Hürmüz Boğazı'ndan sadece 14 gemi geçti, normalleşme ihtimali %12

Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği son günlerde yalnızca 14 gemi seviyesinde seyrediyor ve boğaz henüz normal seyir düzeyine dönebilmiş değil. Tahmin piyasaları da ağustos sonuna kadar boğaz trafiğinin normalleşme ihtimalini yüzde 12 gibi düşük bir seviyede fiyatlıyor.

ABD Denizcilik İdaresi (MARAD), 2026-004 numaralı denizcilik tavsiye kararında İran'ın Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi'nden geçen ticari gemilere yönelik tehdit ve saldırılarını sürdürdüğünü bildirdi. 9 Eylül'e kadar geçerli olan tavsiye kararı halen yürürlükte.

MARAD, uydu seyrüsefer sistemlerinde (GNSS) parazit, sahtecilik ('spoofing') ve karıştırma ('jamming') sorunlarının devam ettiğini belirterek gemilere geleneksel seyir yöntemleriyle yedek seyir sistemlerini birlikte kullanmalarını tavsiye etti. Kurum ayrıca İran tarafından e-posta veya VHF telsiz çağrısıyla rota değişikliği ya da sefer bilgisi paylaşımı talep edilebileceği uyarısında da bulundu.

Son dönemde boğazdan geçen gemi sayısı, ölçüm yöntemine ve referans tarihe göre büyük farklılıklar gösteriyor. Reuters'e göre temmuz ortasında günlük geçiş sayısı 6 gemiye kadar geriledi ve bu, beş haftanın en düşük seviyesi oldu; 16 Temmuz'da ise boğazdan günde 9 gemi geçti.

Wall Street Journal'ın 13'ünde (yerel saatle) verdiği habere göre son dönemde geçiş yapan gemi sayısı 14'te kaldı ve bu gemilerin önemli bir kısmı İran'ın kontrolündeki rotaları kullandı ya da tespit edilmemek için gemi otomatik tanımlama sistemini (AIS) kapatarak seyretti. Aynı sayı için bile açık seyir raporları, AIS takibi ve Uluslararası Para Fonu (IMF) PortWatch verileri farklı sonuçlar verdiğinden doğrudan karşılaştırma yapmak güçleşiyor.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), gemi adamlarının güvenliğinin öncelikli olması gerektiğini vurguladı. IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez(Arsenio Dominguez), 8 Temmuz'da yaptığı açıklamada "Denizciler sadece işlerini yaptıkları için hayatlarını riske atmak zorunda kalmamalı" dedi. Bu sözler, boğazdaki gerilimin gemi adamları üzerindeki insani yükünü öne çıkarıyor.

Dominguez, boğaz geçişleri sırasında gemilerin ve mürettebatın gereksiz risklere maruz bırakılmaması gerektiğini de tavsiye etti. Basra Körfezi'nden güvenli şekilde ayrılamayan yaklaşık 6 bin gemi adamı bulunduğunu aktardı.

Sefer aksaklıkları yalnızca fiziksel saldırı riskinden kaynaklanmıyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na (IRGC) bağlı küçük teknelerin gemilere yaklaşması, telsizle çağrı yapması, takip ve gözetlemesi, dronla keşif uçuşları ve seyrüsefer sistemlerine yönelik karıştırma girişimleri bir arada gündeme geliyor; bu da gemi şirketlerini rota tercihlerini ve sigorta maliyetlerini yeniden hesaplamaya itiyor.

Lloyd's List Intelligence'ın 29 Temmuz'da yayımladığı raporda, 20-26 Temmuz haftasında Hürmüz Boğazı'ndan geçiş sayısı 39 olarak kaydedildi. Bu, bir önceki haftaki 82 geçişin oldukça altında bir seviye.

Aynı rapora göre İran dışı gemilerin boğaza giriş trafiği, İran saldırıları öncesi seviyenin yüzde 90'ından fazla gerilemiş durumda; savaş riski sigorta primleri de tekne değerinin yüzde 7,5-10'u seviyesine geri döndü. Aynı dönemde gerçekleşen 22 İran dışı geçişin 21'i AIS ile takip edilemeyen, yani 'karanlık (dark)' seferlerdi.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan deniz darboğazı konumunda. Orta Doğu'dan dış pazarlara giden petrol ve gazın büyük bölümü bu güzergahtan geçiyor; alternatif rotaların sınırlı olması nedeniyle boğazdaki aksaklıklar petrol fiyatlarını, sıvılaştırılmış doğal gazı (LNG), navlun ücretlerini ve deniz sigortası maliyetlerini birlikte etkileyebiliyor.

Bu gelişme, kripto para piyasaları için doğrudan bir fiyat katalizöründen çok, enerji fiyatları ve jeopolitik risk üzerinden etkili olan makro bir değişken olarak öne çıkıyor. TokenPost daha önce Hürmüz anlaşma ihtimalinin gerilediği tahmin piyasası verilerini ve Hürmüz gerginliğinin küresel petrol fiyatlarına yansımasını aktarmıştı.

Polymarket, 13'ünde (yerel saatle) itibarıyla 31 Ağustos'a kadar Hürmüz Boğazı trafiğinin normalleşme ihtimalini yüzde 12, 30 Eylül'e kadar normalleşme ihtimalini ise yüzde 26 olarak gösteriyor. Bu piyasa, IMF PortWatch'ın 7 günlük hareketli ortalama geçiş çağrısı sayısının 60'ın üzerine çıkıp çıkmadığını referans alıyor.

Bu tabloda önemli olan tek gösterge, geminin boğazdan geçip geçmediği değil. Hangi rotadan, hangi sigorta koşullarıyla ve AIS açık şekilde güvenli geçiş yapılabildiği, normalleşmeyi belirleyen asıl ölçüt olmaya devam ediyor.