OpenAI-ABD Savunma Bakanlığı anlaşması tepki çekti: Sam Altman ‘fırsatçı ve baştan savma’ diyerek geri adım attı

오penAI(OpenAI) Üst Yöneticisi(CEO) Sam Altman(Sam Altman), ABD Savunma Bakanlığı ile yapılan yeni anlaşmanın duyurulma sürecinin ‘fırsatçı ve baştan savma(opportunistic and sloppy)’ olduğunu açıkça kabul etti. Gizli askeri ağlarda ChatGPT dahil OpenAI teknolojilerinin kullanılabileceğinin ortaya çıkmasının hemen ardından kullanıcıların gösterdiği sert tepki üzerine, yetersiz açıklama ve aceleci davranış konusunda sorumluluğu üstlendi.

Altman, 3’ünde (yerel saatle) X’te (eski Twitter) paylaştığı ardışık gönderilerde, “Bunu cuma günü duyurmak için acele etmiş olmam yaptığım hatalardan biriydi” diyerek, anlaşmanın karmaşık boyutlarını kamuoyuna yeterince anlatamadığını söyledi. OpenAI’nin yeni anlaşmayı ilan etmesinin ardından bunun ‘ülke içi gözetim’ için kullanılabileceği yönündeki endişelerin hızla yayılması, şirket içinde de kamuoyunda da atmosferi olumsuz yönde etkiledi.

Söz konusu anlaşma geçen cuma günü kamuoyuna açıklanmıştı. Anlaşma, OpenAI teknolojilerinin ‘gizli askeri ağlarda’ konuşlandırılmasına ‘deployment’ imkânı tanıyor. Ancak duyurunun hemen ardından kullanıcılar; askeri ve istihbarat kurumları tarafından kullanım ihtimali, gözetimin artması riski ve şirketin ‘etik standartları’ndan taviz verilebileceği gerekçeleriyle organize bir şekilde boykot ve platformdan ayrılma çağrıları başlattı.

Tepki sayılara da yansıdı. TechCrunch’ın aktardığı Sensor Tower verilerine göre, ABD’de ChatGPT mobil uygulamasının silinme (uninstall) sayısı 24 saat içinde %295 arttı. Uygulama mağazasında başlatılan ‘iptal(cancel)’ kampanyası sonucu 1 yıldızlı kullanıcı yorumları %775 oranında yükseldi. Rakip uygulamalar da bu durumdan fayda sağladı. Appfigures verilerine göre, Anthropic tarafından geliştirilen yapay zeka sohbet uygulaması Claude, ABD Apple App Store indirme sıralamasında en üst basamaklara yerleşti.

Altman, tartışmanın odağındaki ‘gözetim’ kaygılarını gidermek amacıyla Savunma Bakanlığı ile yapılan anlaşmanın metnini değiştireceklerini açıkladı. Buna göre hazırlanacak değişiklik taslağına, ‘Amerikan vatandaşlarının ülke içinde gözetimini’ açıkça yasaklayan bir ifade eklenecek. Ayrıca ABD Anayasası ve ulusal güvenlik mevzuatına dayanarak, ‘Amerikan vatandaşlarının kasıtlı takibi ve izlenmesini’ engelleyen hükümler de getirilecek. Bu çerçevede, ‘ticari yollarla satın alınan kişisel veriler’in (commercially obtained personal data) gözetim amacıyla kullanılmasının da yasaklanması planlanıyor.

Altman ayrıca, ABD Savunma Bakanlığı’nın “ayrı bir sözleşme değişikliği olmadan, Ulusal Güvenlik Ajansı(NSA) gibi istihbarat kurumlarının bu hizmeti kullanmayacağını” teyit ettiğini aktardı. Böylece ‘savunma alanındaki kullanım’ ile ‘istihbarat amaçlı kullanım’ arasına net bir çizgi çekilmesi ve istihbarat kurumlarıyla olası işbirliklerinde ek sözleşme süreçleriyle ‘ek güvenlik katmanı’ oluşturulması hedefleniyor.

Devam eden paylaşımlarında Altman, yapay zeka yönetişiminin ‘demokratik denetim’ altında olması gerektiğini vurguladı; hiçbir özel şirketin toplumun gidişatına tek başına karar vermemesi gerektiğinin altını çizdi. Devletlerle işbirliği yaparken, aynı anda ‘sivil özgürlükler’i (civil liberties) koruyan mekanizmaların inşa edilmesinin de temel ilkeleri olduğunu yineledi.

Bu süreç, OpenAI içinde de rahatsızlık yarattı. Altman, çalışanların endişelerini gidermek için tüm şirketi kapsayan bir ‘all-hands meeting’ toplantısı düzenleyeceğini söyledi ve bu kararı “devlet entegrasyonunun doğrudan devreye girdiği ilk büyük kararlardan biri” olarak tanımladı. Yapay zekanın kamusal alana, özellikle de ‘askeri ve güvenlik sistemlerine’ daha derin şekilde entegre olmaya başladığı bu dönemde, ‘güven’ ve ‘hesap verebilirlik’in rekabet avantajının merkezine oturduğunu gösteren bir gelişme olarak öne çıkıyor ‘yorum’.