375 milyon dolarlık hisse GlobalFoundries'ten ABD'ye

Yarı iletken üreticisi GlobalFoundries(GFS), ABD Ticaret Bakanlığı'na 9 milyon 907 bin 399 adet adi hisse ihraç etmek üzere anlaşma imzaladı. Hisse başına 37,85 dolardan gerçekleştirilen ihracın toplam büyüklüğü yaklaşık 375 milyon dolar olarak açıklandı.

GlobalFoundries, 3'ünde (yerel saatle) Ticaret Bakanlığı ile menkul kıymet ihraç sözleşmesi imzaladığını, ABD Sermaye Piyasası Kurulu'na (SEC) sunduğu 6-K formunda duyurdu. SEC'e iletilen belgede, şu ana kadar kamuya açıklanan içeriğin sözleşmenin tamamını yansıtmadığı, tam metnin 2026 yılına ait 20-F yıllık raporuna ekleneceği belirtildi.

Sözleşmeye göre Ticaret Bakanlığı'nın elinde bulunacak hisselere özel devir kısıtlaması getirildi. Bakanlık, söz konusu hisseleri GlobalFoundries'in rakiplerine pazarlık yoluyla devredemeyecek.

Kamu kurumunun oy hakkı da sınırlandırıldı. Bakanlık, olağan şirket yönetimi kararlarında oy kullanamayacak; yalnızca hisse sınıfının haklarında değişiklik ya da birleşme-devralma gibi önemli kurumsal işlemlerle ilgili konularda istisnai olarak oy hakkını kullanabilecek.

Bu yapı, ABD hükümetinin pay sahibi olsa dahi yönetim kurulu oluşumuna veya olağan işletme kararlarına doğrudan müdahale etmeyeceği şeklinde 'yorum'lanıyor. Ayrıntılı hak ve kısıtlamaların ise ileride kamuya açıklanacak tam sözleşme metninde netleşmesi bekleniyor.

Ticaret Bakanlığı'na elindeki hisseleri açık piyasada satabilme imkanı da tanındı. GlobalFoundries, sözleşme imzalandıktan sonraki 6 ay içinde F-3 formatında raf kayıt belgesi sunmakla yükümlü; Bakanlık'a ise birlikte kayıt hakkı ('piggyback' hakkı) verildi.

Bu hak, şirketin ileride sermaye artırımı ya da halka açık hisse satışı yapması durumunda, mevcut pay sahiplerinin kendi hisselerini de aynı işlemde kayıt ettirip satabilmesini sağlıyor. Ticaret Bakanlığı, bu haktan yararlanarak elindeki hisseleri açık piyasaya sürebilecek.

GlobalFoundries, 8'inde ABD Ticaret Bakanlığı bünyesindeki yarı iletken araştırma-geliştirme kuruluşuyla en fazla 375 milyon dolarlık kuantum teknolojisi Ar-Ge destek sözleşmesini kesinleştirdiğini açıkladı. Destek tutarı 5 yıla yayılacak ve belirlenen performans hedeflerinin karşılanmasına bağlı olarak kullandırılacak.

Ancak SEC'e sunulan belgede, bu hisse ihracından elde edilecek gelirin kuantum teknolojisi Ar-Ge desteğiyle doğrudan bağlantılı olduğuna dair bir ifade yer almadı. Hisse ihracı ile Ar-Ge destek sözleşmesinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Bu işlem, ABD hükümetinin yarı iletken sektörünü desteklerken şirketlerden pay alma yöntemiyle örtüşüyor. Daha önce Intel(INTC), 2025 yılında ABD hükümetinin 8,9 milyar dolarlık adi hisse yatırımı yaparak yüzde 9,9 oranında pay sahibi olacağı bir anlaşma açıklamıştı.

Intel anlaşmasında, o zamana kadar ödenmemiş CHIPS Yasası (CHIPS Act) destekleri kapsamındaki 5,7 milyar dolar ile ayrı bir güvenli yarı iletken üretimi destek programı kapsamındaki 3,2 milyar dolar da yer almıştı. Hükümetin payı pasif olarak tanımlanmış, yönetim kurulunda koltuk ya da olağan yönetim hakları verilmemişti.

Bunun yerine, Intel'in dökümhane (foundry) işindeki payının yüzde 51'in altına düşmesi halinde ek pay alınabilmesini sağlayan 5 yıl vadeli varant hakkı da anlaşmaya dahil edildi. GlobalFoundries sözleşmesi, Intel örneğine kıyasla daha küçük ölçekli olsa da, hükümet payının oy hakkını ve elden çıkarma yolunu sözleşmeyle sınırlandırması bakımından benzerlik taşıyor.

Hükümetin özel sektördeki yarı iletken şirketlerine pay sahibi olması, sanayi politikası fonlaması ile şirket yönetimi arasındaki sınırı daraltabileceği için tartışmalı bir konu olarak değerlendiriliyor. GlobalFoundries sözleşmesinde rakiplere özel devrin yasaklanması ve olağan oy hakkının sınırlandırılması, hükümet müdahalesine dair endişeleri azaltmaya yönelik bir düzenleme olarak görülüyor.

GlobalFoundries'in ihracı tamamlayıp tamamlamadığı ve sözleşmenin ayrıntılı hakları, ilerideki kamuya açıklamalarda netleşecek. Tam sözleşme metninin 2026 yılına ait 20-F yıllık raporuna ekleneceği belirtildi.