Brezilya’da stabil kripto paralara IOF vergisi hamlesine sert tepki: ‘Hukuka aykırı, inovasyonu boğar’ uyarısı

Brezilya’nın en büyük kripto ve fintek sektör dernekleri, stabil kripto para işlemlerine finansal işlem vergisi IOF’nin(Imposto sobre Operações Financeiras) genişletilmesi yönündeki girişimlere karşı çıktı. Sektör temsilcileri, bu adımın ‘yeniliği baltalayabileceğini’ ve mevcut hukuk sistemiyle çelişebileceğini söyleyerek kamuoyuna açık bir uyarıda bulundu.

CoinDesk’e paylaşılan ortak açıklamaya göre ABkripto(ABcripto), ABfinteks(ABFintechs), Abrakam(Abracam), ABToken(ABToken) ve Zetta(Zetta) gibi dernekler, IOF’nin kapsamını stabil kripto para işlemlerini kapsayacak şekilde genişletme tartışmalarının hız kazanması üzerine hem hukuki hem de ekonomik endişelerini gündeme getirdi. Açıklamaya göre bu kuruluşlar, Brezilya’da finansal teknoloji, dijital varlık ve piyasa altyapısı alanlarında faaliyet gösteren 850’den fazla şirketi temsil ediyor.

Tartışmanın merkezinde, IOF’nin aslında döviz işlemlerini de içeren belirli tür finansal işlemlere uygulanan bir vergi olması yatıyor. Sektör tarafı, stabil kripto para işlemlerine IOF uygulanmasının, Brezilya’daki mevcut yasal tanımlarla çelişeceğini ve büyüyen kripto para endüstrisine olumsuz etki yapacağını savunuyor.

Dernekler, Brezilya Anayasası’nda IOF’nin kapsamının ‘yurt içi veya yurt dışı kanuni paranın teslimini (delivery) içeren döviz işlemlerinin takası/ödemesi’ ile sınırlı olduğu yönünde bir yorum benimsediklerini açıkladı. Stabil kripto paraların bu koşulu karşılamadığı, dolayısıyla IOF’nin doğrudan konusuna girmediği ifade edildi.

Özellikle 2022’de yürürlüğe giren ‘sanal varlık yasası’ (14.478 sayılı yasa), dijital varlıkların yurt içi ya da yurt dışı kanuni para olarak değerlendirilemeyeceğini açık biçimde belirtiyor. Sektör temsilcileri, bu ayrım açıkça ortadayken stabil kripto paraları IOF mevzuatı bakımından ‘yabancı para (veya yabancı parayı temsil eden araç)’ gibi yorumlayıp vergilendirmenin hukuki olarak zayıf bir zemine dayandığını vurguladı.

Dernekler, vergilendirmenin kapsamını genişletme hamlesinin bir başkanlık kararnamesi ya da idari düzenleme gibi alt normlarla yapılması halinde hukuka aykırılık riskinin daha da artacağı uyarısında bulundu. Brezilya’nın anayasal sistemine göre ‘yeni bir verginin ihdası’ veya ‘mevcut bir verginin vergiyi doğuran olayının (trigger) genişletilmesi’ yasama süreciyle, yani kongreden geçecek bir yasa ile onaylanmak zorunda. Ortak açıklamada, bu tür idari işlemlerin kendi başına yeni bir vergi yaratamayacağı ya da vergi kapsamını genişletemeyeceği; bu nedenle stabil kripto para işlemlerinin IOF kapsamına, yalnızca başkanlık kararnamesi veya idari düzenlemeyle alınmasının ‘yasa dışı’ olacağı vurgulandı.

Sektör temsilcileri ayrıca Brezilya Merkez Bankası’nın dijital varlık işlemlerine yönelik gözetim ve izleme faaliyetleri ile vergi politikasının birbirine karıştırılmaması gerektiğini belirtti. Merkez Bankası’nın denetim ve raporlama yükümlülüklerini sıkılaştırmasının, otomatik olarak IOF benzeri vergilerin stabil kripto para faaliyetlerine yaygın biçimde uygulanması için hukuki gerekçe oluşturmadığı ifade edildi.

Yanlış kalibre edilmiş bir politika kararının ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısı da öne çıktı. Brezilya’da yaklaşık 25 milyon kişinin kripto ekosistemine bir şekilde dahil olduğu tahmin ediliyor ve ülke, küresel ölçekte önemli bir pazar haline gelmiş durumda. Sektör, IOF’nin stabil kripto paralara genişletilmesinin Brezilya’nın ‘fintek inovasyonu’ ve ‘dijital varlık endüstrisi rekabetçiliği’ üzerinde doğrudan baskı yaratacağı görüşünde.

Brezilya’da stabil kripto para kullanımı son yıllarda hızla büyüdü. Tether’in USDT’si ve Circle’ın USDC’si gibi dolar endeksli stabil kripto paralar, işlem hacminin merkezine yerleşmiş durumda. Bireyler ve işletmeler, Brezilya reali(BRL) dalgalanmalarına karşı korunma, düşük maliyetli uluslararası para transferi ve borsalar arası likidite sağlama gibi amaçlarla bu ürünleri yoğun biçimde kullanıyor.

Brezilya Federal Vergi Dairesi(RFB) bünyesindeki bir denetçinin açıklamalarına atıfla, ülkenin kripto piyasasında her ay 6 ila 8 milyar dolar (yaklaşık 8,99 trilyon ila 11,99 trilyon won karşılığı) hacim döndüğü ve bunun yaklaşık yüzde 90’ının stabil kripto para akışlarından oluştuğu hatırlatıldı.

Sadece dolara endeksli tokenlar değil, Brezilya realine endeksli stabil kripto paralar da güç kazanmaya başladı. Zincir üstü veri platformu Dune verilerine göre 2025’in ilk yarısında Brezilya realine sabitlenmiş tokenların işlem hacmi yaklaşık 906 milyon dolar (yaklaşık 1,3581 trilyon won) seviyesine ulaştı.

Sektör dernekleri, büyük ekonomilerde stabil kripto para işlemlerine IOF benzeri vergilerin geniş kapsamlı şekilde uygulanmasına dair örneklerin sınırlı olduğuna dikkat çekiyor. Ortak görüş, Brezilya’nın agresif bir vergi genişlemesine gitmesi halinde inovasyon sermayesinin ve sektörel altyapının zayıflayabileceği, bunun da ülkeyi küresel dijital varlık rekabetinde geri plana itebileceği yönünde. Bu nedenle IOF’nin stabil kripto paraları kapsayacak şekilde yorumlanması ‘hukuki’, ‘ekonomik’ ve ‘yenilikçilik’ boyutlarında ciddi risk taşıyan bir politika adımı olarak değerlendiriliyor.