525 milyon euro yatırım hedefiyle AB, çip tasarım platformunu başlattı

Avrupa Birliği (AB), yarı iletken tasarımı alanındaki girişimleri desteklemek üzere 4 Kasım’da bir platform başlattı ve 525 milyon euroluk yatırımı harekete geçireceğini açıkladı. Avrupa Çip Tasarım Platformu (European Chips Design Platform, EuroCDP), tasarım araçlarına, fikri mülkiyete (IP) ve üretim tesislerine erişimi tek çatı altında toplayarak erken aşamadaki şirketlere destek verecek.

Avrupa Komisyonu (European Commission), 4 Kasım tarihli açıklamasında Avrupa’daki çip tasarım şirketlerinin gelirlerinin dünya genelindeki aynı alandaki gelirlerin yüzde 1’inden az olduğunu bildirdi. Komisyon, üretim kapasitesini artırmanın yanı sıra tasarım şirketlerinin tabanını genişletmeye odaklanıyor.

Platform; tasarım yazılımları, teknik destek, IP blokları ve üretim tesislerine erişim sağlayacak. Eğitim ve finansman desteği de sunulacak. Böylece erken aşamadaki şirketlerin tek başlarına edinmekte zorlanabileceği tasarım kaynakları ve üretim olanakları bir araya getirilecek.

IP blokları, çip tasarımında yeniden kullanılmak üzere önceden hazırlanmış işlevsel birimlerdir. Şirketlerin her işlevi sıfırdan geliştirmeden tasarımlarında kullanabileceği bu kaynakların erken aşamadaki girişimler için maliyetli ve erişimi zor olduğu belirtiliyor.

Fabless şirketler, kendi fabrikaları olmadan çip tasarlayan ve üretimi dış üreticilere yaptıran şirketlerdir. Tasarım ile üretimi birbirinden ayıran bu iş modeli, tasarım yazılımlarının yanı sıra prototip üretimi ve fabrikalara erişim olanağı da gerektiriyor. EuroCDP, bu süreçte ihtiyaç duyulan destekleri bir araya getirecek.

Komisyonun platform tanıtım sayfasında erken aşamadaki girişimler için 100 bin euroya, büyüme aşamasındaki girişimler için 16 milyon euroya kadar destek öngörülüyor. 525 milyon euro, program kapsamında harekete geçirilmesi planlanan toplam yatırım tutarı. Aynı sayfada kamu yatırımlarının harekete geçirilecek kısmı ayrıca 500 milyon euro olarak belirtiliyor. Kamuya açık belgelerde bu iki toplamın kapsamını açıklayan ayrıntılı finansman dökümü yer almıyor.

Tasarım araçlarının sağlanmasına yönelik bir anlaşma da duyuruldu. Synopsys(SNPS), 4 Kasım tarihli açıklamasında AB Çip Ortak Girişimi (European Chips Joint Undertaking, Chips JU) ile elektronik tasarım otomasyonu (EDA) yazılımı sağlamak üzere anlaştığını bildirdi. Destek, girişimlerin ilk aşamalarından seri üretim öncesine kadar uzanacak.

EDA yazılımları, yarı iletken devreleri tasarlamak ve doğrulamak için kullanılıyor. Synopsys’in açıkladığı uygulama alanları arasında yapay zekâ (AI) ve yüksek performanslı bilgi işlem (HPC) için sistem çipleri (SoC), fotonik tümleşik devreler (PIC) ve analog-karışık sinyal (AMS) tasarımları bulunuyor. Anlaşma, EuroCDP üzerinden sunulacak tasarım araçlarının kullanılabileceği alanları somutlaştırdı.

Avrupa Komisyonu İcra Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, “Platform, çip girişimlerinin ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin fikirlerini gerçek yarı iletkenlere dönüştürmek için önlerindeki engelleri aşmalarına destek oluyor” dedi. Tasarım ve üretim kaynaklarını birlikte sunmak, erken aşamadaki şirketlerin bu olanaklara erişimini artırmayı amaçlıyor.

Tasarım şirketlerinin küresel gelirlerdeki yüzde 1’in altındaki payı ile AB’nin 2030 için belirlediği yüzde 20 hedefi farklı göstergelere dayanıyor. Yüzde 20 hedefi, ileri ve sürdürülebilir yarı iletkenlerin küresel pazar değer zincirinde AB’nin payına ilişkin. Bu iki oran, aynı pazardaki mevcut pay ve hedef olarak doğrudan karşılaştırılamaz.

Avrupa Sayıştayı (European Court of Auditors), 2025 tarihli özel raporunda AB’nin 2030’da pazar değer zincirindeki payını yüzde 11,7 olarak öngördü ve yüzde 20 hedefine ulaşılmasını çok zor olarak değerlendirdi. Bu değerlendirme, EuroCDP’nin tek başına pazar payı hedefinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini göstermediğine işaret ediyor.

Tasarım aşamasındaki şirketler için destek ağı kurma girişimleri Japonya’da da gündeme geldi. TokenPost daha önce Rapidus’un 17 tasarım şirketiyle 2 nanometre müşterilerine yönelik bir destek yapısı kurduğunu bildirmişti. EuroCDP ile Rapidus’un çalışmaları, tasarım şirketlerinin üretim aşamasına geçmeden önce ihtiyaç duyduğu desteği sağlamaya odaklanıyor.

Chips JU’nun proje kaydına göre EuroCDP’yi hayata geçiren DECIDE projesini imec koordine ediyor ve projeye 12 kuruluş katılıyor. Projenin takvimi Ocak 2025’ten Aralık 2028’e kadar uzanıyor.