Jefferson: Yapay zekânın verimlilik etkisi belirsiz, para politikası için enflasyon seyri daha önemli

ABD Merkez Bankası (Federal Reserve, Fed) Başkan Yardımcısı Philip N. Jefferson, 13'ünde (yerel saatle) enflasyon seyrinin uygun para politikası duruşunu belirlemede daha önemli bir sinyal olduğunu söyledi. Yapay zekâ verimliliği artırabilir ancak bu etkinin ekonominin geneline ne zaman ve ne ölçüde yansıyacağı belirsiz.

Jefferson, San Diego'da “Yeni Teknoloji, Eski Sorular: Verimlilik Bilmecesi ve Makroekonomi” başlıklı konuşmasında yapay zekâ yatırımlarının artırdığı talebi ve uzun vadeli verimlilik artışını birlikte değerlendirdi.

Jefferson'ın paylaştığı verilere göre ABD'de iş gücü verimliliği 2020-2025 döneminde yıllık ortalama yüzde 2,2 arttı. Bu oran, önceki ekonomik döngüdeki yıllık ortalama yüzde 1,5'in üzerindeydi.

Ancak verimlilikteki iyileşme, üretken yapay zekâ sohbet botlarının geniş çapta tanınmaya başladığı 2022'den önce ortaya çıktı. Yeni işletmelerin artışı gibi başka etkenler de rol oynamış olabileceğinden, verimlilik artışını yapay zekâya bağlamak zor.

Jefferson'ın aktardığı bir ankette çalışanların yüzde 40 ila 50'si işlerinde üretken yapay zekâ kullandığını belirtti. Her gün kullananların oranı ise daha düşüktü.

Bazı araştırmalar belirli görevlerde verimlilik artışı olduğunu gösterse de bunun şirketlerin genel üretkenliğine etkisini inceleyen sonuçlar farklılık gösteriyor. Bir görevde zaman kazanılması, şirketin toplam üretiminin de artacağı anlamına gelmiyor.

Jefferson, 13 tarihli “Yeni Teknoloji, Eski Sorular: Verimlilik Bilmecesi ve Makroekonomi” konuşma metninde yapay zekânın bugün ekonomi genelindeki verimliliğe katkısının sınırlı olabileceğini belirtti. Şirketlerin yapay zekâ kullanımını artırması ve iş süreçlerinin değişmesiyle katkının büyüyebileceğini, ancak etkinin boyutu ve zamanlamasının belirsiz olduğunu söyledi.

Şirketler modelleri geliştirmek ve çalıştırmak için gereken veri merkezlerini inşa ediyor, ekipman alıyor ve yatırımlarını artırıyor. Bu süreçte şirket harcamaları ve bazı ürünlerin fiyatları şimdiden yükseliyor.

Talep, bellek ve mantık çipleri gibi arzı hızla artırılması zor ürünlere de yöneliyor. Jefferson'a göre üretim kapasitesi artmadan yatırım talebinin büyümesi fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir.

Jefferson, 13 tarihli konuşma metninde ilgili ürünlerin arzının talebi yakalaması ve verimlilik etkisinin ortaya çıkması halinde fiyat baskısının hafifleyebileceğini öngördü. Bu değerlendirme, arzın artması ve verimliliğin yükselmesi koşullarına dayanıyor.

Jefferson'ın paylaştığı verilere göre ABD'de eylül ayı kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi bir yıl öncesine kıyasla yüzde 3,6 arttı. Gıda ve enerji hariç çekirdek PCE artışı yüzde 3,1 oldu. Her iki oran da Fed'in yüzde 2'lik enflasyon hedefinin üzerindeydi.

Jefferson, enerji maliyetleri ile yeni teknolojilere bağlı talebi de fiyat baskısını artıran etkenler arasında saydı.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa D. Cook da 28 Eylül tarihli “Yapay Zekâ ve Ekonomiye İlişkin Güncel Değerlendirme” konuşma metninde verimlilik artışının önümüzdeki birkaç yılda enflasyon baskısını bir miktar azaltabileceğini söyledi. Ancak bu etkinin yılın ikinci yarısında artan fiyat baskısını dengelemesi için geç kalacağını değerlendirdi.

Verimlilik artışının uzun süre devam etmesi, ekonomiyi ne canlandıran ne de yavaşlatan teorik faiz düzeyi olan nötr faizi de etkileyebilir. Jefferson, verimlilik artışı ile reel faiz arasındaki ilişkinin belirsiz olduğunu ve bu nedenle nötr faiz değişiminin öngörülmesinin zorlaştığını belirtti. Konuşmasında herhangi bir faiz ayarlaması açıklamadı.