BIS'ten XRP Ledger'da kavram kanıtı: Yayın 3-5, doğrulama 1-2 saniye

Uluslararası Ödemeler Bankası(BIS), resmi istatistik verilerinin kaynağını ve yayından sonra değiştirilip değiştirilmediğini doğrulayan XRP Ledger(XRPL) tabanlı bir ‘kavram kanıtı’ yayınladı. Kontrollü test ortamında yayın gecikmesi 3-5 saniye, doğrulama gecikmesi ise 1-2 saniye olarak ölçüldü.

BIS, bu yöntemi 2'sinde (yerel saatle) yayımladığı 1374 numaralı çalışma raporu 'Verifiable official statistics: a blockchain-based approach' başlıklı belgede tanıttı. Araştırmacılar, SDMx formatındaki istatistik veri setlerini ve tekil zaman serilerini standart hale getirdikten sonra her biri için hash oluşturdu; ardından bu hash'leri Merkle ağacıyla birleştirerek elde ettikleri özet değeri XRP Ledger'a kaydetti.

Yöntemin can alıcı noktası, istatistik verisinin kendisinin blok zincirinde tutulmaması. Defterde yalnızca ilgili grubun özetini temsil eden ‘Merkle kökü’ saklanıyor; yayımlanan SDMx dosyasında ise tekil hash değerleri ile W3C doğrulanabilir kimlik bilgileri yer alıyor. Kullanıcılar dosyayı defter kaydıyla karşılaştırarak verinin gerçekten iddia edilen kurumdan geldiğini ve yayından sonra değiştirilmediğini kontrol edebiliyor.

SDMx, uluslararası kuruluşlar, ulusal istatistik kurumları ve merkez bankalarının istatistik verisi ile meta veri paylaşımında kullandığı ortak standart. Araştırmacılara göre mevcut standart, veri yapısını ve anlamını birleştirmeye odaklanıyor; dosyanın gerçekten ilgili kurumdan çıkıp çıkmadığını ve dağıtım sürecinde değişip değişmediğini bağımsız biçimde teyit eden bir katman ayrıca gerekiyor.

Birden fazla veri setini tek seferde gruplayıp kaydetmek defter maliyetini düşürebiliyor, ancak grup büyüdükçe acil istatistik açıklamalarında gecikme riski doğuyor. Çalışma, maliyet tasarrufu ile yayın gecikmesi arasındaki dengeyi hesaplayan bir grup optimizasyon modeli de sunuyor.

Kamuya açık uygulama, XRP Ledger DevNet üzerinde SDMx mesajlarını yayımlayıp doğrulayan deneysel bir yazılım niteliğinde. Sistem, normalleştirilmiş XML'e SHA-3-512 hash uyguluyor ve işlem referans değerini SDMx dosyasındaki <Source> alanına yerleştiriyor. Dosyanın tamamı yerine yalnızca belirli <Series> öğelerinin seçilerek doğrulanabildiği ‘seçici açıklama’ özelliği de bulunuyor.

Araştırmanın ayrıntıları, BIS'in 2'sinde kamuoyuyla paylaştığı 1374 numaralı çalışma raporunda yer alıyor.

Ancak BIS, çalışma raporundaki görüşlerin yazarlara ait olduğunu, bankanın veya üye merkez bankalarının resmi görüşünü zorunlu olarak yansıtmadığını belirtti.

Dolayısıyla bu araştırmayı BIS'in XRP'yi resmi olarak benimsediği ya da ticari istatistik altyapısına geçtiği şeklinde yorumlamak için bir dayanak bulunmuyor. İstatistik revizyon geçmişi, yayıncı anahtarının kaybı veya değişimi, deftere erişim kesintileri ve işletim sorumluluğunun sınırları gibi konuların da gerçek bir uygulamadan önce ayrıca netleştirilmesi gerekiyor.

Blok zinciri, bir dosyanın yayından sonra değişip değişmediğini gösterebiliyor; ancak istatistik kurumunun içeride ilk ürettiği rakamın doğruluğunu garanti etmiyor. Araştırmacılar gelecekte sıfır bilgi kanıtları, yapay zeka ajanlarıyla otomatik doğrulama ve XBRL gibi başka yapılandırılmış veri formatlarına genişleme olasılıklarından söz etti; ancak somut bir kurumsal uygulama takvimi paylaşmadı.