Solana(SOL) teminat eşiğinde %9 indirim, 1. aşama mainnette

Solana(SOL), zincir üstü hesap teminatı hesaplama eşiğini düşüren rant reformunun 1. aşamasını mainnette devreye aldı. Eşik değeri 6.960'tan 6.333 lamport'a indi ve toplamda %90 indirim hedefinin ilk adımı başlamış oldu.

Solana Vakfı (Solana Foundation), "Reduced Rent" belgesinde SIMD-0437 teklifinin lamports_per_byte değerini 6.960'tan 696'ya düşüren 5 aşamalı bir reform olduğunu açıkladı. 3 Eylül 2026'da mainnette 1. aşama uygulamaya alınırken, 2. aşama şu an testnette bulunuyor.

Solana'daki rant, tekrarlayan bir ücret değildir. Bir hesabın zincir üzerinde kalabilmesi için önceden bloke edilen, iade edilebilir bir teminattır ve hesap kapatıldığında ilgili lamport miktarı geri ödenir.

Bu düzenlemenin odağı da işlem ücretlerinin düşürülmesi değil, hesap oluşturma ve sürdürme için gereken peşin teminat eşiğinin indirilmesidir. Cüzdan katılımı, ödeme hizmetleri ve toplu hesap oluşturma gerektiren servisler için bu durum başlangıç sermayesi yükü ile doğrudan bağlantılı.

AMBCrypto, bu reformla 3,08 milyon SOL'ün serbest kalabileceğini aktardı. Ancak Solana Vakfı'nın belgeleri, geri alınabilecek toplam miktarı kesin bir rakamla belirtmiyor.

Sosyal medyada ise 3,06 milyon SOL, 319 milyon dolar gibi farklı rakamlar da dolaşıma girdi. 3,08 milyon SOL'ün resmi olarak teyit edilmiş bir miktar olmadığı, tüm aşamaların tamamlanması durumunda geri alınabilecek miktara ilişkin bir tahmin olduğu şeklinde okunması daha doğru.

Teknik açıdan da bu reform otomatik dağıtımdan uzak. Solana belgelerine göre WithdrawExcessLamports fonksiyonu, yalnızca token hesapları, mint hesapları ve multisig hesaplarının ranttan muaf asgari eşiği aşan kısmındaki SOL'ü taşıyor.

Bu fonksiyon token bakiyelerini ve mint arzını değiştirmiyor. Hesap sahibi, mint yetkilisi, multisig imzacısı gibi yetki koşullarının da sağlanması gerekiyor; sarmalanmış (wrapped) SOL'ün yerel token hesapları ise bu kapsamda desteklenmiyor.

Piyasada önce "airdrop" ifadesi yayılmıştı ancak protokol belgelerindeki niteliği, yeni token dağıtımından çok teminat eşiği ayarlamasına yakın. Yetki sahipleri yalnızca bazı hesaplardaki fazla lamport'u geri alabiliyor; ağın topluca SOL dağıttığı bir yapı söz konusu değil.

TokenPost daha önce Solana'nın zincir üstü depolama teminatını %90 düşüren planı Agave 4.2 güncellemesine dahil ettiğini haber yapmıştı. O dönem belge aşamasında kalan plan, şimdi 1. aşamanın uygulanmasıyla mainnette fiilen başlamış oldu.

Zaman çizelgesi açısından bakıldığında bu reform, özellik kapılarının aşama aşama devreye alınması yöntemiyle uygulanıyor. Eşik değeri sırasıyla 6.333, 5.080, 2.575, 1.322 ve 696'ya kadar kademeli olarak düşecek; toplam %90'lık indirim ancak beş aşamanın tamamı tamamlandığında yansıyacak.

Solana Compass, 1. aşamanın devreye girmesinin hemen ardından token hesabı rantının yaklaşık 0,20 dolar seviyesine indiğini aktardı. Beş aşamanın tamamı bittiğinde bu rakamın yaklaşık 0,016 dolara kadar düşebileceği de belirtildi; ancak bu, sürecin tamamlanmasının ardından geçerli olacak bir eşik.

Rant indirimini çevreleyen tartışma, maliyet tasarrufu ile durum verisi (state data) artışı riski arasında şekilleniyor. Solana Vakfı, Temmuz 2026 tarihli analizinde 10 kat indirim yapılsa dahi mevcut depolama rezervinin tükenmesi için yaklaşık 17 milyon dolarlık sermaye gerektiğini değerlendirdi.

Buna karşılık geliştirici tartışmalarında, hesap oluşturma maliyetinin aşırı düşmesi halinde durum verisinin beklenenden hızlı artabileceği yönünde endişeler de dile getirildi. Solana Vakfı'nın belgelerine göre bu duruma karşı, gerektiğinde lamports_per_byte değerini yeniden 6.960'a çevirebilecek bir yedek (fallback) özellik kapısı da bulunuyor.

Geriye kalan 3. ile 5. aşamaların Kasım 2026'da Agave 4.4 ile hayata geçirilmesi planlanıyor. Şu an mainnette yalnızca 1. aşama uygulanmış durumda; fiili geri alım ise hesap türüne ve yetki koşullarına göre değişecek.