ABD Yüksek Mahkemesi, Big Bend duvarı inşaatını durduran kararın yürürlüğünü askıya aldı

ABD Yüksek Mahkemesi, 9 Kasım’da (yerel saatle) Teksas’taki Big Bend bölgesinde sınır duvarı ve yol inşaatını durduran alt mahkeme kararının yürürlüğünü askıya aldı. Böylece Başkan Donald Trump yönetimi, dava sürerken inşaata yeniden başlayabilecek.

Teksas’ın Batı Bölgesi Federal Mahkemesi, 2 Ekim’de ABD İç Güvenlik Bakanı’nın yasal düzenlemelerden muafiyet kararını ve bu kararla bağlantılı inşaatı durduran bir ön tedbir kararı vermişti. Mahkeme, davacıların “önemli meseleler doktrini”ne dayanan itirazlarının kabul edilmesinin muhtemel olduğu sonucuna varmıştı.

Yönetim, inşaatın yeniden başlaması için 21 Ekim’de Yüksek Mahkeme’ye acil başvuruda bulundu. Son karar, yönetimin Big Bend’deki duvar inşaatını yeniden başlatmak üzere Yüksek Mahkeme’ye yaptığı başvurunun ardından geldi.

Yürütmenin durdurulması, inşaatın hukuka uygunluğu hakkında nihai bir karar değil. Yüksek Mahkeme, geçici tedbir başvurusunu değerlendirirken hükümetin alt mahkemenin yargı yetkisinin bulunmadığı yönündeki savunmasında başarı şansının çok yüksek olduğu kanaatine vardı.

1996 tarihli Illegal Immigration Reform and Immigrant Responsibility Act (IIRIRA), sınır duvarı ve yolların hızla inşa edilmesi için gerekmesi hâlinde İç Güvenlik Bakanı’na yasal gerekliliklerden muafiyet tanıma yetkisi veriyor. Yasa, duvar inşaatını “yasa dışı girişlerin yoğun olduğu bölgelerle” sınırlıyor.

Aynı yasa, muafiyet kararlarına karşı açılabilecek davaları da kısıtlıyor. Yalnızca anayasa ihlali iddiası içeren davalara izin veriyor; diğer taleplerin mahkemede görülmesi için yargı yetkisi bulunmadığını belirtiyor.

Davacılar, yönetimin önemli yetkileri kullanabilmesi için Kongre’nin açık onayının gerektiğini öne süren “önemli meseleler doktrini”ne dayanarak muafiyet kararına itiraz etti. Teksas’ın Batı Bölgesi Federal Mahkemesi, bu itirazın kabul edilebileceğini değerlendirdi.

Yüksek Mahkeme ise önemli meseleler doktrinini anayasal bir iddia değil, yasaların yorumlanmasına ilişkin bir kural olarak ele aldı. Mahkemenin kararında, “Anayasal anlamda ‘önemli mesele’ iddiası diye bir şey yoktur” ifadesi yer aldı. Karar, bakanın yasal yetkisini aştığı iddiasının anayasa ihlali iddiası sayılamayacağı görüşünü yansıtıyor.

İç Güvenlik Bakanı, 2026’nın Şubat-Temmuz döneminde Big Bend yetki alanındaki duvar inşaatı için çevre ve korumayla ilgili yasaların uygulanmasından muafiyet tanıdı. Bakan, bölgeyi yasa dışı girişlerin yoğun olduğu bir yer olarak nitelendirdi.

Big Bend yetki alanı; Big Bend Ulusal Parkı’nı, Big Bend Ranch Eyalet Parkı’nı ve Rio Grande Nehri çevresindeki kamuya ait ve özel arazileri kapsıyor. Davacılar, inşaatın bölgenin doğal görünümüne, rekreasyon faaliyetlerine ve çevreye zarar verebileceğini savundu.

Hükümet, 2021-2025 döneminde Big Bend bölgesinde yasa dışı giriş girişiminde bulunan 89 binden fazla kişinin yakalandığını bildirdi. Alt mahkeme de yakalananların toplam sayısını kabul etti.

Ancak alt mahkeme, Big Bend kesimindeki toplam yakalama sayısının ve sınırın her mili başına düşen yakalama sayısının ABD-Meksika sınırının diğer kesimlerine kıyasla daha düşük olduğuna dikkat çekti. Bölgenin “yasa dışı girişlerin yoğun olduğu yer” sayılıp sayılamayacağı konusunda hükümetle davacılar farklı görüşler ortaya koydu.

Davayı çevre örgütü Biyolojik Çeşitlilik Merkezi (Center for Biological Diversity), Teksas’ın Rio Dosa bölgesindeki tarihî bir kilisenin korunması için çalışan kâr amacı gütmeyen kuruluş ve nehir rehberi Danny Miller açtı. Davacılar, duvar inşaatının bölgedeki geçim kaynaklarına ve doğal çevreye zarar verebileceğini ileri sürdü.

ABD Gümrük ve Sınır Koruma yetkilisinin beyanında, inşaatın durmasının günlük yaklaşık 500 bin dolara mal olduğu ve hükümet davayı kazansa bile bu maliyetin geri alınamayacağı belirtildi. Yüksek Mahkeme, Kongre’nin hızlı sınır duvarı inşaatına öncelik verdiği sonucuna vardı ve hükümetin çıkarının davacıların dile getirdiği manzara, rekreasyon ve çevre kaygılarından ağır bastığını değerlendirdi.

Yüksek Mahkeme Yargıcı Ketanji Brown Jackson, yürütmenin durdurulması başvurusunun reddedilmesi gerektiğini belirtti ancak ayrı bir görüş yazmadı. Hükümet süresi içinde davanın resmen görülmesi için başvurursa, Yüksek Mahkeme bu başvuruyu sonuçlandırana kadar yürütmenin durdurulması devam edecek. Mahkeme davayı incelemeyi reddederse tedbir kendiliğinden sona erecek; incelemeyi kabul ederse Yüksek Mahkeme kararının alt mahkemeye iletilmesiyle kaldırılacak.