이thereum(ETH), yeni yol haritasında artık belirsiz bir ‘ileride’ vizyonu yerine doğrudan ‘2029’ hedefini koydu. Ethereum Vakfı’nın açıkladığı yeni ‘Strawmap’ planının odağında, *katman1*’i ultra hızlı bir ödeme ve *takas/settlement* altyapısına dönüştürmek var. Amaç, şu an dakikalar alan *nihai onay süresini* saniyelere indirerek ağı kurumsal seviyede bir ‘yüksek hızlı mutabakat katmanı’ haline getirmek.
Yeni plana göre temel hedef, *katman1’de saniyede 10 bin işlem (10,000 TPS, 1 gigagas/s)* seviyesine çıkmak. Katman2 tarafında ise *veri kullanılabilirliği örneklemesi (data availability sampling)* gibi tekniklerle teorik olarak saniyede 10 milyon işleme kadar ölçeklenebilecek bir yapı öngörülüyor. Bugüne kadar “*hız katman2’de, güvenlik ve kesinlik katman1’de*” anlayışı baskındı. Yeni yaklaşımda ise “*katman1’in kendisi de yeterince hızlı ve sağlam olmalı*” fikrine doğru belirgin bir kayma görülüyor.
Strawmap’te öne çıkan sayılardan biri, katman1’de hedeflenen *10 bin TPS* kadar, ‘*tek slotta nihai onay (single-slot finality)*’ konsepti. Şu anda işlemler bloğa görece hızlı girse de, geri döndürülemez kabul edilen *nihai onay (finality)* için yaygın görüş, ortalama yaklaşık *16 dakika* gerektiği yönünde. Vakıf ve geliştiricilerin masaya koyduğu çözüm, ‘*Minimmit*’ adı verilen *tek slotta nihai onay* mekanizmasının devreye alınması. Hedeflenen *finality süresi* ise *6–16 saniye* aralığı.
Bu hız artışı, sadece kullanıcı deneyimini iyileştirmekten ibaret değil. Kurumsal sermayenin talep ettiği *ödeme, takas ve mutabakat* standartlarına çok daha yakın bir *kesinlik düzeyi* anlamına geliyor. Geleneksel finansal altyapılarla rekabet ederken önemli olan, sadece “*işlem hızlı işlendi*” algısı değil, “*işlem kesinleşti*” güvenini verebilmek.
Planın uygulanışı da tek bir büyük güncelleme ile her şeyi sıfırlamak yerine, *2029’a kadar yaklaşık her 6 ayda bir olmak üzere en fazla 7 hard fork* ile kademeli bir ilerleyiş şeklinde tasarlanmış durumda. Mevcut durumda *12 saniye* olan *slot süresinin* önce *8 saniyeye*, ardından da nihai hedef olarak *1 saniyeye yaklaşan* blok aralıklarına çekilmesi masada. ‘Ossification’ (protokolü dondurarak değişim aralığını daraltma) yönünde uzun süredir süren tartışmalar da böylece şimdilik ikinci plana alınmış görünüyor. Ethereum tarafı, en azından önümüzdeki birkaç yıl için *performans iyileştirmelerini* daha yüksek öncelik olarak konumlandırıyor.
Bu yaklaşım değişimi, “*sadece katman2 ile ölçekle*” söylemini de fiilen güncelliyor. Ethereum’un ölçeklenmesinin cevabı hâlâ “*katman2’yi kullan*” olsa da, yeni yol haritası buna önemli bir koşul ekliyor: *katman2 büyürken, katman1’in kendisi de dar boğaz olmayacak kadar hızlı ve verimli olmalı.*
Ethereum kurucusu Vitalik Buterin(Vitalik Buterin) de, geçmişte varsayılan olarak ele alınan “*aşırı yüksek katman2 bağımlılığı*” senaryosunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğini dile getirmişti. Eğer rollup’ların gelecekte *yüz binlerce, hatta milyonlarca TPS* işleyebildiği bir tablo hedefleniyorsa, katman1’in de çok daha yüksek bir yükü doğrudan kaldırabilecek mimariye sahip olması gerektiği görüşü giderek güçleniyor.
Vakfın ayrıca ‘*erasure coding (silme kodlama)*’ gibi tekniklere dikkat çekmesi de önemli bir sinyal olarak öne çıkıyor. Bu yaklaşım, *veri yayılımını hızlandırmayı ve ağ verimliliğini artırmayı* hedefliyor. Böylece hem katman1’deki tıkanıklıklar azaltılmak isteniyor, hem de katman2 genişlemesi için kritik önemdeki *veri kullanılabilirliği (data availability)* katmanı güçlendiriliyor.
Bu planlar başarıyla hayata geçerse, Ethereum(ETH) *“yüksek hızlı mutabakat katmanı”* olarak konumunu önemli ölçüde pekiştirebilir. Ancak takvim gecikir veya sonuçlar beklentiyi karşılamazsa, *daha hızlı fakat merkezileşme tartışmalarına açık alternatif zincirler* karşısında Ethereum’un ‘*performans algısı (perception)*’ yönünden geride kalabileceği yönünde yorumlar da yapılıyor. “yorum Bu aşamada teknik hedeflerden ziyade, Ethereum’un kendini nasıl konumlandırdığı ve piyasanın bu vizyona ne kadar inandığı kritik olacak.”
Yol haritasının açıklanmasının ardından piyasa tarafında da anlık bir fiyat hareketi görüldü ve Ethereum(ETH) için *2.060 dolar* bölgesinde volatilitenin belirgin şekilde arttığı ifade ediliyor. 1 dolar=1.441,20 won kuruna göre bu seviye, yaklaşık *2.969.000 won* civarına denk geliyor.
Teknik analiz cephesinde ise fiyatın sıkıştığı bir bantta hareket ettiği görüşü öne çıkıyor. Üst tarafta *2.150 dolar* seviyesi, önemli bir *direnç bölgesi* olarak izleniyor. Bu seviyenin hacimli biçimde kırılması ve üzerinde kalıcılık sağlanması durumunda, *2.400 dolar* bandına doğru bir hareket alanı oluşabileceği yönünde analizler paylaşılıyor. Aşağı yönde ise *2.000 dolar* bölgesi, *kısa vadeli pivot/ayrım çizgisi* olarak öne çıkıyor. Bu seviyenin altında kalıcı bir zayıflama durumunda, *1.920–1.800 dolar* bandı *yapısal destek bölgesi* olarak takip ediliyor.
Bununla birlikte, 2029’a kadar uzanan ve *7 ayrı hard fork* içeren bir takvimin kendi başına *uygulama riski* taşıdığı da vurgulanıyor. Özellikle *slot süresi kısaltılması* ve ilk büyük güncellemelerin *2026 sonrasına* sarkması halinde, piyasanın beklentilerini yeniden fiyatlayarak Ethereum(ETH) için kullanılan *değerleme (valuation)* çarpanlarını aşağı çekebileceği dillendiriliyor. “yorum Burada sadece kodun yazılması değil, ağın sosyal mutabakatının ve ekosistemin bu hızdaki değişime ne ölçüde uyum sağlayabileceği de belirleyici olacak.”
Sonuç olarak yeni Strawmap, Ethereum(ETH) için yalnızca katman2 merkezli bir ölçekleme anlatısından, *katman1’in hız ve kesinliğinin de birlikte yükseltildiği* daha iddialı bir vizyona geçiş ilanı niteliğinde. Plan hedeflenen şekilde hayata geçerse, Ethereum’un ‘*küresel yerleşim/settlement altyapısı*’ olma iddiası güçlenebilir ve buna bağlı olarak da ağın taşıdığı *“mutabakat altyapısı primi”* önümüzdeki yıllarda daha da belirgin hale gelebilir.
Yorum 0