46,7 milyar dolarlık vadeli döviz alımı: Çin'de yılın ilk net alım fazlası

Çin'deki banka müşterilerinin temmuz ayında yaptığı vadeli döviz alımları 46,73 milyar dolara (yaklaşık 6,27 trilyon Güney Kore Wonu) ulaştı ve satış tutarını 4,69 milyar dolar (yaklaşık 629 milyar Güney Kore Wonu) aşarak yılın ilk 'net alım' fazlasını kaydetti.

Çin Devlet Döviz İdaresi (SAFE), temmuz ayına ait banka-müşteri vadeli döviz piyasası verilerinde döviz alımının 46,73 milyar dolar, satışın ise 42,04 milyar dolar olduğunu açıkladı. Alım tutarı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 212,4 artarken, toplam vadeli döviz işlem hacmi de yüzde 76,2 yükselişle 88,77 milyar dolara (yaklaşık 11,9 trilyon Güney Kore Wonu) çıktı.

Banka-müşteri vadeli döviz işlemleri, şirketlerin gelecekte ihtiyaç duyacağı döviz tutarını ve kurunu bugünden sabitlediği sözleşmelerdir. 'Döviz alımı', ithalatçı gibi şirketlerin ileride yuan ödeyip karşılığında dolar veya başka bir döviz almayı taahhüt ettiği işlemleri kapsar; genellikle ithalat bedeli ya da yurt dışı yatırım fonu önceden güvence altına alınırken kullanılır.

SAFE'nin açıkladığı rakamlar, müşterilerin alım-satım yönüne göre hesaplanan nominal tutarları yansıtıyor. Veriler yalnızca yuan ile döviz arasındaki işlemleri kapsıyor, dövizler arası işlemler bu istatistiğe dahil edilmiyor.

Alımlardaki artış, yuanın değer kazanmasıyla aynı döneme denk geldi. Kıyı dışı dolar-yuan (CNH) kuru geçen yıl nisan ayında 7,4288 yuandan, 7 Eylül'de 6,7034 yuana geriledi; bu da yaklaşık yüzde 10'luk bir düşüşe işaret ediyor.

Dolar-yuan kurunun gerilemesi, aynı miktarda doları satın almak için gereken yuan tutarının azaldığı anlamına geliyor. Çin'deki ithalatçılar açısından bu durum, düşen döviz fiyatını mevcut seviyeden sabitleme isteğini güçlendirebiliyor.

Yuanın değer kazanmasının ilk döneminde ithalatçılar, döviz fiyatının daha da düşebileceği beklentisiyle alımı erteleyebiliyor. Kur yeterince gerilediğinde ise ithalatçıların alım talebi yeniden artarken, ihracatçılar da döviz satışını geciktirme eğilimine girebiliyor.

Önde gelen yabancı basın kuruluşları, geçen temmuz ayında 1 yıl vadeli dolar-yuan vadeli işlem kurunun spot kurun altında oluştuğunu ve 'swap puanı'nın da negatif seyrettiğini aktardı. Swap puanının negatif olması, vadeli kurun spot kurdan düşük olduğu anlamına geliyor; bu durum ileride dolar almak isteyen şirketler için sözleşme maliyetinin görece düşebileceğine işaret ediyor.

Çin Merkez Bankası (PBOC), mart ayından itibaren bankaların vadeli döviz satışlarına uyguladığı döviz risk rezerv oranını yüzde 20'den yüzde 0'a indirdi. Bu adım, şirketlerin vadeli döviz alım maliyetini düşürerek kur riskinden korunmayı ('hedge') teşvik etmeyi amaçlıyor.

Spot piyasada ise net döviz satışı geriledi. Çin'deki banka müşterilerinin spot döviz net satış tutarı haziranda 47,08 milyar dolardan, temmuzda 14,4 milyar dolara düştü.

Böylece vadeli piyasada döviz alımı artarken, spot piyasada döviz arzı zayıfladı. Bu tablo, banka-müşteri piyasasında gelecekte döviz almayı taahhüt eden sözleşme tutarının, satmayı taahhüt eden tutarı geçtiği anlamına geliyor.

Ancak tek aylık bir vadeli döviz arz-talep dönüşümünün, yuanda kalıcı bir değer kaybı eğilimine işaret ettiğini söylemek şimdilik güç. Vadeli döviz talebindeki artışın, yuanın güçlenme eğilimini tersine çevirmekten çok, son dönemdeki hızlı değer kazanma temposunu yavaşlatan bir etken olarak işlev görme ihtimali de bulunuyor.

Çin'in ağustos ayı dış ticaret fazlası 119,09 milyar dolar (yaklaşık 159,72 trilyon Güney Kore Wonu) olarak açıklandı. Ocak-ağustos döneminde birikmiş ticaret fazlası ise 805,51 milyar dolara (yaklaşık 1.080,59 trilyon Güney Kore Wonu) ulaştı.

Dev boyuttaki dış ticaret fazlasının döviz arzının temel kaynağı olmaya devam ettiği düşünüldüğünde, vadeli döviz talebi ile spot piyasadaki arz-talep dengesinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekiyor. Şirketlerin vadeli döviz işlemlerinin ileride döviz arzına etkisini ele alan önceki bir haber de, spot piyasada anında işleme giren dolar arzı ile vadeli sözleşmelerin birbirinden ayrılarak yorumlanması gerektiğini ortaya koyuyor.

Bundan sonraki süreçte yuanın arz-talep dengesinin nasıl şekilleneceğini anlamak için vadeli piyasa, spot piyasa ve dış ticaret fazlası verilerinin birlikte izlenmesi gerekiyor.