ABD'de %25 çip tarifesi AI sunucu maliyetinde risk faktörüne dönüşüyor

Trump yönetimi, %25'lik çip tarifesinin kapsamını veri merkezi sunucuları, dizüstü bilgisayarlar ve oyun konsolları gibi nihai ürünleri de içerecek şekilde genişletmeyi değerlendiriyor. Bu adım, ABD'deki yapay zeka altyapısı maliyetleri üzerine tartışmayı yeniden alevlendirdi.

Reuters'a göre, 27'sinde (yerel saatle) Trump yönetimi yarı iletkenlere yönelik yeni bir tarife planını görüştü. Howard Lutnick(Howard Lutnick), ABD Ticaret Bakanı, ABD içindeki çip üretim yatırımlarını tarife indirimi koşuluna bağlayan bir yapıyı tercih ettiği belirtiliyor. Beyaz Saray ise resmi açıklama öncesinde çıkan tarife haberlerinin dayanaksız spekülasyon olarak değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.

Bu tartışma, Beyaz Saray'ın 14 Ocak'ta duyurduğu yarı iletken önlemlerinin devamı niteliğinde. O tarihte bazı ileri düzey bilgi işlem çipleri ve türev ürünlere %25 tarife getirilirken, ABD veri merkezleri için yapılan ithalat, araştırma-geliştirme, girişimler ve kamu sektörü istisna tutulmuştu. Aynı düzenleme, 1 Temmuz'a kadar ABD veri merkezi çip piyasasına ilişkin bir raporun hazırlanmasını da şart koşmuştu.

Tartışmanın merkezinde 'veri merkezi istisnası'nın korunup korunmayacağı sorusu var. Yapay zeka eğitimi ve çıkarımında kullanılan sunucular; yüksek performanslı çip, bellek, depolama ve ağ donanımını yoğun biçimde kullanıyor. Tarife kapsamı sunucu ve ilgili ekipmana yayılırsa, bulut şirketleri ve yapay zeka firmalarının yatırım maliyetleri ilk etkilenen kalemler arasında olabilir.

Yarı iletken türev ürünleri, genelde çipin temel bileşen olarak kullanıldığı cihaz ve nihai ürünleri kapsıyor. Veri merkezi sunucularının maliyeti yalnızca çip fiyatıyla belirlenmiyor; bellek, depolama, güç ekipmanı ve ağ donanımı birlikte hareket ediyor. Tarifenin nihai ürünlere kadar genişlemesi durumunda, tek bir bileşenin fiyatından çok toplam kurulum maliyetinin etkileneceği yorumu bu yüzden öne çıkıyor.

Amerika Bilgisayar ve İletişim Sanayii Birliği (CCIA), 11 Haziran'da yayımladığı raporda, %25'lik çip tarifesinin veri merkezlerine uygulanması halinde inşaat maliyetlerine etkisinin '%15,6'lık bir vergi yüküne' eşdeğer olacağını hesapladı. Birlik, 2026-2030 döneminde planlanan ABD veri merkezi projelerinin yaklaşık %20'sinin ertelenebileceğini, iptal edilebileceğini veya yurt dışına taşınabileceğini; yıllık GSYH kaybının 90 milyar dolara, risk altındaki istihdamın ise 243 bin kişiye ulaşabileceğini belirtti.

CCIA'nın hesaplaması, sektör örgütünün ortaya koyduğu koşullu bir senaryo. Yine de veri merkezi yatırımının elektrik, arazi, inşaat ve sunucu tedarikini bir arada yürüten bir yapı olması, tarife yükünün tek bir şirkette kalmasının zor olduğunu gösteriyor. Maliyet yansıtması gerçekleşirse bulut müşterileri ve yapay zeka hizmet şirketleri de etkilenebilir.

CCIA başta olmak üzere sektör örgütleri, tarifenin yürürlüğe giriş zamanlamasını ve kısa vadeli maliyet yükünü sorun olarak gündeme getiriyor. Veri merkezlerinin çip ve sunucuya hemen ihtiyaç duyduğu, buna karşılık ABD'deki ileri düzey çip üretim kapasitesinin kısa sürede artmasının zor olduğu savunuluyor. CCIA, yerli tedarik zincirinin 2030'a kadar gereken ölçeğe ulaşmasından önce tarifenin yapay zeka altyapısı maliyetlerini öne çekebileceğini belirtti.

Jamieson Greer(Jamieson Greer), ABD Ticaret Temsilcisi (USTR), Mayıs'ta Semafor'a verdiği demeçte çip tarifesinin önemli olduğunu ancak doğru zamanlama ve ölçeğin daha önemli olduğunu söyledi; yakın vadede yeni bir tarife beklenmediğini ekledi. Bu açıklama tarifeyi tamamen dışlamaktan çok, uygulama zamanı ve kapsamının ayarlanacağı şeklinde 'yorum' ediliyor.

Beyaz Saray, yapay zeka stratejisi sayfasında yerli tedarik zinciri ve ileri üretimi ABD'nin yapay zekadaki üstünlüğünün iki ana ekseni olarak sunuyor. Tarife tartışması da bu politika çerçevesinin içinde yer alıyor. Çip üretimini ABD'ye çekmeye yönelik adımların kısa vadede yapay zeka veri merkezi maliyetlerini yukarı çekebilecek olması, yönetim ile sektörün hesaplarını karşı karşıya getiriyor.

Lobi faaliyetleri de büyüyor. E&E News, elektrik kooperatifleri, kamu hizmeti şirketleri, büyük teknoloji firmaları ve gayrimenkul geliştiricileri dahil 20'den fazla şirket ve kuruluşun veri merkezi politikasına yönelik lobi yaptığını bildirdi. Bu da veri merkezi meselesinin çip tarifesinin ötesinde elektrik şebekesi, arazi ve izin süreçlerine kadar uzandığını gösteriyor.

Tedarik zincirinde fiyat yansıtma hareketleri de konuşuluyor. The Information, bellek çip üreticisi Micron(MU)'ın bazı ürünlerde tarifeyle bağlantılı ek ücret uygulayacağını müşterilerine bildirdiğini yazdı. Sunucu bileşen fiyatlarının artması, veri merkezi kurulum maliyetleri ve bulut hizmet fiyatları üzerinde de baskı oluşturabilir.

Kore merkezli şirketler için yüksek bant genişlikli bellek (HBM) ve sunucu bileşeni talebi ile ABD'ye yönelik tedarik zinciri maliyetleri bağlantı noktalarını oluşturuyor. Yapay zeka sunucuları yalnızca yüksek performanslı grafik işlemci (GPU) değil, bellek, depolama ve ağ bileşenlerini de gerektiriyor. Tarife kapsamının ve istisnaların nasıl belirleneceği, Kore'nin yarı iletken ve bileşen tedarik zincirindeki fiyat pazarlıklarını da etkileyebilir.

Yayınımız daha önce, ABD hükümetinin çip tarifesi kapsamını oyun konsolu, dizüstü bilgisayar ve veri merkezi sunucusu gibi nihai ürünlere genişletmeyi değerlendirdiğini aktarmıştı. Bu yeni tartışma, konsol ve dizüstü bilgisayar fiyatlarının ötesine geçerek yapay zeka sunucusu ve veri merkezi yatırım maliyetlerine doğru genişleyen bir seyir izliyor.

Ayrıca ABD-Çin görüşmelerinde Bitcoin(BTC) madencilik ekipmanı tedarik zincirinin de gündeme gelebileceğini bildirmiştik. Yarı iletken, yapay zeka sunucusu, veri merkezi ve teknoloji rekabetinin aynı politika masasında yer alması, donanım tedarik zincirinin genelinin tarife tartışmasından etkilenen bir yapıya dönüştüğünü gösteriyor.

Yeni tarife planının kapsayacağı ürünler, istisna alanları ve yürürlük tarihi resmi açıklama yapılana kadar netleşmiş değil. 'Veri merkezi istisnası'nın korunup korunmayacağının ABD'nin yapay zeka altyapısı maliyetine ve Kore'nin yarı iletken tedarik zincirine etkisi, tarife metninin son hali ortaya çıktıktan sonra belirginleşecek.