Brent petrol 101 doları aştı, ABD borsaları 3. güne art arda düştü

Brent petrolün varil başına 100 doları aşmasıyla ABD'nin başlıca borsa endeksleri üst üste 3. işlem gününde düşüş kaydetti. Analistler, yükselen petrol fiyatlarının enflasyon ve faiz baskısını artırarak hem hisse senedi hem de kripto para piyasalarını aynı anda zorladığını belirtiyor.

Yerel saatle 9'unda Brent petrol bir önceki işlem gününe göre yüzde 3,4 yükselerek varil başına 101,21 dolardan işlem gördü. ABD doğu saatine göre gerçekleşen bu işlem sonuçları Türkiye saatiyle 10'unun sabahına yansıdı.

Dow Jones Sanayi Ortalaması yüzde 0,8 gerilerken, S&P 500 endeksi yüzde 0,5, Nasdaq Bileşik endeksi ise yüzde 0,6 değer kaybetti. Brent petrolün kapanış bazında 100 doları aşması Temmuz ayından bu yana ilk kez yaşandı.

ABD ile İran arasındaki gerginliğin tırmanması, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol taşımacılığında aksama endişesini artıran ve petrol fiyatlarındaki yükselişin arka planında yer alan gelişme olarak gösterildi. AP haber ajansı, ABD'nin İran'a ait 5 petrol tankerini imha etmesinin ardından gerginliğin tırmandığını ve boğazdan geçen petrol taşımacılığının fiilen daraldığını aktardı.

Hürmüz Boğazı, Orta Doğu kaynaklı petrolün uluslararası piyasalara taşındığı başlıca deniz güzergahı konumunda. Bu bölgedeki arz aksaması endişesinin büyümesi durumunda, yalnızca mevcut arz miktarı değil gelecekteki tedarik konusundaki belirsizlik de petrol fiyatlarındaki dalgalanmayı artırabilir.

Petrol fiyatları yükseldiğinde taşımacılık ve üretim maliyetleri ile hane halkının yakıt gideri de birlikte artıyor. Şirket maliyetleri ve tüketici fiyatlarının eş zamanlı yükselmesi enflasyon baskısını büyütürken, finansal piyasalarda faiz indirimi beklentisi zayıflayabiliyor.

Sektörler arasında görünüm farklılaştı. Tüketim malları ve faize duyarlı sektörler düşüş baskısı yaşarken, ExxonMobil ve Chevron gibi enerji şirketlerinin hisseleri yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki artış, şirketlerin maliyet yapısına ve gelir görünümüne farklı şekillerde yansıyor. Ham petrolü hammadde olarak kullanan şirketler için bu durum bir maliyet yükü oluştururken, petrol üretimi ve rafinaj alanındaki şirketler için fiyat artışı gelir artırıcı bir unsur olabiliyor.

ABD tahvil faizlerindeki yükseliş de borsalar üzerindeki baskıyı artırdı. Fiyatların yeniden yükseldiği bir ortamda, Amerikan Merkez Bankası (Fed) faiz indirirse enflasyon baskısı artabilirken, yüksek faizin sürdürülmesi durumunda ekonomik yavaşlama endişesi büyüyebilir.

Yahoo Finance, petrol fiyatlarındaki yükselişin piyasada Fed'in eylülde faiz artırabileceğine yönelik beklentiyi güçlendirdiğini bildirdi. Ancak bu, piyasa katılımcılarının faiz patikasına dair beklentisini yansıtıyor; Fed'in nihai kararının kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Kripto para piyasası da aynı makro etkenlerden etkilendi. CoinDesk, Bitcoin'in(BTC) yükselen petrol fiyatları ve zayıflayan borsalar arasında 78 bin dolar seviyesine kadar gerilediğini aktardı.

9'unda gün içi işlemlerde BTC'nin bir önceki güne göre yüzde 0,1 düşüşle yaklaşık 78.559 dolardan işlem gördüğüne dair veriler de bulunuyor. Gün içi dip seviyesi ile verinin derlendiği an farklı olduğundan, düşüş oranı kaynaklara göre değişkenlik gösterdi.

Bu durum, hisse senedi ve kripto para piyasalarındaki tepkinin tam olarak örtüştüğünü söylemeyi güçleştiriyor. Petrol fiyatları ve faizler ortak bir etken olarak devrede olsa da, her piyasanın işlem saatleri ve arz-talep koşullarına göre değişim oranları farklılaşabiliyor.

Daha önce Bitcoin'in 80 bin dolar seviyesini geri kazanamadığı sırada Brent petrolün 101 doları aştığı dönem de petrol fiyatları ile riskli varlıklardaki eş zamanlı zayıflamayı ortaya koymuştu. Bu kez de BTC'deki düşüşün yalnızca petrol fiyatlarındaki artışla değil, borsa ve faiz hareketleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Diğer ülkelerdeki yatırımcılar için de küresel petrol fiyatları ve ABD faizleri, döviz kurları ve yurt dışı riskli varlık işlemleri üzerinden dolaylı etki yaratabilecek etkenler arasında yer alıyor. Özellikle ABD piyasasındaki sonuçlar yerel saatlere göre yansıdığından, fiyat karşılaştırması yapılırken yerel kapanış ile gün içi veri derleme zamanının birbirinden ayrılması gerekiyor.

Piyasa katılımcıları, Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılık aksamasının ne kadar süreceğini ve petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon ile faiz patikasına etkisini yakından izliyor. Brent petrol, ABD tahvil faizleri ve BTC'nin farklı zaman dilimlerindeki hareketleri, piyasanın bundan sonraki yönünü belirlemede kilit gösterge olmayı sürdürüyor.