Kanada’dan ABD’ye yüzde 25-50 tuvalet kağıdı gümrük vergisi

Kanada, ABD menşeli tuvalet kağıdı ve mendillik kağıt hamuruna yüzde 25 ila 50 arasında misilleme gümrük vergisi uygulayacağını açıklayınca, Başkan Donald Trump’ın(Donald Trump) başlattığı gümrük savaşı günlük tüketim ürünleri fiyatlarına sıçradı. ABD, 2024’te Kanada’dan 328.189.360 dolarlık tuvalet kağıdı ithal etti.

Kanada Maliye Bakanlığı, 8 Eylül’den itibaren ABD menşeli 27,6 milyar dolarlık ürüne yüzde 15, 25 ve 50 oranında gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Vergi kapsamına çelik, süt ürünleri, beyaz eşya, tarım makineleri, kağıt hamuru ve kağıt, elektronik eşyalar giriyor. Kanada hükümeti, ABD’nin Kanada menşeli 27,6 milyar dolarlık ürüne yüzde 50 vergi uygulamasına karşılık ‘dolara dolar, orana oran’ ilkesiyle yanıt verdiğini açıkladı.

Tuvalet kağıdıyla ilgili kalemlerde oran farklılaşıyor. Kanada’nın resmi listesinde tuvalet kağıdı yüzde 25 vergiye tabi, tuvalet kağıdı veya yüz mendili hamuru ise yüzde 50 vergiye tabi. Yüz mendili ve bazı havlu ürünleri de yüzde 25 ile yüzde 50 arasında bölünmüş durumda; yani uygulama ürün bazında farklılaşıyor.

ABD tarafındaki adım daha önce başlamıştı. Beyaz Saray, 20 Temmuz’da yayımladığı bildiride Kanada menşeli bazı ürünlere yüzde 50 ek vergi uygulanacağını duyurmuştu. Uygulama tarihi önce 19 Ağustos gece yarısı olarak belirlenmiş, ardından 22 Ağustos’a ertelenmişti.

Gümrük vergisi takviminin ertelenmesi ve Kanada’nın misilleme boyutu daha önce ABD’nin Kanada’ya yüzde 50 vergi uygulamasının Kanada’nın karşı vergisine yol açtığı süreçte ele alınmıştı. Bu kez söz konusu kalemler arasındaki kağıt hamuru ve kağıt ürünleri, günlük tüketim fiyatları tartışmasına sıçradı.

Dünya Bankası’nın ticaret istatistiklerine(WITS) göre, ABD’nin 2024’teki toplam tuvalet kağıdı ithalatı 509.662.790 dolar oldu. Bunun içinde Kanada menşeli ithalat 328.189.360 dolarla en büyük payı aldı. Meksika 54.928.800 dolar, Çin ise 50.628.100 dolarlık ithalatla onu izledi.

Kağıt havlu, tuvalet kağıdı ve mendil kalemlerini kapsayan geniş kategoride de Kanada menşeli ithalat 1.675.963.190 dolarla Çin ve Meksika’nın önüne geçti. Çin’den ithalat 1.171.674.180 dolar, Meksika’dan ithalat ise 490.763.430 dolar oldu.

Ancak bu veriler doğrudan ABD’de üretilen tuvalet kağıdının hammadde yapısını göstermiyor. Kamuya açık ticaret istatistiklerinin ortaya koyduğu tek şey, ABD’nin en çok Kanada menşeli bitmiş tuvalet kağıdı ürünü ithal ettiği. Bitmiş ürün ithalatına bağımlılık ile hammadde bağımlılığı birbirinden ayrı değerlendirilmeli.

Gümrük yükünün tüketici fiyatına yansıyabileceği endişesi, tüketim ürünleri sektöründe zaten dile getirilmişti. Reuters, Procter & Gamble(P&G) şirketinin gümrük maliyetini karşılamak için ABD’deki ürünlerinin yaklaşık dörtte birinde fiyatları orta tek haneli oranda artıracağını açıkladığını bildirdi. Haberde tuvalet kağıdı markası Charmin de anılmıştı.

Ancak P&G’nin fiyat artışı kararı 2025’te açıklanmış bir gelişme. Kanada’nın bu misilleme vergisinin doğrudan ABD’de tüketici fiyatlarını yükselttiğini söylemek için henüz erken. Gümrük maliyetinin üretici, dağıtıcı ve tüketici arasında nasıl paylaşılacağı, ürün bazındaki tedarik sözleşmelerine ve stok durumuna göre değişebilir.

Tüketim ürünlerine yönelik gümrük vergileri, çelik veya otomotiv vergilerine kıyasla daha hızlı hissedilebilir. Çünkü günlük tüketim ürünlerinin alım döngüsü kısa, alternatif ürün seçeneği ise sınırlı. Verginin bitmiş ürüne mi yoksa hammaddeye mi uygulandığı da fiyatın nasıl yansıyacağını değiştiriyor.

Kamuoyu cephesinde de hareketlilik var. Kanada’nın yerel yayın organı InfoNews, Kanada menşeli ürün alımını teşvik eden ‘Buy & Shop Canadian First’ adlı Facebook grubunun üye sayısının yaklaşık 15 bine ulaştığını, son gümrük gerginliğinin ardından 2.500’den fazla yeni üyenin katıldığını aktardı.

Business Insider, gümrük savaşını hicveden yapay zeka yapımı bir videonun YouTube’da 76 binin üzerinde izlendiğini, X’teki paylaşımın 1,3 milyon, Facebook’taki paylaşımın ise 1,6 milyon görüntülenme aldığını yazdı. Aynı haberde Beyaz Saray’ın resmi X hesabının tepkisine de yer verildi; bu paylaşımın 7,1 milyon görüntülenme aldığı belirtildi.

Bu gelişme, ABD ile Kanada arasındaki ticaret gerginliğinin çelik ve otomotivden günlük tüketim ürünlerine yayılabileceğini gösteriyor. Kanada’nın misilleme vergisi Türkiye saatiyle 8 Eylül sabah 07.01’de yürürlüğe girecek (Kore saatiyle aynı gün 13.01).