Suudi petrolünde ihracat rotası değişti: Doğu-Batı Boru Hattı durdu

Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Boru Hattı’na yönelik saldırıların ardından Basra Körfezi limanları üzerinden petrol ihracatını artırdığı değerlendiriliyor. Ancak ihracatın ne ölçüde yön değiştirdiği ve boru hattının ne zaman yeniden işletileceği henüz resmen açıklanmadı.

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, 11 Eylül’de Riyad ve Medine bölgelerindeki Doğu-Batı Boru Hattı’nın bir gün önce birçok kez saldırıya uğradığını ve güvenlik kontrolleri nedeniyle işletmenin durdurulduğunu açıkladı. Saldırılarda yaralananlar olduğu belirtilirken yeniden işletme takvimi paylaşılmadı.

TokenPost daha önce Suudi Arabistan’ın saldırıya uğrayan Doğu-Batı Boru Hattı’nı önlem amacıyla durdurduğunu bildirmişti. Bu kez odak noktası, boru hattının durmasının ardından petrol sevkiyat güzergâhlarının fiilen nasıl değiştiği oldu.

Doğu-Batı Boru Hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağlıyor. Petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçmeden taşınabilmesini sağlayan hat, Suudi Arabistan’ın ihracat ağındaki kritik altyapılardan biri olarak görülüyor.

Piyasa istihbarat şirketi Kpler, 17 Eylül tarihli raporunda Yanbu Limanı’ndaki petrol yüklemelerinin 11 Eylül’den sonra durduğunu değerlendirdi. Raporda Doğu-Batı Boru Hattı’nın önceki kapasitesi günlük yaklaşık 5,5 milyon varil, bunun Yanbu üzerinden ihraç edilen kısmı ise günlük yaklaşık 4,5 milyon varil olarak verildi.

Kpler, Suudi Arabistan’ın Yanbu ihracatındaki düşüşü telafi etmek amacıyla Basra Körfezi limanlarından Çin ve Güney Kore dahil Asya piyasalarına ek miktarlarda petrol sattığına ilişkin doğrulanmış ve doğrulanmamış raporlar bulunduğunu açıkladı. Ancak bu değerlendirme gemi takip verileri ve piyasa bilgilerine dayanıyor; Suudi hükümetinin resmî bir rota değişikliği kararı aldığı veya üretimi belirli bir miktarda artırdığı anlamına gelmiyor.

Sevkiyat güzergâhının Basra Körfezi limanlarına kayması durumunda petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor. Yanbu üzerinden Kızıldeniz güzergâhıyla yapılan alternatif ihracatın durduğu ortamda, deniz taşımacılığındaki riskler ve geçiş koşulları arz akışını etkileyebilir.

Suudi petrolünün Çin ve Güney Kore’ye yönelik sevkiyatları, rota değişikliğinden etkilenebilecek kalemler arasında yer alıyor. Ancak Çin ve Güney Kore dahil Asya piyasalarına gerçekte ne kadar ek petrol gönderildiği, resmî istatistikler ile gemi takip verilerinin birlikte incelenmesiyle ortaya konulabilir.

Kpler, boru hattının kendisinden çok birden fazla pompa istasyonunun hasar görmesine dikkat çekti. Şirket, tam onarımın 4 ila 6 hafta sürebileceğini değerlendirirken bazı bölümlerin yeniden işletilme zamanını ayrı bir konu olarak ele aldı.

Onarım süresinin uzaması, Suudi Arabistan’ın petrol ihracatında Basra Körfezi limanlarına daha fazla bağımlı kalmasına yol açabilir. Öte yandan boru hattının bazı bölümleri yeniden çalışırsa Yanbu’daki yükleme aksaklıkları kısmen azalabilir. Ancak şu an kısmi işletmenin başladığını doğrulayan resmî bir açıklama bulunmuyor.

Polymarket’teki ilgili sözleşmede, boru hattının yeniden işletildiğinin kabul edilmesi için Suudi hükümetinin yeniden işletme veya kısmi işletme yönünde resmî açıklama yapması gerekiyor. Onarım çalışmalarının sürdüğüne ilişkin açıklamalar veya üçüncü tarafların tahminleri, sözleşme kapsamında yeniden işletme olarak kabul edilmiyor.

Tahmin piyasasındaki fiyatlar resmî bir takvimi ya da hükümet öngörüsünü değil, işlem yapan katılımcıların beklentilerini yansıtıyor. Bu nedenle yalnızca söz konusu fiyatlara bakılarak boru hattının ne zaman onarılacağı veya petrol ihracatının ne zaman normale döneceği belirlenemez.

Gelişme, Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş koşullarıyla Orta Doğu’daki petrol taşımacılığı sorunlarının kesiştiği bir örnek oluşturuyor. Basra Körfezi limanlarındaki yükleme artışının Yanbu ihracatındaki açığı ne ölçüde kapattığı, ilave gemi takip verileri ve Suudi Arabistan’ın resmî ihracat istatistikleri açıklandığında değerlendirilebilecek.

Şu an doğrulanan bilgiler, Doğu-Batı Boru Hattı’nın saldırıların ardından durduğu ve Yanbu’daki yüklemelerin kesildiği yönünde. İhracatın ne kadarının başka güzergâhlara kaydığı ve boru hattının yeniden işletileceği tarih, Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı veya Saudi Aramco’dan yeni bir açıklama gelene kadar resmen doğrulanmış değil.