1,83 milyon dolarlık DARPA desteğiyle AI enerji ölçümü için 2 yıllık araştırma

Michigan Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, yapay zekânın enerji tüketimini tahmin etmeye yönelik E-CALC araştırmasına DARPA’nın iki yıl boyunca 1,83 milyon dolar (yaklaşık 2 milyar 441 milyon won) destek vereceğini açıkladı. Araştırma, veri işlemeden model eğitimine ve gerçek kullanım için devreye almaya kadar AI’ın enerji tüketimini inceleyecek.

Michigan Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, 27 Ekim’de yaptığı açıklamada E-CALC (Energy Calculus for ML Lifecycle Optimization) projesini duyurdu. Araştırmayı Michigan Üniversitesi yürütecek; Illinois Üniversitesi Urbana-Champaign (University of Illinois Urbana-Champaign) ve BAE Systems projeye katılacak.

Araştırmacılar gerçek güç ölçümlerini yazılım analizleriyle birleştirmeyi planlıyor. Veri işleme, model eğitimi ve devreye alma için gereken enerjiyi tahmin ederek donanım ve yazılım ayarlarının yarattığı farkları inceleyecekler.

Projenin hedeflerinden biri de farklı donanım ve yazılım bileşimlerini tek tek denemenin getirdiği yükü azaltmak. Ölçüm araçları ve belgelerin açık kaynak olarak yayımlanması planlanıyor.

Michigan Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, yazılım ve donanım ayarları uyumlu olmadığında model eğitimi sırasında elektriğin yüzde 30’a kadarının boşa harcanabileceğini belirtti. Ancak açıklamada bu oran için ölçüm koşulları veya hesaplama yöntemi sunulmadı.

AI enerji kullanımını yüzde 50’ye kadar azaltma hedefi araştırmacıların amacı olarak açıklandı. Eğitim aşamasındaki olası yüzde 30’luk kayıp ile AI enerjisinde yüzde 50 tasarruf hedefi farklı ölçüm konularını ve kapsamları ifade ediyor; yüzde 50 oranı gerçekleşmiş bir tasarruf sonucu değil.

Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency, IEA), 16 Nisan’da yayımladığı ‘Key Questions on Energy and AI’ başlıklı raporda dünya genelindeki veri merkezlerinin elektrik tüketimini 2025’te 485 TWh olarak tahmin etti ve bu miktarın 2030’da 950 TWh’ye ulaşmasını beklediğini bildirdi.

Bu tahmin yalnızca AI’a ayrılmış tesisleri değil, veri merkezlerinin tamamını kapsıyor. Bu nedenle E-CALC’in AI enerji tasarrufu hedefiyle aynı ölçüt üzerinden doğrudan karşılaştırılamaz.

IEA, aynı raporda tekil AI görevlerinin enerji verimliliği artarken video üretimi, çıkarım ve ajan tabanlı çalışmalar gibi yüksek elektrik tüketen kullanım biçimlerinin de yaygınlaştığını değerlendirdi. Ajans, bu görevlerin sorgu başına basit metin üretiminden yüzlerce, hatta binlerce kat daha fazla enerji kullanabileceğini belirtti.

Görev başına verimlilik artışı ile veri merkezlerinin toplam elektrik talebindeki yükseliş aynı anda görülebilir. Bunun nedeni, tek bir AI görevinin enerji ihtiyacı ile veri merkezlerinin toplam tüketiminin farklı kapsamları ölçmesidir.

Ölçüm standartları da çözülmesi gereken konular arasında. IEA, 14 Ekim’de yayımladığı ‘Powering Artificial Intelligence’ başlıklı raporda tesislerin verimliliğini ölçen ölçütler bulunduğunu, ancak AI modellerinin enerji verimliliği için bir standart olmadığını kaydetti.

Ajansa göre modeller ve hizmetler hızla değişiyor; karşılaştırmalarda kullanılacak temel ölçütler de belirsizliğini koruyor. Bu durum standart geliştirmeyi zorlaştırıyor. E-CALC araçlarının farklı görev ve ekipmanları karşılaştırmakta kullanılabilmesi için geliştirme ve doğrulama çalışmalarından geçmesi gerekecek.

AI altyapısının büyümesi, elektrik arzını güvence altına alma çabalarını da beraberinde getiriyor. TokenPost daha önce Microsoft ve Constellation Energy’nin 20 yıllık elektrik satın alma anlaşması yaptığını ve Three Mile Island’ın 1 numaralı ünitesini yeniden faaliyete geçirmeyi planladığını bildirmişti.

Michigan Üniversitesi bilgisayar bilimi ve mühendisliği doçenti ve E-CALC’in baş araştırmacısı Mosharaf Chowdhury, üniversitenin açıklamasında “AI’ın geniş kapsamlı faydalarını en az enerjiyle nasıl sağlayacağımız, önümüzde duran somut bir soru” dedi. Chowdhury, araştırmanın amacının enerji kullanımını azaltmanın yollarını bulmak olduğunu belirtti.

Araştırmacılar iki yıllık çalışma boyunca ölçüm araçlarını geliştirecek ve araçlarla belgeleri açık kaynak olarak yayımlamayı planlıyor.