Meta, 50 bin kilometreden uzun denizaltı kablo ağı planlıyor

Meta(META), beş kıtayı birbirine bağlayacak 50 bin kilometreden uzun bir denizaltı kablo ağı kurarak yapay zekâ altyapısı rekabetini deniz altına taşıyor.

Meta, 14 Şubat 2025'te 'Project Waterworth' projesini duyurdu. Şirket, tamamlandığında ABD, Hindistan, Brezilya ve Güney Afrika gibi önemli bölgeleri birbirine bağlayacak projenin dünyanın en uzun denizaltı kablo projesi olacağını açıkladı.

Waterworth'te 24 fiber optik çift kullanılacak. Bu sayı, yeni nesil denizaltı kablolarında yaygın olan 8 ila 16 çiftin üzerinde bulunuyor. Kabloların 7 bin metreye varan derinliklere yerleştirilmesi, gemi çapaları gibi risklerin yüksek olduğu kıyı kesimlerinde ise gömme teknolojisinin kullanılması planlanıyor.

Meta, son 10 yılda ortaklarıyla birlikte 20'den fazla denizaltı kablosu geliştirdiğini belirtti. Şirket, bu projede yalnızca kablo kapasitesini değil, güzergâh ve işletme altyapısını da doğrudan güvence altına alarak yapay zekâ eğitimi ve çıkarımı ile veri merkezleri arasındaki iletişim talebine yanıt vermeyi hedefliyor.

Waterworth için belirtilen 50 bin kilometre, tek bir kablonun uzunluğunu ifade etmiyor. Rakam, birden fazla segment ve iniş noktası içeren projenin toplam kapsamına işaret ediyor. Projenin kesin güzergâhı ve tüm kıyıya çıkış ülkeleri henüz açıklanmadı.

IEEE Spectrum, kabloların iniş noktaları ve işletmecilerine bağlı olarak veri akışı ile düzenleyici sorunların değişebileceğine dikkat çekti. Bu durum, denizaltı kablolarının iletişim ağlarının ötesinde veri egemenliği ve ulusal güvenlik meseleleriyle de bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Meta, ABD ile Danimarka'yı bağlayacak Aurora kablosunu da geliştiriyor. Güzergâh, ABD'nin New Jersey eyaletindeki Manasquan ile Danimarka'daki Blåvand'ı birbirine bağlayacak. Data Center Dynamics, kablonun toplam uzunluğunu 7 bin 268 kilometre olarak verdi.

Danimarka hükümetinin çevre ve denizaltı izin belgelerinde Aurora'nın toplam uzunluğu yaklaşık 7 bin 230 kilometre olarak yer aldı. Belgelerdeki rakamlar farklılık gösterdiği için haberlerde yaklaşık 7 bin 268 kilometrelik güzergâh kullanılabilir; izin belgelerindeki değer ise ayrıca belirtilmeli.

Aurora'da 24 fiber optik çift kullanılması planlanıyor. Data Center Dynamics'in ABD Federal İletişim Komisyonu'na(FCC) sunulan belgeler üzerine yaptığı analize göre her çift için tasarım kapasitesi 20,7 Tbps, toplam tasarım kapasitesi ise yaklaşık 497 Tbps olarak hesaplandı.

497 Tbps, FCC'ye sunulan belgeleri inceleyen harici bir kaynağın analizine dayanıyor. FCC'nin orijinal belgesi kamuya açık veri toplama sürecinde doğrudan doğrulanmadığı için bu değer Meta tarafından açıklanmış kesin kapasite olarak değerlendirilemez.

Aurora'nın 15 Ocak 2028'de faaliyete geçmesi hedefleniyor. Meta, kablo iniş izinlerini Kasım 2026'ya kadar almayı planlayarak başvuruda bulundu. Danimarka izin belgelerinde ise işletmeye alma tarihi 2027-2028 dönemi olarak gösterildi.

Uluslararası Telekomünikasyon Birliği(ITU), uluslararası veri trafiğinin yüzde 99'dan fazlasının yaklaşık 500 denizaltı kablo üzerinden taşındığını açıkladı. Dünya genelindeki denizaltı kablo ağının uzunluğu 1,7 milyon kilometreyi aşarken her yıl ortalama 150 ila 200 arıza meydana geliyor.

Denizaltı kabloları gemi çapaları ve balıkçılık faaliyetlerinin yanı sıra depremler, denizaltı heyelanları ve askeri çatışmalar nedeniyle de risk altında bulunuyor. Oxford Üniversitesi, Waterworth güzergâhının Kızıldeniz ve Güney Çin Denizi gibi jeopolitik risk taşıyan bölgelerden kaçınacak şekilde seçildiğini değerlendirdi.

Buna karşılık kablo ve veri altyapısının az sayıda büyük teknoloji şirketinde yoğunlaşması, iletişim ağlarının kontrolü ve veri egemenliği konusundaki tartışmaları büyütebilir. Kabloların mülkiyeti ve işletmecileri, verilere erişimi ve düzenlemelerin uygulanmasını etkileyebilir.

Meta'nın denizaltı kablo genişlemesi doğrudan kripto varlıklarla bağlantılı bir plan değil. Bununla birlikte, Türkiye'deki yarı iletken ve bulut bilişim sektörüyle somut bağlantıları için ek doğrulama gerekiyor. Waterworth'ün kesin iniş noktaları ve tamamlanma takvimi konusunda Meta'nın yeni açıklamalar yapması bekleniyor.