Jack Dorsey’nin Block(SQ) şirketi 4 binden fazla kişiyi işten çıkarıyor: Yapay zeka odaklı yeniden yapılanma fintech’i sarsıyor

Jack Dorsey’nin(Jack Dorsey) yönettiği Block(SQ), çalışan sayısını neredeyse ‘yarı yarıya’ azaltacak büyük bir yeniden yapılanmaya gidiyor. 10 bini aşkın personel sayısının 6000’in altına inmesi, fintech sektöründe ‘yapay zeka merkezli organizasyon dönüşümü’ için güçlü bir sinyal olarak yorumlanıyor. ‘yorum Bu hamle, hem maliyet kesintisi hem de AI odaklı verimlilik arayışının birleştiği bir dönüm noktası olarak görülüyor yorum’

Block(SQ) iç yazışmasına göre, şirket 4000’den fazla çalışanını işten çıkaracak. Böylece toplam çalışan sayısı 10 binin üzerinden 6000’in altına düşecek. Jack Dorsey, bu kararı şirket tarihindeki ‘en zor kararlardan biri’ olarak tanımlıyor. Çalışanlara, ilgili gün içerisinde işten ayrılacaklar(leave), yasal ve idari ‘konsültasyon’ sürecine girecekler ve şirkette kalacaklar olarak durumlarının net bir şekilde bildirileceği ifade edildi.

Kaynaklara göre (X, şirket içi duyuru üzerinden), Block(SQ) yönetimi, işten çıkarılacak personele kapsamlı bir ‘destek paketi’ hazırladı. Buna göre etkilenen çalışanlar için ‘asgari’ 20 haftalık maaş ödemesi yapılacak. Buna ek olarak her bir kıdem yılı için 1 haftalık ek maaş verilecek. Hisse senedi bazlı ödemelerde (stock compensation) hak edişler ‘Mayıs sonuna kadar’ devam edecek. Ayrıca 6 aylık sağlık sigortası desteği de pakete dahil edildi.

Şirket, işten ayrılanların kullandığı şirket cihazlarını(’device’) ellerinde tutmalarına izin veriyor. Bunun yanında, ‘geçiş sürecini destekleme’ amacıyla 5000 dolar tutarında ek bir ‘geçiş/yeniden yerleşim desteği’ (transition support) ödenecek. 1 dolar=1442,50 won kuruna göre bu, yaklaşık 7 milyon 212 bin 500 won’a denk geliyor. Block(SQ), ABD dışındaki personel için de benzer bir paket uygulanacağını, ancak ‘kesin şartların’ her ülkenin iş kanunları ve yerel düzenlemelerine göre farklılaşabileceğini vurguluyor.

Dorsey, bu geniş çaplı küçülmenin ‘mali sonuçlardaki bozulma’ ya da ‘likidite krizi’ kaynaklı olmadığının altını çiziyor. ‘işleri hâlâ güçlü’ olarak tanımlayan Dorsey, asıl meselenin ‘şirketin işleyiş ve organizasyon biçiminin değişmesi’ olduğunu belirtiyor. Bu değişimin merkezinde ise ‘yapay zeka(AI) araçları’ var. Dorsey, Block(SQ) içinde geliştirilen ve kullanılan ‘zeki araçlar’ ile daha küçük ve yatay yapılı ekiplerin birleşmesinin, ‘şirket kurma ve işletmenin anlamını kökten değiştirdiğini’ ve bu dönüşümün hızla ivme kazandığını ifade ediyor.

Jack Dorsey, teorik olarak işten çıkarmaları ‘aylara, hatta yıllara’ yayılmış kademeli bir süreçle de yönetebileceğini söylüyor. Ancak bu seçeneğin, şirkette ‘sürekli bir belirsizlik ve peşi sıra gelen yeniden yapılandırma dalgaları’ yaratarak moral, odaklanma, müşteri ve hissedar güvenini daha fazla zedeleyebileceğini düşündüğü için ‘tek seferde’ radikal bir adım atmayı seçtiğini anlatıyor. Bununla birlikte bazı kararlarının zaman içinde ‘yanlış veya gereğinden sert’ olduğunun ortaya çıkabileceğini kabul ediyor ve bu olasılığa karşı belli bir ‘esneklik payı’ bırakacaklarını, buna rağmen müşteri hizmetlerinin aksamamasını önceliklendireceklerini belirtiyor.

Duyurunun ardından sosyal medyadaki tepkiler ikiye bölündü. Ödenen kıdem tazminatı ve ek paketlerin ‘piyasa ortalamasının üzerinde ve görece cömert’ olduğu yorumları yapıldı. Ancak ‘yapay zekayı işten çıkarma gerekçesi gibi sunan dilin’ rahatsız edici olduğu eleştirileri de hızla yayıldı. ‘yorum Özellikle teknoloji destekli verimlilik artışının, doğrudan insan kaynağı kesintisine dönüşmesi, iş gücü piyasasında uzun süredir tartışılan “AI iş mi yaratacak, yoksa yok mu edecek?” sorusunu yeniden alevlendirdi yorum’

Bazı kullanıcılar ise sürecin özünde ‘AI değil, yönetim kararı ve kadro şişmesi’ olduğunu savunuyor. Örneğin Will Slaughter isimli kullanıcı, Block(SQ) çalışan sayısının 2019 Aralık’ta yaklaşık 3900’den 2022 Aralık’ta 12 bin 500’e yükseldiğini hatırlatıyor. Buna göre son hamle, ‘koronavirüs dönemindeki aşırı agresif işe alım dalgasını geri sarma’ girişimi olarak yorumlanıyor. Yani sorunun merkezinde ‘teknolojik zorunluluklardan çok, yönetimin insan kaynağı planlamasındaki hataların’ olduğu eleştirisi var. Jack Dorsey de pandemide ‘aşırı işe alım(over-hiring)’ yapıldığını kabul ederek bu değerlendirmeyi dolaylı biçimde doğruluyor.

İlginç bir ayrıntı olarak, Jack Dorsey’nin X üzerinden paylaştığı ve ‘küçük harfle’ kaleme alınmış duyurunun üslubu bile tartışma konusu oldu. Bazı yorumcular, bu tarzın “sembolik olarak kötü bir tercih” olduğunu, bu ölçekte bir işten çıkarma için ‘fazla umursamaz bir ton’ hissettirdiğini savundu. Öte yandan, işten çıkarma haberinin ardından Block(SQ) hisselerinin mesai sonrası işlemlerde yaklaşık 24% yükseldiği belirtiliyor. Bu da piyasaların ‘maliyet yapısındaki iyileşme’ ve ‘verimlilik artışı’ senaryosuna şimdiden güçlü bir kredi açtığı şeklinde okunuyor.

Sektör genelinde ise Block(SQ) örneğinin, tekil bir şirket hamlesi olmanın ötesinde ‘daha geniş bir trendin habercisi’ olabileceği konuşuluyor. Analistlere göre fintech ve genel olarak teknoloji şirketleri, ‘yapay zeka entegrasyonu → ekiplerin inceltilmesi → organizasyonel yeniden tasarım’ döngüsünü hızlandırabilir. Ancak ‘AI’nin hangi pozisyonları, ne ölçüde ve ne hızda ikame edeceği’ net değil. Aynı şekilde, bu ölçekte bir insan kaynağı daralmasının ‘ürün kalitesi, inovasyon kapasitesi ve müşteri deneyimi’ üzerinde orta-uzun vadede ne tür etkiler yaratacağı da henüz belirsiz. Bu soruların yanıtı, önümüzdeki çeyreklerde Block(SQ) ve benzeri şirketlerin açıklayacağı finansal sonuçlar ve operasyonel metriklerle daha somut şekilde ortaya çıkacak.