Yüzde 1,8 Puan Arttı: Kriz Ülkelerinde Stablecoin Talebi

Kriz döneminde risk altındaki ülkelere bağlı cüzdanların dolar bazlı 'stabilcoin'(stablecoin) alma olasılığı, kriz haftasında yüzde 1,8 puan arttı. New York Federal Rezerv Bankası'nın (New York Fed) yeni araştırması bu sonuca ulaştı. Araştırmaya göre, finansal stres büyüdüğünde stabilcoinler sermaye kontrolleri ile sabit kur rejimlerinin politika uygulamasını zorlaştırabiliyor.

New York Fed, bu bulguyu Ağustos 2026'da yayımladığı 1202 numaralı Staff Report'ta, 'Stablecoins Meet the Mundell-Fleming Trilemma' başlığıyla açıkladı. Raporun yazarları arasında New York Fed araştırmacısı Pablo D. Azar, Maryam Farboodi ve Nish D. Sinha bulunuyor.

Rapor, 2021-2025 döneminde yaşanan dokuz kriz olayını inceledi. İncelenen olaylar şöyle sıralanıyor: △Myanmar'da askeri darbe ve banka hesaplarının dondurulması, △Türkiye Merkez Bankası başkanının görevden alınması, △Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve ardından gelen yaptırımlar, △Mısır'da paund'un devalüasyonu, △İngiltere'deki 'mini bütçe' krizi, △Nijerya'da naira'nın dalgalı kura geçişi, △Arjantin'de peso devalüasyonu, △İran'da riyalin iki ayrı dalgada sert değer kaybı.

Analizde Ethereum Name Service(ENS) kayıt verileri ile 19 farklı dolar bazlı stabilcoinin ERC-20 işlemleri kullanıldı. Araştırmacılar, ülke sinyali taşıyan cüzdanları işlem kayıtlarıyla eşleştirerek 4 milyon 475 bin 214 cüzdan-olay-hafta gözlemi oluşturdu.

Temel tahminler kriz haftasına odaklandı. Kriz yaşayan ülkelerdeki cüzdanlar aynı hafta içinde dolar stabilcoinini 0,127 log puan daha fazla aldı; alma olasılığı ise yüzde 1,8 puan yükseldi.

Farklı analiz yöntemlerinde de benzer bir eğilim görüldü. Kriz haftasında alma olasılığı yüzde 1,9 puan artarken, gönderme olasılığı iki hafta sonra yüzde 1,3 puan yükseldi.

Ancak bu rakamlar bir ülkenin genelindeki stabilcoin benimseme oranını göstermiyor. Örneklem, kriz öncesi ve sonrası 53 haftalık pencerede en az bir kez stabilcoin almış cüzdanlarla sınırlı tutuldu.

Rapor da bu sonucu stabilcoinlerin krizi doğrudan tetiklediği yönünde bir nedensellik olarak yorumlamadı. Bulgular, finansal stres arttığında stabilcoin benimseme baskısının yükseldiğini öngören model varsayımıyla tutarlı kanıt olarak değerlendirildi.

Tartışmanın merkezinde sermaye kontrolleri yer alıyor. Sabit kur rejimini sürdüren ülkeler genellikle para politikası bağımsızlığı ile sermaye hareketliliği serbestliğini aynı anda elde edemiyor.

Hükümetler geleneksel olarak yurt dışına para transferini ve dolar alımını bankalar ile döviz işlem kanalları üzerinden sınırlandırıyordu. Ancak stabilcoinler, blok zinciri cüzdanları aracılığıyla dolar bazlı değeri taşımanın yeni bir yolunu sunuyor.

Yurt içi banka ağını kullanmayan işlemler arttıkça, aynı kontrolleri uygulamak daha fazla maliyet ve denetim gerektiriyor. Raporun stabilcoini 'Mundell-Fleming üçlemesi'nin yeni bir politika değişkeni olarak görmesinin nedeni de bu.

Amerikan Merkez Bankası (Fed) da Mart 2026'da yayımladığı FEDS notunda, ödeme amaçlı stabilcoinlerin sınır ötesi işlem verimliliğini artırabileceğini, ancak geniş çaplı benimsenmesi durumunda merkez bankasının rezerv yönetimini ve para politikası uygulamasını etkileyebileceğini belirtti. Nisan 2026 tarihli FEDS notu ise 6 Nisan itibarıyla stabilcoin piyasa değerini 317 milyar dolar (yaklaşık 437,46 trilyon won) olarak açıkladı.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) da benzer bir soruna dikkat çekti. BIS, Temmuz 2026'da yayımladığı çalışma raporunda, stabilcoin girişlerinin kur geçişkenliği ile ülke ve banka krizleri gibi makro-finansal etkenlerle ilişkili olduğunu, mevduat dolarizasyonunun aksine döviz ve sermaye giriş-çıkış düzenlemelerinden görece daha az etkilendiğini belirtti.

Yerli yatırımcılar için bu araştırma bir fiyat tahmininden çok piyasa yapısındaki değişim olarak okunuyor. Dolar bazlı stabilcoinler kriz dönemlerinde ödeme ve değer saklama aracı olarak kullanıldığında, ülkelerin düzenleyici kurumları yalnızca borsa denetimiyle yetinemeyip cüzdan bazlı fon akışlarını ve sınır ötesi ödeme kanallarını da izlemek durumunda kalabilir.

New York Fed raporu, Staff Report formatında hazırlanmış bir ön araştırma niteliğinde. Rapordaki görüşler yazarlara ait olup New York Fed'in ya da Fed'in resmi görüşünü yansıtmıyor.

Araştırmacı Pablo D. Azar, Algorand(ALGO) ile bağlantılı bir pay ile Binance hesabı bulunduğunu da kamuoyuna açıkladı. Stabilcoinlerin gerçek döviz kurları, sermaye akışları ve yurt içi para politikası üzerindeki etkisi ise ileride yapılacak araştırmalarla netleşecek bir konu.