İran’da jeopolitik şok sonrası kripto çıkışı: 3 günde 10,3 milyon dolar, Nobitex’te yüzde 700 sıçrama

ABD ve İsrail’in son hava saldırılarının hemen ardından İran’daki kripto para borsalarından ciddi miktarda varlık çıkışı yaşandı ve ‘kriz dönemlerinde kriptonun sığınak olarak kullanılması’ eğilimi bir kez daha görüldü. 28 Şubat ile 2 Mart arasında İran merkezli borsalardan çıkan kripto para tutarı 10,3 milyon dolar seviyesine ulaştı.

Blokzincir analiz şirketi Elliptic’in verilerine göre, İran’ın en büyük kripto para borsası Nobitex’te, saldırı sonrası ‘çekim’ niteliğindeki işlem hacmi bir önceki döneme kıyasla yüzde 700 arttı. ‘Bitcoin(BTC)’ başta olmak üzere kripto paralar üzerinden varlıklarını sınır dışına taşımak veya güvenceye almak isteyen kullanıcı sayısının, geleneksel finans altyapısına erişimin zayıfladığı ya da belirsizliğin arttığı anlarda kısa sürede patlama yaptığı şeklinde yorumlanıyor.

Chainalysis’in analizine göre İran’ın kripto ekosistemi büyüklüğü 2025 itibarıyla 7,8 milyar dolar düzeyine ulaşmış durumda. Özellikle ülkenin ‘on-chain’ akış verileri, jeopolitik gelişmelerle birlikte tekrar eden ‘spike (ani sıçrama)’ paternleri sergiliyor. 2024 başındaki ‘Kerman bombalı saldırısı’ ve 2024–2025 döneminde İsrail ile yaşanan doğrudan çatışma süreci gibi büyük şoklarda, işlem ve çekim göstergelerinin aynı anda zıplaması, ‘jeopolitik risk’ ve ‘kripto piyasası oynaklığı’ arasındaki bağlantıyı öne çıkarıyor.

İran’da internetin 8 Ocak’ta geçici olarak kesildiği dönemde de benzer bir tablo görülmüştü. Önce ‘Bitcoin(BTC)’ çekimleri hızla artmış, ardından bağlantı tamamen kopunca bu hareket bir süreliğine ‘donmuş’, erişim yeniden sağlandığında ise çekim dalgası kaldığı yerden devam etmişti. Bu örnekler, ‘banka’ ve ‘telekom’ gibi geleneksel altyapılar sarsıldıkça, merkezi otoritelerin kontrolünden görece daha bağımsız olan ‘merkeziyetsiz finans’ araçlarına yönelik talebin güçlendiğine işaret ediyor.

Piyasadaki genel görüşe göre bu hareketler sadece ‘yatırım getirisi’ odaklı değil. ‘Yaptırımlar’, ‘kur oynaklığı’ ve ‘erişim kısıtları’ gibi sorunların ortasında, servetini korumak ve sınırlar ötesine taşımak isteyen gerçek kullanıcı talebiyle birleşmiş durumda. Bununla birlikte, bu kadar hızlı fon çıkışları ‘yerel regülasyonların sertleşmesi’ ve ‘borsa kaynaklı risklerin artması’ gibi sonuçları da tetikleyebilir. Bu nedenle İran’daki kripto para akışlarının, önümüzdeki dönemde jeopolitik tansiyon ve politika adımlarına paralel olarak daha da dalgalı hale gelebileceği öngörülüyor.