Varil başına 20 dolar prim: Kongo petrolünde Çin rekabeti

Çinli rafineriler, Orta Doğu kaynaklı petrol arzındaki aksamaya karşılık Afrika, Kanada ve Latin Amerika'dan ham petrol almaya yönelince bazı petrol türlerinin priminde varil başına 20 dolara kadar artış yaşandı. Hürmüz Boğazı üzerinden gelen arzın kısıtlanması, alternatif petrol arayışını kızıştırdı.

Bloomberg'in aktardığına göre, Kongo menşeli 'Djeno' ham petrolü bu hafta Çinli alıcılara, uluslararası referans fiyat olan ICE Brent petrolünün varil başına 20 dolar üzerinde bir fiyattan sunuldu. Söz konusu prim, iki hafta önce yaklaşık 15 dolar seviyesindeydi.

Çinli rafineriler aynı zamanda Kanada, Brezilya ve Arjantin kaynaklı ham petrol taşıyan gemileri de kiralıyor. Çin kaynaklı talebin artmasıyla Rusya'nın ESPO ham petrolü de yükseliş baskısı altına girdi; Asyalı alıcıların talebi, Dubai ham petrolü vadeli işlem fiyatlarını varil başına yaklaşık 100 dolar seviyesine taşıdı.

Bu gelişme, Hürmüz Boğazı'ndaki gerginliğin sürdüğü bir dönemde yaşanıyor. Basra Körfezi'nden gelen petrol arzının kısıtlanması ve İran menşeli petrol ihracatının ABD ambargosu nedeniyle neredeyse durma noktasına gelmesiyle Çinli rafineriler daha uzak bölgelerden alternatif kaynak arayışına girdi.

Alternatif tedarik hatlarının uzaklaşması, belirli petrol türlerindeki primi de büyüttü. Prim, referans petrole göre eklenen fazladan fiyat olup ilgili petrol türüne yönelik arz-talep dengesini yansıtıyor.

Çin'in deniz yoluyla ham petrol ithalatı henüz çatışma öncesi seviyeye ulaşmış değil. Günlük ithalat şu anda 10 milyon varile doğru ilerliyor, ancak bu rakam hâlâ çatışma öncesinin altında; bu da alternatif tedarik rekabetinin sürebileceğine işaret ediyor.

Çin'deki rafinerilerin alımlarındaki toparlanmada rafinaj marjlarındaki iyileşme, yakıt ihracatının yeniden başlaması ve ticari stokların yenilenmesi etkili oldu. GL Consulting kurucusu Liao Na, "Çin'in son dönemdeki petrol alımları, rafinerilerin iyileşen marjlardan yararlanmasının bir sonucu" dedi ve "ticari kesimdeki agresif stok yenileme de etkili oldu, ancak bu durum toparlanmayı destekleyen temel talebin güçlendiği anlamına gelmiyor" diye ekledi. Bu açıklama, petrol alımındaki artışın yalnızca nihai tüketimin genişlemesiyle açıklanamayacağını gösteriyor.

Rafinerilerin kârlılığın arttığı dönemde stoklarını yeniden doldurmasıyla ithalatın yükselmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Küçük ölçekli bağımsız rafineriler olarak bilinen 'teapot'ların yükü ise görece arttı. İran ve Venezuela kaynaklı petrol tedarikinde kullanılan mevcut yolların zayıflamasıyla bu rafineriler, alternatif petrol arayışında büyük devlet rafinerileriyle rekabet etmek zorunda kalıyor.

Çin'in rafineri piyasasında devlet şirketleri ile bağımsız rafineriler farklı tedarik koşullarına sahip. İndirim oranı yüksek olan İran ve Venezuela kaynaklı petrole bağımlı teapot'lar, tedarik hattı daraldıkça fiyat rekabetinde dezavantajlı duruma düşebilir.

Goldman Sachs'ta enerji stratejisti olan Daan Struyven, Çin'in fiyata göre petrol alım miktarını ayarlayabildiğini, bunun da fiyat sıçramalarını yumuşatabileceğini belirtti. Struyven'e göre Çin'in petrol stokları en az 1 milyar varil olarak tahmin ediliyor; bu da fiyatlar cazip olmadığında alım miktarının azaltılabileceği anlamına geliyor.

Çin'in stok büyüklüğü, kısa vadeli arz-talep şoklarını absorbe eden bir tampon işlevi görebilir. Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndaki arz sorunu uzarsa, Çin'in Orta Doğu dışı petrolü sürekli tedarik etmesi gerekecek ve petrol türleri arasındaki fiyat farkı daha da büyüyebilir.

Bu petrol piyasasındaki en kritik değişken, Çin'in alım toparlanmasının gerçek tüketim artışından mı yoksa rafinaj marjı ve stok yenilemesinden kaynaklanan geçici bir hareketten mi kaynaklandığı. Deniz yoluyla petrol ithalatı çatışma öncesi seviyenin altında kaldığı sürece, alternatif tedarik rekabeti ve petrol türleri arasındaki prim farkları değişmeye devam edebilir.