AI kayıt portalı New York'ta açıldı; raporlama yükümlülüğü 2027'de başlıyor

New York eyaleti, büyük öncü yapay zekâ modeli geliştiricileri için çevrimiçi kayıt portalını 10 Kasım'da (yerel saatle) açtı. Yasal koşulları karşılayan geliştiricilerin 1 Ocak 2027'ye kadar kayıt yaptırması gerekiyor.

New York Valiliği, açıklamasında yeni denetim kuruluşu Dijital İnovasyon, Yönetişim, Dürüstlük ve Güven Ofisi'nin (Office of Digital Innovation, Governance, Integrity, and Trust, DIGIT) çevrimiçi kayıtları almaya başladığını duyurdu. Portalın açılması, açıklama ve raporlama yükümlülüklerinin de başladığı anlamına gelmiyor; bu yükümlülükler 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek.

New York eyaletinin yasası, eğitimde kullanılan hesaplama miktarı 10^26 işlemi aşan genel amaçlı temel modelleri “öncü model” olarak tanımlıyor. Bu modelleri geliştiren şirketler, yasa kapsamında öncü model geliştiricisi sayılıyor.

Bağlı şirketler de dahil olmak üzere bir önceki yılın toplam yıllık geliri 500 milyon doları aşan geliştiriciler, “büyük öncü model geliştiricisi” olarak sınıflandırılıyor. Bir şirketin adına bakarak kayıt kapsamına girip girmediği belirlenemiyor.

Büyük geliştiricilerin bir güvenlik çerçevesi oluşturup kendi internet sitelerinde yayımlaması gerekiyor. Bu çerçeve; büyük kaza risklerini değerlendirme ve azaltma süreçlerini, üçüncü taraf değerlendirmelerinin kullanımını ve güvenlik olaylarına müdahale biçimini kapsamalı.

Güvenlik çerçevesinde, henüz yayımlanmamış modellerin temel verisi olan “ağırlıkları” izinsiz değişiklik ve sızıntılara karşı koruma yöntemleri de yer almalı. Geliştiricilerin çerçeveyi en az yılda bir kez gözden geçirmesi gerekiyor.

Model şeffaflığı raporu yalnızca büyük geliştiricilerden istenmiyor. Tüm öncü model geliştiricilerinin yeni bir modeli kullanıma sunmadan veya mevcut modelde kapsamlı değişiklik yapmadan önce ya da bu sırada raporu yayımlaması gerekiyor.

Raporda modelin çıkış tarihi, desteklediği diller, kullanım amacı ve kullanım kısıtlamaları bulunmalı. Büyük geliştiricilerin ayrıca önemli risk değerlendirmelerinin sonuçlarını ve dış değerlendiricilerin sürece katılım düzeyini özetlemesi gerekiyor.

New York eyaletinde öncü modeller geliştiren, dağıtan veya işleten tüm geliştiriciler ciddi güvenlik olaylarını bildirmekle yükümlü. Geliştirici, bir olayın yaşandığına karar verdiği ya da bunun yaşandığına inanmasını sağlayacak güvenilir bilgileri öğrendiği andan itibaren 72 saat içinde DIGIT'e bildirimde bulunmalı.

Bir olay ölüm veya ağır yaralanma riskini yakın hale getiriyorsa geliştirici, yetkili makamlara 24 saat içinde haber vermeli. Bireysel olay raporları New York eyaletinin bilgi edinme taleplerine konu olmayacak.

Büyük bir geliştirici açıklama veya raporlama belgelerini sunmaz ya da zorunlu güvenlik çerçevesine uymazsa New York eyalet başsavcısı hukuk davası açabilir. Yasada belirtilen ceza üst sınırı, ilk ihlal için 1 milyon dolar, sonraki her ihlal için 3 milyon dolar.

Kayıt bildirimini sunmama halinde ayrıca günlük 1.000 dolar ceza uygulanabilir. Kayıt hükmünde yer alan bu tutar, başsavcının dava yoluyla talep edebileceği ihlal cezalarından ayrı.

New York eyaleti, kayıt portalıyla birlikte New York Eyalet Üniversitesi'ne bağlı Binghamton Üniversitesi'nde (Binghamton University) AI Sorumluluğu ve Araştırma Merkezi'ni de açtı. Merkez, gelişmiş AI sistemlerinin güvenliğini ve emniyetini bağımsız biçimde değerlendirmek üzere eyaletteki 80'den fazla araştırmacıyı bir araya getirecek.

Eyalet yönetiminin talebi üzerine merkez, denetim için uzmanlık ve değerlendirme materyalleri sağlayabilecek. Merkez ayrıca DIGIT ile birlikte geliştiricilerin yayımladığı güvenlik çerçevelerini inceleyerek iyileştirme önerileri sunacak.

New York Valisi Kathy Hochul, “AI şirketlerinin yalnızca söylediklerine güvenmek için risk çok büyük” dedi. Bu yaklaşım, geliştiricilerin kendi açıklamalarına dayanmak yerine bağımsız araştırmacıların değerlendirmelerini denetimde kullanmayı amaçlıyor.