COP31 başkan adayı: İklim için savunmadan çok daha fazla harcama yapılmalı

COP31 başkan adayı Murat Kurum, zengin ülkeleri iklimle mücadeleye savunma harcamalarından daha fazla kaynak ayırmaya çağırdı. Kasım ayındaki iklim zirvesi öncesinde finansmanın artırılmasını isteyen Kurum, ülkelerin ne kadar katkı yapması gerektiğine ilişkin bir miktar belirlemedi.

Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 başkan adayı Murat Kurum, bu ay Fiji’de düzenlenen ön toplantıda “İklim sorununun kendisi bir güvenlik sorunudur” dedi. Kurum, afetler yaşanmadan önce yatırım yapılmasının hasarı gidermenin maliyetini düşürebileceğini savundu. Savunmaya ayrılan kadar iklimle mücadeleye de harcama yapılıp yapılmaması gerektiği sorusuna “çok daha fazlası” yanıtını verdi. Bu açıklamayı The Guardian aktardı.

Kurum, karşılaştırma için Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) savunma ve güvenlik yatırım hedeflerini gösterdi. NATO üyeleri, 2025’teki Lahey Zirvesi’nde 2035’e kadar gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5’ini savunma ve güvenlikle ilgili alanlara yatırma kararı aldı. Bu hedefin en az yüzde 3,5’i temel savunma kapasitesine, en fazla yüzde 1,5’i diğer güvenlik alanlarına ayrılacak.

İklim finansmanı için buna karşılık gelen ülke bazlı bir hedef ya da katkı paylaşım yöntemi açıklanmadı. Kurum’un açıklaması, iklim finansmanının savunma gibi bir güvenlik önceliği olarak ele alınması çağrısı niteliğinde.

Finansman tartışması, COP31 başkanlığının açıkladığı elektrifikasyon hedefiyle de bağlantılı. Başkanlık, 2035’e kadar elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarmayı amaçlayan “35’e 35” taahhüdünü duyurdu. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), hedefin açıklandığı haziran ayında bu payın yüzde 20’nin biraz üzerinde olduğunu bildirdi.

COP31 başkanlığının eylül ayındaki taahhüt belgesi, binalar, ulaşım ve sanayinin elektrifikasyonunun yanı sıra elektrik şebekelerini, depolama tesislerini ve gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişimini öncelikler arasında saydı. Belge, ülkeler için ortak bir elektrifikasyon oranı veya harcama yükümlülüğü getirmedi.

Fosil yakıtlara ilişkin görüşler ise ayrışıyor. Kurum, dünyanın enerji dönüşümüne zaten girdiğini belirterek COP31’de “fosil yakıtlardan uzaklaşma” ifadesine odaklanmanın verimli olmayabileceğini söyledi. Fosil Yakıtların Yayılmasını Önleme Antlaşması girişimini destekleyenler ise yeni fosil yakıt projelerinin durdurulmasını istedi.

Bu iki yaklaşım müzakere taraflarının ve sivil toplumun görüşlerini yansıtıyor; COP31’de varılacak anlaşmanın sonucu olarak değerlendirilmemeli. İklim finansmanının artırılması çağrısı, elektrifikasyon taahhüdü ve fosil yakıtlarla ilgili ifade üzerindeki anlaşmazlıkların zirvede ele alınması bekleniyor.

COP31, 9-20 Kasım 2026’da Türkiye’nin Antalya kentinde düzenlenecek. Zirveye Türkiye ev sahipliği yapacak; müzakerelere Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen başkanlık edecek.