Zombi Şirketler Asya'da Yüzde 50 Arttı, Gelişmiş Ekonomilerde Büyüme 0,4 Puan Düştü

2005-2021 döneminde on gelişmekte olan Asya ülkesinde 'zombi şirket' sayısı yüzde 50'den fazla arttı ve bu artış gelişmiş ekonomilerin reel büyüme oranı ile enflasyonunu orta vadede yaklaşık 0,4 puan aşağı çekti.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), 3 Eylül'de (yerel saatle) yayımladığı "Gelişmekte Olan Asya'da Zombi Şirketler: Yurt İçi ve Sınır Ötesi Yayılma Etkileri" başlıklı çalışma raporunda bu sonuçlara ulaştı. Rapor kapak sayfasında 31 Ağustos tarihi yer alıyor. BIS, Çin, Tayvan, Hong Kong, Hindistan, Endonezya, Güney Kore, Malezya, Filipinler, Singapur ve Tayland'a ait şirket-banka bağlantılı verileri ile ticaret ve sınır ötesi banka kredisi verilerini analiz etti.

'Zombi şirket', ödeme gücünü yitirmesine rağmen piyasadan çekilmeyip faaliyetini sürdüren şirketleri tanımlıyor. Bu şirketler toplam şirket varlıklarının yüzde 13'ünü, şirket borçlarının ise yüzde 20'sini oluşturuyor; yıllık hayatta kalma oranları ise yaklaşık yüzde 95 olarak ölçüldü.

BIS, kırılgan bankaların battığı hâlde borcunu geri çağırmayıp vadesini sürekli uzatmasını, yani 'evergreening' uygulamasını, zombi şirketlerin varlığını sürdürmesinin başlıca nedeni olarak gösterdi. Bankalar krediyi tahsil etmek ya da zararı kayıtlara geçirmek yerine mevcut borçlanmayı sürdürünce, sorunlu şirketlerin piyasadan çıkışı gecikti.

Zombi şirketlerin artışı gelişmekte olan Asya'nın kendi içinde de şirket performansını ve ekonomik dinamizmi zayıflattı. Sermaye ve işgücü gibi kaynaklar sorunlu şirketlerde kilitli kalınca üretkenliği yüksek sağlıklı şirketlere aktarılamadı; bu da bölgenin yıllık büyüme oranını ve enflasyonunu yaklaşık 0,2 puan geriletti.

Etki sınırları aşıp gelişmiş ekonomilere de sıçradı. Zombi şirketler düşük fiyat ve aşırı arzı sürdürdükçe küresel değer zincirleri üzerinden ara malı fiyatları düştü; gelişmekte olan Asya ile ticaret bağı güçlü olan gelişmiş ekonomiler, büyüme ve enflasyon üzerindeki aşağı yönlü baskıya daha fazla maruz kaldı.

Buna karşılık sınır ötesi banka kredisi bağlantıları, gelişmiş ekonomilerin büyüme ve enflasyonunda belirgin bir makro yayılma etkisi göstermedi. Zombi şirket riskine maruz kalmak yurt içi bankaların sağlığını bozarken, yabancı bankalar bu etkiden görece az etkilendi.

Araştırmanın örneklem dönemi 2021'e kadar uzanıyor. 2022 sonrasındaki faiz artışlarının ve tedarik zinciri yeniden yapılanmasının güncel zombi şirket artışına ve ülke ekonomilerine etkisini bu çalışma tek başına değerlendiremiyor.

BIS, çalışma raporunun yazarların bulgularını yansıttığını, BIS'in ya da üye merkez bankalarının resmi görüşünü mutlaka temsil etmediğini belirtti.