avro altı ödemelerde tam komisyon muafiyeti uygulanıp uygulanmayacağı ve maliyetin kimin üzerinde kalacağı, bundan sonraki yasama müzakerelerinde belirlenecek konular arasında.