320 bin GPU'su anılan Pearl(PEARL), madencilik tercihlerinden hesaplama fiyatı çıkarmayı hedefliyor

Aynı H100 GPU'nun saatlik kirası 3 ile 10 dolar (yaklaşık 3.990-13.290 won) arasında değişebiliyor. Fark; bağlantı altyapısından soğutma koşullarına, kesintisiz çalışma garantisinin olup olmamasına kadar uzanıyor. Pearl(PEARL) ise GPU operatörlerinin cihazını madencilikte mi yoksa kiralamada mı kullanacağına dair tercihlerini toplayıp hesaplama gücünün fiyatını ölçmeyi hedefleyen bir proje.

Fikri tanıtan Decentralised Co, analiz yazısında önce GPU fiyatlarının neden ayrıştığını anlattı. Yazıya göre 3 dolarlık H100 çoğunlukla çalışma süresi garantisi olmayan, sıradan Ethernet ile bağlanan tek bir sunucuya benziyor. 10 dolarlık seçenek ise Oracle Cloud'un özel tesisinde, GPU'ların saniyede 400 gigabit InfiniBand ile birbirine bağlandığı bir ortam. Silicon Data 11 tesisteki 3.500 H100'ü test ettiğinde yalnızca çip performansındaki fark ‘yüzde 38’ çıktı. Ağ ve çalışma süresi de eklenince hizmet bazındaki fiyat farkının yüzde 200 ile 700 arasına çıktığı belirtiliyor.

Pearl, GPU'lara matris çarpımı yaptıran ve sonucu iş kanıtı (PoW) için kullanan bir blokzincir. İş kanıtı, blok üretirken katılımcının belirlenen hesaplamayı gerçekten yaptığını doğrulayan bir süreç. Matris çarpımı ise yapay zeka modellerinin eğitiminde ve çıkarımında kullanılan temel işlem. Decentralised Co'ya göre NoisyGEMM adlı yöntem girdi matrislerine rastgele gürültü ekleyerek madencilerin kestirme yoldan ödül almasını engelliyor.

Yazıya göre ağ, 194 saniyelik hedef blok aralığında her GPU'nun fiilen işlediği matris işlem hacmini ölçüyor. Aynı H100 olsa bile iyi soğutulan bir kurumsal tesisle sıradan bir ortam arasındaki fark işlem hacminde görünüyor. Model adına göre ortalama alan fiyat endekslerinin gözden kaçırdığı nokta da tam bu.

Fiyat sinyali ise cihazların yer değiştirmesinden geliyor. Decentralised Co, Pearl madenciliğine 320 bin GPU'nun bağlı olduğunu söyledi. Kiralama talebi artınca operatör cihazı madencilikten çekip müşteri işine veriyor. Talep zayıflayınca cihazı yeniden madenciliğe sokuyor ve ağın işlem hacmi bu yüzden inip çıkıyor. Yazı, fiyat bilgisinin herkese açık tarifelerden değil, operatörlerin kendi cihazı ve parasıyla verdiği kararlardan doğduğunu savunuyor.

Endeks temelli yaklaşımlar da deneniyor. Decentralised Co'nun anlattığına göre CME'nin GPU vadeli işlemleri fiziki teslimat içermiyor ve Silicon Data'nın araştırma endeksine göre nakit uzlaşmayla kapanıyor. Bu endeks bulut şirketlerinin açıkladığı tarife fiyatlarından derlendiği için büyük alıcıların pazarlıkla elde ettiği gerçek fiyatlardan farklı kalıyor. Büyük alıcıların genelde yüzde 40-50 daha düşük fiyat aldığı ileri sürülüyor.

Pearl'ü kullanan ticari bir hizmet de çıktı. Together AI, 15 Mayıs'ta Pearl Research Labs ile iş birliğini duyurdu ve 'Gemma-4-31B-it-pearl' çıkarım uç noktasını yayına aldı. Şirket, fiyatın standart fiyatın en az yüzde 25 altında olduğunu söyledi. İndirim, çıkarım sırasında birlikte basılan PRL'nin değeriyle dengeleniyor. Bu, belirli bir modelin fiyat bilgisi. Ağın bütününe ilişkin ücretli talebi göstermiyor.

Asıl tartışma, madencilik hesaplamasının gerçek yapay zeka işlerinde ne kadar kullanıldığı. Bağımsız araştırmacı Abhinaba Basu, 3 Haziran'da yayımladığı çalışmada Pearl'ün madencilik yazılımını ve doğrulama sürecini inceledi. Çalışma hakemli değil, ön baskı niteliğinde. Castle Labs ise Haziran'daki araştırmasında çıkarım destekli donanım kullanan yaklaşık 8.000 cihazın yapay zeka ile ilgili kod çalıştırmadığını aktardı.

Hesaplama verimliliği de bir başka sorun. Castle Labs, Pearl ağının sadeleştirilmiş INT8 formatında yaklaşık yüzde 10-15 ek yük oluştuğunu belirtti. Pearl Research Labs ise Llama 70B ve DeepSeek V3.2 için PoUW çekirdeğinin uçtan uca ek yükünü sırasıyla yüzde 5,08 ve yüzde 3,9 ölçtüğünü açıkladı. Bu rakamlar şirketin kendi ölçümü.

GPU'nun matris işlemi yapması ile sonucun müşterinin yapay zeka eğitiminde ya da çıkarımında kullanılması aynı şey değil. Decentralised Co da Pearl ağının büyük bölümünün henüz yeterli ücretli çıkarım talebi alamadığını kabul etti. Yazı, fiyat sinyalinin talebin karşılanıp karşılanmadığından bağımsız olarak operatörün fırsat maliyetinden geldiğini savunarak buna itiraz ediyor. Bu fırsat maliyetinin kiralama piyasası fiyatlarını ne kadar açıkladığı ise ileride gelecek verilerle netleşecek.