Vitalik Buterin: Ethereum için daha sağlam merkeziyetsiz sabit kripto para şart

Ethereum(ETH) kurucularından Vitalik Buterin, mevcut sabit kripto para piyasasının yapısal sınırlamalarına dikkat çekerek, Ethereum ekosistemi için *daha iyi bir merkeziyetsiz sabit kripto para* geliştirilmesinin zorunlu olduğunu vurguladı.

Buterin, pazar günü X (eski adıyla Twitter) platformunda yaptığı paylaşımda, “Bizim daha iyi bir merkeziyetsiz sabit kripto paraya ihtiyacımız var” diyerek, *gerçek finansal bağımsızlık* için mevcut dolara endeksli sabit paralara bel bağlamanın yeterli olmadığını dile getirdi. Bu açıklama, kripto yatırım firması Delphi Labs’ta çalışan avukat Gabriel Shapiro'nun, “Ethereum merkeziyetsiz bireyleri yaratma gücüne odaklanıyor” şeklindeki yorumuna yanıt olarak geldi.

Buterin, şu anda piyasada bulunan merkeziyetsiz sabit kripto paraların üç önemli yapısal zorlukla karşı karşıya olduğunu belirtti. İlk olarak, bu paraların büyük kısmının hâlâ *ABD dolarına endeksli* olması dikkat çekiyor. CoinGecko verilerine göre, şu an piyasadaki sabit kripto paraların yaklaşık %95’i dolar bazlı. Buterin’e göre, “Kısa vadede dolara endekslenmek mümkün ancak 20 yıllık zaman diliminde ABD bile enflasyon riskinden kaçamayabilir.” Bu sebeple, doları ikame edecek *daha sağlam bir standart* gerektiğine inanıyor.

İkinci sorun ise, sabit kripto paraların güvenliği için dış verileri blok zincire entegre eden *Oracle sistemlerinin zayıflığı*. Buterin, oracle’ların manipülasyonlara karşı güçlü olması gerektiğini, aksi halde sistemin korunması için ödenecek ücretlerin yapay şekilde artabileceğini ve token fiyatlarının bozulabileceğini ifade etti.

Üçüncü olarak, *staking (kilitleme) ödüllerine dair dengesizlik* ise sistemin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Buterin, staking kazançlarının aşırı yüksek olmasının ağ güvenliği açısından sakıncalı olduğunu, çok düşük olması durumunda ise ekosistem iştiraklerini zayıflatabileceğini belirtiyor. Bu bağlamda, slashing (cezalandırma) riski taşımayan yeni bir staking modeli geliştirilmesini ve getiri oranlarının yıllık %0,2 civarında sınırlandırılmasını öneriyor. Ayrıca, bir sabit kripto paranın istikrarının sadece Ethereum(ETH) teminatına dayandırılamayacağını, *protokol hataları ve ağ saldırıları* gibi diğer risklerin de dikkate alınması gerektiğini aktardı.

2026 itibarıyla küresel sabit kripto para piyasasının büyüklüğü yaklaşık 311,5 milyar dolara ulaşmış durumda; bu, sadece bir yıl içinde %50’lik bir büyümeye işaret ediyor. Ancak bu pazarın %83’ünden fazlası merkezi yapıda olan Tether(USDT) ve Circle tarafından çıkarılan USD Coin(USDC) tarafından kontrol ediliyor. Bu iki token işlem hacminde de büyük pay sahibi.

Buna karşılık, merkeziyetsiz sabit paralardan DAI(DAI) ve son dönemde dikkat çeken Ethena USDe gibi projeler piyasa payı açısından geride kalıyor. Sırasıyla yaklaşık 4,2 milyar dolar ve 6,3 milyar dolarlık piyasa değerleriyle, toplam pazarda hala *azınlık bir yer* işgal ediyorlar.

Özellikle Mayıs 2022’de Terra ekosisteminde yer alan TerraClassicUSD(USTC)‘nin dolara sabit kalamamasının ardından yaşanan yaklaşık 60 milyar dolarlık varlık çöküşü, merkeziyetsiz sabit para projelerinin geliştirilmesini önemli ölçüde yavaşlattı.

Buterin’in vurguladığı bu yapısal sorunlar, Ethereum’un yalnızca bir akıllı sözleşme platformu değil; aynı zamanda *özgür ve merkeziyetsiz bir finansal sistem* inşa etmeye çalışan bir yapı olduğunu yeniden hatırlatıyor. ‘Dolar bağımlılığı’, ‘oracle merkeziyeti’ ve ‘istikrarsız staking ödülleri’ gibi konular, sadece teknik meseleler değil, aynı zamanda kripto para ekosisteminin genel sağlığı için ciddi tehditler.

Bu noktada, piyasa oyuncularının Buterin’in uyarılarını dikkate alıp yeni alternatiflere yönelip yönelmeyeceği henüz netleşmiş değil. Ancak Ethereum’un ilerlemesi ve daha geniş çaplı kullanım alanlarına ulaşması için mevcut sabit kripto para modelinin sınırlarının ötesine geçilmesi gerektiği de oldukça açık.