AB'den İran baskısına destek, ABD'nin 'katılım' iddiasıyla örtüşmedi

Avrupa Birliği'nin (AB) ABD öncülüğündeki İran yaptırımlarına katılımı konusunda Washington ile Brüksel'in açıklamaları birbirini tutmadı. ABD, AB'nin yaptırım kampanyasına resmen katıldığını öne sürerken, kamuoyuna açıklanan AB belgeleri yalnızca destek ve iş birliği niyetini yansıtıyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent(Scott Bessent), 3'ünde X hesabından yaptığı paylaşımda AB'nin 'Operation Economic Outcast' adlı operasyona resmen katıldığını belirtti. Bessent, AB'nin 'güçlü ve erken' tutumunu takdir ettiğini söyleyerek İran yönetiminin uluslararası finans sistemini kullanmasını engellemek için müttefiklerle birlikte hareket edeceklerini vurguladı.

AB Dış İlişkiler Servisi ise 31 Ağustos'ta yayımladığı açıklamada İran'ın nükleer ve balistik füze programına, bölgesel istikrarsızlaştırma faaliyetlerine ve Rusya'ya verdiği desteğe değindi. Açıklamada, ABD öncülüğündeki operasyon da dahil olmak üzere 'ek ekonomik baskı' çabalarının memnuniyetle karşılandığı ve ABD, G7 ülkeleri ile uluslararası ortaklarla yakın iş birliği yapılacağı ifade edildi.

Ancak söz konusu açıklamada AB'nin ABD'nin operasyonuna resmen katıldığına dair bir ifade yer almadı. Kamuoyuna açık belgelerde görülenin katılımdan çok destek olduğu yönündeki değerlendirmelerin arkasında bu boşluk bulunuyor.

Euronews, Brüksel'in yeni bir yaptırım paketi açıklamadığını, ABD'nin yaptırım listeleri ile AB'nin yaptırım çerçevesinin uyumlu hale getirildiğine dair de bir duyuru yapılmadığını aktardı. AB'nin ABD'nin yaptırım kampanyasına kurumsal olarak katılabilmesi için kendi yaptırım kararlarını alması ve üye ülkeler arasında mutabakat sağlanması gerekiyor.

Operation Economic Outcast, Trump yönetiminin 24 Ağustos'ta duyurduğu İran'a yönelik ekonomik baskı kampanyası. Beyaz Saray, bu adımın İran'ın ekonomik yaşam damarlarını kesmeyi amaçladığını açıkladı.

Hedef alanlar arasında dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı yer alıyor. TokenPost, daha önce ABD'nin dijital varlıklar dahil beş sektörü İran bağlantılı yaptırım riski taşıyan alanlar olarak belirlediğini aktarmıştı.

Bu gelişmenin Kore kripto para piyasasıyla da dolaylı bir bağlantısı var. Yaptırım riski taşıyan alanlar arasına dijital varlıkların girmesi, borsaların, cüzdan hizmetlerinin ve tezgah üstü (OTC) aracı kurumların İran bağlantılı işlem maruziyetini daha sıkı denetlemesini gerektiriyor.

Ancak bu gelişmenin Bitcoin(BTC) veya Ethereum(ETH) fiyatını doğrudan etkilediğine dair bir bulgu paylaşılmadı. Konunun fiyattan çok yaptırım uyumu ve ödeme ağlarının denetim yükü açısından öne çıktığı değerlendiriliyor.

İran'a yönelik baskının ilk etkileri finans ve petrol taşımacılığı alanında görülüyor. Reuters, emtia analiz şirketi Kpler'in verilerine dayanarak İran'ın günlük petrol yükleme miktarının yaklaşık 260 bin varile gerilediğini aktardı.

Bu rakam, bir yıl önceki günlük yaklaşık 1,7 milyon varil ile karşılaştırıldığında büyük bir düşüşe işaret ediyor. Reuters ayrıca İran riyalinin son dönemde tarihi düşük seviyeye gerilediğini ve İran tarafının benzin stoklarının yaklaşık iki aylık kullanıma yeteceğini açıkladığını da aktardı.

AP, ABD'nin baskı kampanyasının henüz erken aşamada olduğunu, gerçek yaptırım etkisinin şimdiye kadar Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki (BAE) Mısır kökenli bir bankanın tek şubesinde yoğunlaştığını bildirdi. Habere göre ABD'de ortalama benzin fiyatı galon başına 4 doları aştı, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği ise savaş öncesi döneme kıyasla daha düşük seviyede seyrediyor.

İran tepki gösterdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baqaei(Esmaeil Baqaei), X hesabından yaptığı paylaşımda AB'yi ABD'nin 'yasa dışı ekonomik savaşına' ortak olmakla eleştirdi.

ABD, AB'nin kamuoyuna açıkladığı desteği uluslararası iş birliğinin bir işareti olarak öne sürüyor. Ancak AB'nin resmi belgelerinde kesinleşen değişiklik, mevcut yaptırım çerçevesine bağlılık ve iş birliği niyetinin ifade edilmesiyle sınırlı kaldı.