İran’ın Hürmüz’de Kripto Hamlesi: Uzman Rickards’tan Bitcoin(BTC), Tether(USDT) ve Ripple(XRP) Yorumu: ‘Dolar Sisteminden Çıkış Yok’

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ‘kripto para’ ile geçiş ücreti alacağına dair haberler uluslararası piyasalarda tartışma yaratırken, uluslararası finans uzmanı Jim Rickards’ın Ripple(XRP) çıkışı dikkat çekti. Rickards, İran’ın Bitcoin(BTC), Tether(USDT) ya da Ripple(XRP) gibi kripto paralarla tahsilat yapabileceğini söylerken, tüm bu işlemlerin ‘dolara endeksli değerleme’ nedeniyle aslında dolar sisteminin dışına çıkamadığını vurguladı.

Rickards, son dönemde verdiği bir röportajda İran’ın hangi kripto parayı kullanabileceği sorusuna “Bitcoin de olabilir, Tether de olabilir, Ripple da olabilir” şeklinde yanıt verdi. Bu değerlendirmeyi yaparken Financial Times(FT) haberine atıf yapan Rickards, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerine geçiş ücreti uygulamaya başladığını ve bu ücretin *kripto para* ile tahsil edilmesinin gündemde olduğunu aktardı.

Rickards’a göre kritik nokta, işlemin yüzeyde ‘kripto ile ödeme’ gibi görünmesine rağmen, fiyatlama ve mutabakat tarafında *dolar*ın hâlâ merkezde yer alması. “Kripto paraların hepsinin dolar cinsinden bir karşılığı var” diyen Rickards, sonuçta ticari değerlemenin yine dolar üzerinden yapıldığını, bu nedenle gerçek anlamda bir ‘dolar çıkışı’ yaşanmadığını savundu.

Tartışmanın bir diğer boyutu ise Tether(USDT) cephesi. Rickards, Tether’in büyük yatırımcıları arasında ABD Ticaret Bakanı görevinde bulunmuş Howard Lutnick gibi isimlerin yer aldığına işaret ederek, İran’ın ABD ile sert bir jeopolitik gerilim yaşarken bile, dolaylı biçimde ABD bağlantılı bir finansal altyapıyı kullanmak zorunda kalabileceği ‘ironi’sine dikkat çekti. ‘Kripto para’ kullanımı artsa bile, jeopolitik tansiyonun ve *dolar* etkisinin kısa vadede ortadan kalkmayacağı yönünde bir “yorum” ortaya koydu.

Ripple(XRP)’nin bu denklemde anılmasının arkasında ise hızlı transfer süresi ve düşük işlem maliyeti öne çıkıyor. Ripple(XRP) ve XRP Ledger, özellikle kurumlar arası *sınır ötesi ödemeler* için tasarlanmış durumda ve işlemler çoğu zaman 3–5 saniye içinde tamamlanıyor. Ripple’ın kurumsal ödeme altyapısını kullanan finans kuruluşlarının sayısının 300’ü aştığı biliniyor. Bu yapı, teoride İran gibi yaptırım baskısı altındaki ülkeler için ‘alternatif ödeme hattı’ algısını güçlendiriyor.

Buna karşın İran’ın gerçekten Ripple(XRP) kullandığı ya da kullanmayı planladığına dair somut bir doğrulama yok. Rickards da bu ihtimali yalnızca bir senaryo olarak gündeme getiriyor; kesinleşmiş bir uygulamadan söz etmiyor. Yine de *petrodolar* sisteminin tasarımında rol almış bir ismin, ‘alternatif ödeme aracı’ denince doğal olarak Ripple(XRP)’yi de sayması, uluslararası kripto para tartışmaları açısından sembolik bir anlam taşıyor.

Jeopolitik gerilimler ve enerji ticareti kademeli biçimde dijital varlık altyapılarına kaydıkça, Bitcoin(BTC), Tether(USDT) ve Ripple(XRP) gibi büyük kripto paraların kullanım alanları yeniden öne çıkıyor. Ancak ödeme aracı *kripto para*ya dönse bile, fiyatlama ve değerleme ekseni ‘dolar’a bağlı kaldığı sürece, dolar merkezli küresel finans düzeninin temellerinin sarsılmadığı da bir kez daha ortaya konuyor.