Brent petrolde 95 dolar sınırı: Hürmüz'de ABD-İran çatışması büyüyor

ABD ile İran arasındaki askeri gerilim Hürmüz Boğazı ve Körfez'deki müttefik ülkelere sıçrarken Brent petrolün varil fiyatı 95 dolar sınırına dayandı. Petrol taşımacılığındaki askeri riskin artması petrol fiyatını, döviz kurunu ve deniz taşımacılığını aynı anda baskı altına alıyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 1'inde İran Devrim Muhafızları Ordusu'na (IRGC) ait hava savunma sistemlerini, radarları, deniz varlıklarını, mayın döşeme kapasitesini ve iletişim tesislerini vurduğunu açıkladı. Operasyonun, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere ve ABD askeri unsurlarına yönelik son saldırı girişimlerine karşılık olduğu belirtildi.

İran ise 2'sinde Bahreyn ve Kuveyt'e drone, Ürdün'e ise balistik füze fırlattığını duyurdu. Ürdün ordusu, hava sahasına giren 13 balistik füzeden 10'unu vurup imha ettiğini açıkladı. Geri kalan üç füzenin ise nüfusun yoğun olduğu bölgelerden uzak kırsal alanlara düştüğünü, can kaybı yaşanmadığını bildirdi.

Bahreyn'in hava savunma sistemi İran'a ait drone'ları vurup düşürdü. Kuveyt'te ise başkent bölgesindeki bir konut sitesi silahlı drone saldırısına uğradı ve yangın çıktı; Kuveyt itfaiye yetkilileri can kaybı olmadığını açıkladı.

Sivil kayıplara ilişkin tartışma da büyüdü. İran devlet medyası, Hürmüzgan eyaletine bağlı Kuhestek'te bir evin hava saldırısına uğradığını, düğün töreninde bulunan 4 sivilin öldüğünü ve en az 68 kişinin yaralandığını duyurdu. Yerel yetkililer saldırının hemen ardından ölü sayısını 5 olarak açıklamış, ardından bu rakamı 4'e düşürmüştü.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı konuyla ilgili haberlerden haberdar olduğunu ve durumu incelediğini belirtmekle yetindi. Düğün töreninin vurulmasına ilişkin herhangi bir sorumluluk kabulü açıklanmadı.

Piyasa tepkisi ilk olarak petrol fiyatlarında görüldü. Reuters, Kore saatiyle 2'sinde saat 23.48 itibarıyla Brent petrol vadeli işlemlerinin varil başına 94,90 dolara, ABD tipi hafif ham petrolün (WTI) ise 90,32 dolara yükseldiğini bildirdi. Her iki petrol türü de 24 Temmuz'dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Gün içindeki başka haberlerde Brent petrolün varil başına 95,68 dolara kadar çıktığı aktarıldı. Hürmüz Boğazı'ndaki askeri çatışmanın arz kesintisi endişesine dönüşmesiyle petrol piyasası anında tepki verdi.

İran riyali de baskı altına girdi. Reuters, İran riyalinin dolar karşısında 2 milyon 200 bin riyalin üzerine çıkarak tarihi düşük seviyesine gerilediğini, haftalık kaybın yaklaşık yüzde 10 olduğunu bildirdi. Jeopolitik enerji şoku endişesiyle dolar da iki haftanın en yüksek seviyesini gördü.

Deniz taşımacılığındaki hasar da doğrulandı. Suudi gemi şirketi Bahri, Hürmüz Boğazı'ndan geçmekte olan SIDR isimli geminin saldırıya uğradığını ve iki Filipinli denizcinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Hürmüz'de gemi saldırılarının tekrarlanmasının ardından Körfez müttefiklerinde artan rahatsızlığa dair önceki gelişmeler böylece gerçek can kaybına ve gemi trafiğinde daralmaya dönüştü.

Hürmüz Boğazı, Körfez'deki petrol üreticisi ülkelerin ham petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG) geçtiği kritik güzergah. Bu bölgede yaşanan askeri çatışmalar gemi sigorta primlerini, alternatif rota maliyetlerini ve liman bekleme sürelerini birlikte etkiliyor; bu da petrol vadeli işlem fiyatlarına doğrudan yansıyor.

Bu çatışma Körfez müttefiklerinin güvenlik hesaplarını da etkiliyor. Bahreyn ve Ürdün'ün füze imha ettiklerini açıklaması, Kuveyt'in konut bölgesindeki yangını söndürdüğünü duyurması, çevre ülkelerin bu meseleyi gerçek bir güvenlik tehdidi olarak ele aldığını gösteriyor. Bu durum, Körfez ülkelerinin İran gerilimi sürerken ABD ile güvenlik iş birliği yöntemini yeniden gözden geçirdiğine dair önceki haberimizle de örtüşüyor.

Riskli varlık piyasalarıyla bağlantı şimdilik dolaylı düzeyde kalıyor. Bu haberde Bitcoin(BTC) başta olmak üzere önemli kripto para fiyatlarına dair somut veri yer almadığından, riskli varlık piyasasıyla doğrudan bağlantı bu metinde değerlendirilmiyor.

Meselenin özü iki başlıkta toplanıyor. ABD'nin askeri hedefleri vurduğu resmi açıklamalarla doğrulandı; İran'ın misilleme saldırısı, çevre ülkelerin hava savunma sistemlerini devreye sokması, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve denizcilerin ölümü de ülkelerin açıklamaları ve piyasa haberleriyle teyit edildi. Buna karşılık düğün töreninin vurulmasına dair ABD tarafından bir kabul ya da resmi soruşturma başlatıldığına dair bir açıklama henüz gelmedi.