Tokenleştirilmiş hisselerde oy hakkı: KYC'siz cüzdan sorunu hâlâ çözülmedi

Tokenleştirilmiş hisseler kimlik doğrulamasından (KYC) geçmemiş cüzdanlara taşındığında, gerçek hissedarları oy hakkını kullananlarla eşleştirmek zorlaşabiliyor. Tokenin gerçek hissenin haklarını mı devrettiği yoksa sadece fiyat hareketine maruziyet mi sağladığı, hissedarlık haklarının kapsamını da değiştiriyor.

Securitize Başkanı Brett Redfearn(Brett Redfearn), 11'inde (yerel saatle) yayınlanan Unchained podcast'inde “sektör, o hisseye gerçekte kimin oy verdiği konusunda hâlâ iyi bir cevaba sahip değil” dedi. Redfearn'e göre asıl kritik mesele işlem kolaylığından çok, hissedar kayıtlarını mülkiyet ve oy hakkıyla birbirine bağlayan yöntem.

Tokenleştirilmiş hisseler, blok zincirinde işlem gören tokenin gerçek hissenin yasal ve ekonomik haklarını taşıyıp taşımamasına göre farklı yapılara ayrılıyor. Gerçek hisse mülkiyetine bağlı ürünler ile sadece fiyat hareketine ekonomik maruziyet sağlayan ürünler, aynı 'hisse tokeni' adıyla anılsa da farklı hak ve sorumluluklar taşıyabiliyor.

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), Ocak ayında yayınladığı açıklamada tokenleştirilmiş menkul kıymetleri iki gruba ayırdı: ihraççının doğrudan veya ihraççı adına gerçekleştirdiği yöntemler ve ihraççıyla ilgisi olmayan üçüncü tarafların tokenleştirdiği yöntemler. Teknik format blok zincirine dönüşse de tokenin sağladığı hakların ihraç yapısı ve sözleşmeye göre değiştiği belirtildi.

İhraççı öncülüğündeki yapılarda blok zinciri cüzdanları ile resmi hissedar kayıtları arasında bağlantı kurulabiliyor. İhraççı, token ihracı ve uyum süreçlerine dahil olduğunda sahip doğrulama, temettü, kamuyu aydınlatma ve oy hakkı kullanımının belirlenmesi süreçlerinin mevcut hisse sistemiyle bağlantılı olma olasılığı artıyor.

Buna karşılık ihraççı onayı olmadan üçüncü taraflarca oluşturulan hisseye bağlı tokenlerde, token sahibinin gerçekten hissedar olup olmadığı bile belirsizleşebiliyor. SEC, menkul kıymet bazlı swap'ların dayanak varlık üzerinde hisse, oy hakkı veya bilgi hakkı sağlamayabileceğini açıkladı.

Son dönemde AMC Entertainment Holdings(AMC) ile Robinhood($HOOD) arasındaki anlaşmazlık bu sorunu gözler önüne serdi. AMC CEO'su Adam Aron(Adam Aron), Robinhood'un AMC'nin onayı olmadan hisseye bağlı tokenler sunduğunu öne sürerek konuyu kamuoyuna taşıdı.

Robinhood, AMC hisse tokenlerinin dayanak hisseyle bire bir teminatlandırıldığını açıkladı, ancak dayanak hisse üzerinde yasal ve intifa hakkı ile oy hakkı vermediğini belirtti. Bu örnek, teminatlandırmanın hissedarlık hakkına sahip olmakla aynı şey olmadığını gösterdi.

Redfearn, KYC'siz tokenlerin savunma sanayi gibi belirli şirketlerdeki payların anonim şekilde yoğunlaşmasına bir kanal olabileceği yönünde de kaygı dile getirdi. Anonim cüzdanlar ile resmi hissedar kayıtlarının birbirinden ayrışması, şirketlerin gerçek oy hakkı kullanıcılarını belirlemesini zorlaştırabiliyor.

Securitize, Temmuz'da ABD SEC'e sunduğu açıklamada ihraççının açık izni ve iş birliği olmadan menkul kıymet tokenleştirmediğini belirtti. KYC ve kara para aklamayla mücadele (AML) durumu ile cüzdan bilgilerini uyum süreçlerinde kullandığını, cüzdan bakiyesindeki değişiklikleri akıllı sözleşmeyle yönetip bunu resmi hissedar kaydına yansıttığını açıkladı.

Gerçek oy hakkı kullanım süreci oluşturan örnekler de var. Galaxy Digital Holdings($GLXY), 2026 yılı genel kurul açıklamasında tokenleştirilmiş hisse sahiplerinin ayrı bir web sitesine cüzdan bağlayıp elektronik imzayla oy kullanabileceğini bildirdi.

İlgili açıklamada, tokenleştirilmiş bir A sınıfı hissenin normal bir A sınıfı hisseyle aynı şekilde muamele gördüğü belirtildi. Token sahibinin haklarının tanınması için cüzdan bağlantısı, bakiye doğrulaması ve elektronik imza gibi somut adımların gerektiği anlamına geliyor.

Bu tür oy hakkı altyapısı, tokenleştirilmiş menkul kıymetleri ihraççı öncülüğünde ve üçüncü taraf öncülüğünde olarak ayıran mevcut tartışmayla da bağlantılı. Tokenleştirilmiş hisselerdeki rekabetin işlem işlevinin ötesine geçip oy hakkı, kamuyu aydınlatma, saklama ve uyum alanlarına doğru genişlediği değerlendiriliyor.

Tokenleştirilmiş hissenin sahip sayısı veya işlem hacmi, tek başına gerçek hissedarlık hakkının kapsamını göstermeye yetmiyor. Cüzdan sayısı sahip ölçeğini gösterebilir ama bir kişi birden fazla cüzdan kullanabiliyor ve token resmi hissedar kaydıyla bağlantılı olmayabiliyor.

Sonuç olarak KYC'siz cüzdan sorunu tüm tokenleştirilmiş hisselere aynı şekilde uygulanmıyor. İhraççı onayı olup olmadığı, resmi hissedar kaydına yansıtma yöntemi, oy hakkı kullanım süreci ve token sahiplerine yönelik kamuyu aydınlatma kapsamının ürün bazında kontrol edilmesi gerekiyor.