Circle CEO’su Allaire: Stablecoin’ler ‘dijital dolar’la küresel finans mimarisini yeniden şekillendirecek

İnternet paranın temel yapısı hızla değişiyor. Circle ortak kurucusu ve CEO’su Jeremy Allaire, *stablecoin*’lerin hem mevcut ‘fiat’ para sistemini hem de kamuya açık blokzincir ağlarını birbirine bağlayan bir ‘dijital dolar’ altyapısı olarak konumlandığını vurguluyor. Ona göre bu yeni katmanın etrafında şekillenecek ‘düzenleyici işbirliği’, önümüzdeki dönemde küresel finans mimarisini belirleyecek kritik faktör olacak.

Allaire, stablecoin’leri “internet için ‘doların http protokolü’” olarak tanımlıyor. Geleneksel banka hesapları, kartlar ve eski nesil ödeme ağları, blokzincir tabanlı altyapıya doğal şekilde bağlanmakta zorlanıyor. Bu nedenle fiat para ile kripto ağları arasında işlev görecek ayrı bir ‘köprü katmanı’na ihtiyaç doğdu ve ‘stablecoin’ tam da bu boşluğu doldurdu. Allaire’e göre stablecoin’ler, sadece ödeme aracı değil, internet üzerinde çalışan ‘genel amaçlı bir para altyapısı’ sunuyor. E-posta veya video verisi nasıl ağ üzerinde özgürce akıyorsa, dijital dolar da blokzincir üzerinde benzer hız ve formatta hareket edebilecek yapıya ulaşmış durumda.

Allaire, klasik kripto varlıkların yaygın kullanımında en büyük engelin ‘oynaklık’ olduğunu hatırlatıyor. Fiyatı sürekli dalgalanan varlıkların, bireyler ve şirketler tarafından günlük ödeme, tahsilat ve mutabakat işlemlerinde kullanılması pratik değil. Kullanıcıların “elimdeki doların yarın ne kadar edeceğini bilememe” hissi, yaygın benimsemenin önündeki temel bariyerlerden biriydi. Stablecoin ise bu sorunu kısmen çözen, ‘internette çok daha güvenli dolar’ formu olarak görülüyor ve kullanıcı nezdinde *güven* ile *kullanılabilirlik* dengesini güçlendiriyor.

Allaire, bugünün “dünyada paranın kullanım biçiminin kökten yeniden düzenlendiği bir *rönesansın başlangıcı*” olduğunu savunuyor. Zincir üstü stablecoin ödemeleri, küresel para transferleri ve DeFi(merkeziyetsiz finans) altyapıları, tek bir dijital para katmanı üzerinde birleşmeye başladı. Böylece ülke sınırları, saat dilimleri ve geleneksel banka altyapısının yarattığı kısıtlar önemli ölçüde aşılabiliyor. Stablecoin’lerin yalnızca doların dijital ikamesi olmadığını, farklı dijital para birimleri ve finansal uygulamalarla birleşerek yepyeni hizmet modelleri üreten bir altyapı haline geldiğini belirten Allaire, bu dönüşümü “internet çağına uygun, yeni bir finans ekosistemine geçiş” olarak tanımlıyor. Yakın gelecekte küresel ödeme, ticaret ve varlık alım-satım süreçlerinde dijital paraların ‘varsayılan seçenek’ haline geleceğini öngörüyor.

Allaire, stablecoin gibi internet yerelindeki (internet-native) finansal sistemlerin, geleneksel finansal mimariyle uyumlu çalışabilmesi için *regülatörlerle ittifak* kurulmasının zorunlu olduğunu düşünüyor. Banka hesabı açılışı, ödeme ağlarına erişim, kara para aklamayı önleme(AML) gibi alanlarda mevcut kuralları tamamen by-pass etmeye çalışarak kalıcı büyüme sağlanamayacağını açıkça dile getiriyor. Bu nedenle işin en başından itibaren, kendi kişisel kaynaklarını kullanarak önde gelen küresel hukuk ve düzenleme danışmanlarıyla çalıştığını, farklı ülke maliye bakanlıkları ve finans otoritelerinin rehberlerini satır satır incelediğini anlatıyor. Allaire, özellikle ABD Hazine Bakanlığı’nın görece erken bir dönemde kripto varlıkların bankacılık sistemi içine nasıl entegre edilebileceğine dair çerçeve sunmasının, Circle için uzun vadede yasal zemine oturan bir iş modeli kurgulamada önemli kılavuz rolü oynadığını söylüyor.

Düzenlemelere uyumu, ‘büyümenin freni’ değil, ‘sürdürülebilir yenilik için önkoşul’ olarak gören Allaire, regülatörlerle *yakın işbirliği*nin hem yatırımcı koruması ve finansal istikrar hem de stablecoin’lerin büyük finans kurumları ve küresel şirketlerle bütünleşmesi için ihtiyaç duyulan *güven zemini*ni oluşturduğunu savunuyor. Onun çerçevesinde, internetin açık standartları ve kamuya açık blokzincirlerin ‘izin gerektirmeyen yenilik’ karakteri korunurken, rezerv yönetimi, şeffaflık ve denetim alanlarında ise *sıkı bir disiplin* kabul edilmeli.

Circle’ın benimsediği model, Allaire’in ifadesiyle, ‘tamamen açık, izinsiz inovasyon’ ile ‘tam kapsamlı kontrol ve gözetim’ arasında orta bir alan yaratma çabası. Bir yandan kamuya açık blokzincirler, izin gerektirmeyen inovasyon yapısı ve açık kaynak altyapı korunurken; diğer yandan rezerv yönetimi, düzenli raporlama ve bağımsız denetim gibi başlıklarda katı kurallara uyuluyor. Allaire, dijital para benimsenmesinin özünü tek kelimede *“güven”* olarak özetliyor. Sıradan bir kullanıcı veya şirket açısından en kritik noktanın, “kullandığı dijital doların gerçekte neyle ve nasıl desteklendiğini” anlayabilmek ve buna ikna olmak olduğunu vurguluyor. Net rezerv yapısı, düzenli ve bağımsız denetim ile açık bir düzenleyici çerçeve olmadan, ne kadar sofistike olursa olsun, hiçbir teknolojinin geniş kitlelerce benimsenmesinin mümkün olmadığını savunuyor. Ona göre stablecoin altyapısının, “tamamen anarşik bir deney” ile “klasik bankacılık kadar sıkı gözetim” arasında sağlıklı bir *denge noktası* bulması şart ve bu denge, ana akım finans ile kripto altyapıyı birbirine bağlayacak asıl kapı olacak.

Allaire, büyük küresel bankaların stablecoin’leri giderek daha fazla ‘potansiyel rakip’ olarak görmeye başladığı görüşünde. Mevcut iş modellerinin merkezinde yer alan mevduat tabanlı faiz gelirleri, ödeme ve havale ücretleri gibi gelir kalemleri, zincir üstü dijital dolar altyapısı tarafından ikame edilebilir hale geliyor. Bazı bankaların, stablecoin’lerin getirebileceği gelirleri ve ağ etkisini fark ederek bunları kendi işlerine yönelik ciddi bir meydan okuma olarak değerlendirdiğini söylüyor. 7/24 çalışan küresel ödemeler, düşük maliyetli para transferleri ve programlanabilir para fonksiyonları sunan stablecoin’ler, klasik hesap temelli hizmetlerle doğrudan rekabete giriyor. Bu rekabet sadece ödeme araçları arasında bir pazar payı yarışı değil; aynı zamanda *finansal sistemin kontrolünü kimin elinde tutacağı*na ilişkin daha derin bir güç mücadelesine dönüşüyor. Stablecoin’lerin yükselişi, banka merkezli finans mimarisinde çatlaklar yaratıyor ve güç dengesini daha dağıtık dijital varlık altyapısına doğru kaydırıyor.

Allaire, “hukuken mümkün görünenle, mevcut çıkar gruplarının o hukuk çerçevesinde fiilen izin verdiği alan arasında ciddi bir boşluk bulunduğunu” dile getiriyor. Mevcut finans kurumları ve altyapı sağlayıcılarının, hukuk ve düzenleme sistemini kullanarak yeni oyuncuların sisteme girişini yavaşlatmaya veya bütünüyle engellemeye çalıştığını savunuyor. Bu tür ‘düzenleyici yakalama’(regulatory capture) dinamikleri, kripto sektöründeki yenilikçi şirketlerin önündeki yapısal engellerin başında sayılıyor. Yerleşik oyuncular, lobi faaliyetleri, dava süreçleri ve düzenleyici yorum tartışmaları aracılığıyla kendi lehlerine bir regülasyon ortamı yaratmaya çalışırken, yeni teknolojilerin ve hizmetlerin denenebileceği alan daralabiliyor. Allaire’e göre bu tablo, *dengeli bir düzenleyici rejim* ihtiyacını daha da öne çıkarıyor: tüketiciyi ve finansal istikrarı korurken, inovasyonu sebepsiz yere kilitlemeyen bir çerçeve gerekli. Ancak bu sayede stablecoin’ler ve dijital paraların taşıdığı potansiyel, tüm finansal sektöre yayılabilir.

Önümüzdeki döneme ilişkin vizyonunda Allaire, stablecoin’leri finans ekosistemini kökten dönüştürebilecek bir *katalizör* olarak görüyor. Zincir üstü ödemeler, sınır ötesi para transferleri, dış ticaretin finansmanı ve tokenleştirilmiş menkul kıymetlerin takas ve mutabakatı gibi alanlarda stablecoin tabanlı çözümler, geleneksel altyapıyı ya doğrudan ikame ediyor ya da onun üzerine yeni katmanlar ekliyor. Allaire, stablecoin’lerin ‘dijital işlemler için standart katman’ haline gelmesi durumunda finansal hizmetlerin çok daha hızlı, ucuz ve küresel ölçekte erişilebilir bir yapıya kavuşacağını düşünüyor. Bu da yalnızca yeni bir ödeme seçeneği yaratmakla sınırlı değil; finansın işleyiş biçimini, internet çağının beklentilerine göre *yeniden tasarlamak* anlamına geliyor.

Stablecoin’lerin yükselişi, en temelde ‘paranın geleceğini’ yeniden tanımlama sürecinin parçası. Fiat paralar ile kripto ağları arasında köprü görevi gören bu yeni katmanın nasıl tasarlanacağı ve hangi düzenleyici-güven çerçevesi üzerine oturtulacağı, geleceğin küresel finans yapısının da nasıl şekilleneceğini belirleyecek. ‘Dijital para altyapısının’ mimarisi, önümüzdeki yıllarda hem güç ilişkilerini hem de finansal hizmetlerin dağıtım modelini kökten değiştirebilecek potansiyele sahip.