Blockstream, Liquid yan zincirinde ilk ‘kuantuma dayanıklı’ Bitcoin(BTC) işlemlerini mainnet’te denedi

비tcoin(BTC) yan zinciri Liquid’de ‘kuantuma dayanıklı’ (post-quantum) imza doğrulaması ilk kez gerçek bir *mainnet* işlemi üzerinde denendi. Blockstream Research, Liquid üzerinde ‘kuantuma dayanıklı imza’ ile imzalanmış 2 gerçek işlemi ağa yaydığını açıklarken, bunu üretim ortamında post-quantum teknolojinin test edildiği ‘ilk örnek’ olarak konumlandırdı. Bu adım, ‘hemen kapıdaki bir krizden’ çok, kuantum bilişimin gerçek bir tehdide dönüşmesinden önce Bitcoin(BTC) altyapısının gerçek koşullarda savunma araçlarını sınayabildiğini göstermesi açısından önem taşıyor.

Bu gelişmenin merkezinde, Liquid için geliştirilen akıllı kontrat dili ‘Simplicity’ bulunuyor. Blockstream, ağın genel *consensus* kurallarını değiştiren büyük bir yükseltmeye gitmeden, Simplicity ile ‘kuantuma dayanıklı imza doğrulaması’ talep eden özel bir harcama şartı (spending condition) tanımladı. Kullanıcı, varlıklarını ancak bu şart sağlandığında çözülebilecek şekilde kilitleyebiliyor. Böylece sadece Liquid Bitcoin(LBTC) değil, Liquid üzerinde çıkarılan stabil kripto paralar ve tokenleştirilmiş menkul kıymetler dahil her türlü ihraç edilmiş varlığa isteğe bağlı olarak kuantuma dayanıklı koruma katmanı eklenebileceği belirtiliyor.

Blockstream, önceki yaklaşımların ana zorluğunun ‘*consensus* değişikliği’ olduğuna dikkat çekiyor. Genelde kuantuma dayanıklı imzaların standart hâle gelmesi için ağ genelindeki mutabakat kurallarının güncellenmesi gerekiyor; bu da tüm paydaşların dahil olduğu, yavaş ve ihtiyatlı bir süreç anlamına geliyor. Simplicity sayesinde ise, temel katmandaki *consensus* kurallarına dokunmadan, belirli varlıkları belirli kontrat koşullarına yatırıp kullanıcı tarafında kuantuma dayanıklı imza şartı koymak mümkün hale geliyor; şirketin altını çizdiği mesaj tam olarak bu.

Teknik tarafta, Blockstream’in blokzincir ortamına uyarladığını söylediği, özet (hash) tabanlı kuantuma dayanıklı imza tasarımı ‘SHRINCS’ doğrulayıcı (verifier) olarak kullanıldı. Bu yapı iki farklı kullanım modu sunuyor. Günlük kullanım için tasarlanan ‘durumlu (stateful) mod’ daha küçük imzalar üreterek işlem boyutunu sınırlıyor. Buna karşılık, cüzdanın durum bilgisinin kaybolması gibi kurtarma senaryoları için ‘durumsuz (stateless) yedek mod’ devreye girerek kullanıcının fonlarına yeniden erişmesini sağlıyor. Bu tasarım, kuantuma dayanıklı şifrelemenin sadece teorik güvenlikle yetinemeyeceğini; gerçek hayattaki cüzdan kullanımı ve operasyonel riskleri de göğüslemesi gerektiği yönündeki ‘yorum’ anlayışıyla okunuyor.

Blockstream, yapılan çalışmanın “laboratuvar simülasyonu olmadığını” da özellikle vurguluyor. Şirket, Liquid *mainnet* üzerinde durumlu modda 1, durumsuz yedek modda 1 olmak üzere toplam 2 canlı işlemi bizzat ağa yaydığını ve bu işlemlerin gerçek ekonomik değer taşıdığını belirtiyor. Aynı yaklaşımın yalnızca LBTC’ye değil, Liquid ağında ihraç edilen tüm varlıklara uyarlanabileceği de ekleniyor.

Dikkat çeken bir ayrıntı ise Liquid’in tasarımına dair. Ağda işlem boyutu, hesaplama bütçesine (computational budget) göre genişleyebildiği için, bu kuantuma dayanıklı işlemlerde ekstra alan oluştu. Blockstream, bu alanı sıfırlarla doldurmak yerine ‘Bitcoin beyaz kâğıdı’nı yerleştirdiğini açıkladı. Şirket, bu tercihi “çalışmanın *cypherpunk* köklerine bir selam” olarak tanımlıyor.

Buna rağmen Blockstream, beklentileri abartmaktan kaçınıyor. Şirket, söz konusu doğrulayıcının eklenmesinin Liquid’i “tamamen kuantuma dayanıklı bir ağ”a dönüştürmediğinin altını net şekilde çiziyor. Bitcoin(BTC) ile Liquid arasındaki peg yapısı, Confidential Assets taahhütleri ve Liquid’in blok imzalama *consensus* protokolü gibi kritik bileşenler hâlâ klasik kriptografiyle korunuyor. Yani bu adım, kuantum tehdidine yönelik “tam kapsamlı çözüm” değil; üretim ortamında çalışan anlamlı bir ilk blok olarak konumlanıyor.

Piyasa açısından bakıldığında ise mesaj net. Blockstream, “kriptografik açıdan anlamlı (cryptographically relevant) bir kuantum bilgisayarın bugün mevcut olmadığını ve ortaya çıkmasının yıllar hatta onlarca yıl sürebileceğini” kabul ediyor. Ancak o zamana kadar beklemenin riskli olduğunu savunuyor. Zira Bitcoin(BTC) altyapısındaki güvenlik varsayımları, ECDSA ve Schnorr imzaları gibi klasik açık anahtarlı kriptografiye sıkı şekilde bağlı. Tehdidin ‘görüş mesafesine’ girmesini beklemek, geçiş maliyetini ve piyasadaki karmaşayı büyütebilir. Bu açıdan Liquid üzerindeki gerçek işlemler, Bitcoin(BTC) ekosisteminin kuantuma dayanıklı teknolojileri ‘teori’den ‘operasyonel deney’e taşıyan bir yol açmaya başladığına dair ‘yorum’ bir işaret olarak görülüyor.

Yazı hazırlandığı sırada Bitcoin(BTC), 71.130 dolar seviyesinden işlem görüyordu. 1 dolar=1480,70 won kuruna göre bu, yaklaşık 105,31 milyon won’a denk geliyor.