Kuzey Kutbu'nda yeni sondaj moratoryumu sürüyor, Norveç geliştirmeyi sürdürüyor

Avrupa Komisyonu, Kuzey Kutbu'nda yeni petrol ve doğal gaz sondajına yönelik mevcut moratoryum tutumunu koruyacak. Norveç ise Avrupa Birliği'nin desteğinden bağımsız olarak Barents Denizi'ndeki kaynak geliştirme çalışmalarını sürdürecek.

Komisyon sözcüsü 21 Eylül'de moratoryuma yönelik yaklaşımın değişmeyeceğini açıkladı. Komisyon, 20 Ekim'de yayımlanması planlanan Kuzey komşular stratejisi revizyonuna iklim değişikliğiyle mücadele, çevresel tahribatın önlenmesi ve sürdürülebilir ekonomik kalkınma ilkelerini dahil edecek.

Ancak söz konusu strateji hukuki açıdan bağlayıcı olmayan bir politika belgesi niteliğinde. Avrupa Birliği'nin tutumunu koruması, Norveç'in kendi ekonomik bölgesindeki arama ve üretim faaliyetlerini doğrudan durduracağı anlamına gelmiyor.

Bu yaklaşım, Avrupa'nın enerji güvenliğini öne çıkaran Norveç'in talepleriyle çelişiyor. Avrupa'nın başlıca enerji tedarikçilerinden Norveç, Kuzey Kutbu kaynaklarının geliştirilmesinin politika görüşmelerine dahil edilmesi gerektiğini savunuyor.

Norveç Enerji Bakanı Terje Aasland(Terje Aasland) 24 Ağustos'ta, "Avrupa Birliği'nin desteğinden bağımsız olarak Barents Denizi'ndeki petrol ve doğal gaz kaynaklarını geliştirmeyi sürdüreceğiz" dedi. Aasland'ın açıklaması, Norveç'in Avrupa'nın uzun vadeli enerji tedarikçisi olarak kalabilmesi için Kuzey Kutbu'nun da geliştirme görüşmelerine dahil edilmesi gerektiği yönündeki yaklaşımını yansıtıyor.

Norveç hükümeti, mayıs ayında açıkladığı APA 2026 ruhsat turunda arama alanlarını 70 blok genişletti. Bu blokların 38'i Barents Denizi'nde bulunuyor.

Norveç Enerji Bakanlığı, petrol ve doğal gaz sektörünün ülke ekonomisi ve Avrupa'nın enerji güvenliği açısından önemli olduğunu belirtti. Bu açıklama, Kuzey Kutbu'ndaki geliştirme politikasının Avrupa'nın arz güvenliği yaklaşımıyla bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Norveç kıta sahanlığındaki üretim altyapısı da Avrupa enerji piyasasında önemli bir paya sahip. Norveç Enerji Bakanlığı, 2025'te Norveç kıta sahanlığındaki üretim altyapısının Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık'ın doğal gaz tüketiminin yaklaşık yüzde 30'una, petrol tüketiminin ise yaklaşık yüzde 14'üne karşılık geldiğini açıkladı.

Norveç hükümeti, 2026'daki toplam petrol ve doğal gaz üretiminin 2025'e benzer seviyede kalacağını öngördü. Bu öngörü, Kuzey Kutbu'ndaki yeni geliştirme tartışmalarının yalnızca çevre politikasıyla sınırlı kalmadığını, Avrupa'nın enerji arz planlarıyla da bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Avrupa Birliği'nin mevcut tutumu, 2021 tarihli Kuzey Kutbu stratejisine dayanıyor. Komisyon o dönemde Kuzey Kutbu'ndaki kömür, petrol ve doğal gaz rezervlerinin yer altında bırakılması gerektiğini açıklamıştı.

Komisyon, bu yıl haziran ayında da iklim değişikliğiyle mücadele, çevresel tahribatın önlenmesi ve sürdürülebilir ekonomik kalkınma hedeflerinin geçerliliğini koruduğunu belirtti. Yeni stratejinin bu ilkeleri sürdürmesi halinde Norveç'in yeni geliştirme planlarıyla Avrupa'nın iklim politikası arasındaki gerilim devam edebilir.

Norveç'in geliştirme politikası, Avrupa Birliği'nin itirazlarına rağmen Barents Denizi'nde sondaj çalışmalarını sürdüreceği yönündeki önceki tutumuyla bağlantılı. Norveç o dönemde de Barents Denizi'ndeki faaliyetlerin hem ülkesinin hem de Avrupa'nın çıkarlarına hizmet ettiğini savunmuştu.

Politika belgeleriyle fiili ruhsat süreçlerini birbirinden ayırmak gerekiyor. Avrupa Birliği'nin strateji revizyonu, üye ülkelerin ve komşu ülkelerin politika yönelimlerini etkileyebilir. Ancak sondaj ruhsatları ve üretim kararları Norveç gibi Kuzey Kutbu ülkelerinin iç kararlarına bağlı.

Bu nedenle Avrupa Birliği'nin politika çizgisi korunsa bile Norveç'in arama faaliyetlerinin veya üretiminin hemen duracağını söylemek mümkün değil. Buna karşılık Avrupa Birliği'nin çevre ilkeleri somut iş birliği kriterlerine dönüştürülürse Norveç'in yeni geliştirme projelerinin Avrupa'da kabul görme süreci etkilenebilir.

Avrupa Komisyonu, Kuzey komşular stratejisi revizyonunu 20 Ekim'de yayımlayacak. Revizyonda yalnızca moratoryumun sürdürülmesi ilkesinin mi yer alacağı, yoksa Norveç'le enerji iş birliği kriterlerinin de somutlaştırılıp somutlaştırılmayacağı yayımlanmasının ardından netleşecek.