ABD Senatosu, perakende CBDC’yi 2030’a kadar yasakladı: Stablecoin’ler öne çıkıyor

ABD Senatosu, perakende merkez bankası dijital para birimi olan CBDC’yi 2030 sonuna kadar yasaklayan tasarıyı ezici bir çoğunlukla kabul etti. MEXC Ventures’ın yakın tarihli raporuna göre bu adım, ABD’nin dijital dolar yaklaşımında ağırlığın devlet ihraçlı bir modelden çok özel sektör kaynaklı stablecoin’lere kaydığını gösteriyor. Düzenleme, ABD Merkez Bankası Fed’in doğrudan dijital para çıkarmasının önünü yasal olarak kapatırken, dolar endeksli stablecoin’ler için ise kurumsal alan bırakıyor.

MEXC Ventures’a göre ABD Senatosu, 22 Haziran 2026’da yerel saatle ‘21. Yüzyıl Konut Yasası’nı 85’e karşı 5 oyla kabul etti. Düzenlemenin en kritik maddesi, Fed’in 31 Aralık 2030’a kadar perakende CBDC’yi doğrudan ya da dolaylı biçimde çıkaramamasını öngörüyor. Bu adım, Başkan Trump’ın Ocak 2025’te imzaladığı başkanlık emrinin Kongre eliyle yasaya dönüştürülmüş hali olarak görülüyor. Yürütme organı düzeyindeki bir sınırlama, yönetim değişikliklerinde geri alınabilirdi. Ancak yeni yasa, bu yaklaşımı federal hukuk seviyesine taşıyarak daha kalıcı bir çerçeve oluşturdu.

Buradaki yasak özellikle ‘perakende’ CBDC modelini hedef alıyor. Yani bireylerin ve şirketlerin doğrudan merkez bankasında hesap açabildiği veya merkez bankasının çıkardığı dijital parayı doğrudan tutabildiği yapı sınırlandırılıyor. Buna karşılık finansal kurumlar arasındaki işlemlerde kullanılabilecek toptan CBDC uygulamaları bu düzenlemenin doğrudan kapsamında yer almıyor. ABD siyasetinde ve muhafazakâr çevrelerde tartışma yaratan asıl konu da bu perakende model olmuştu. Eleştiriler, merkez bankasının bireylerin ödeme akışlarına ve işlem verilerine daha doğrudan erişebilmesi nedeniyle ‘gizlilik’ ve ‘finansal özgürlük’ üzerindeki risklerde yoğunlaşıyor.

Trump da 2025’teki başkanlık emri sırasında CBDC’nin bireysel mahremiyet ve finansal özgürlük açısından tehdit oluşturabileceğini savunmuştu. Fed ise daha önce Boston Fed öncülüğünde yürütülen ‘Project Hamilton’ gibi çalışmalarla dijital dolar araştırmaları yapıyordu. Ancak başkanlık emrinin ardından bu çalışmaların ivmesi belirgin şekilde zayıfladı. MEXC Ventures araştırmasına göre son yasa, yalnızca araştırma hızını düşüren bir adım değil; Fed’in perakende CBDC hattını hukuken kapatan daha net bir müdahale niteliği taşıyor.

Piyasanın en fazla dikkat ettiği unsur ise stablecoin’lere tanınan istisna oldu. Özel sektör tarafından ihraç edilen dolar bazlı dijital varlıklar yasak kapsamı dışında bırakıldı. Bunun yerine, nakde yakın düzeyde gizlilik koruması sağlanması şartı getirildi. Bu da ABD’nin dijital doları tümden reddetmediğini, sadece ihraç eden taraf olarak ‘Fed’ yerine ‘özel sektörü’ tercih ettiğini gösteriyor.

Bu yaklaşım, 2025’te kabul edilen ‘GENIUS Act’ ile de uyumlu bir çizgi izliyor. Söz konusu düzenleme, özel stablecoin ihraççıları için federal bir denetim ve lisanslama çerçevesi kurmaya odaklanmıştı. Başka bir ifadeyle ABD, bir yandan CBDC’yi engellerken diğer yandan stablecoin’ler aracılığıyla doların dijital rekabet gücünü koruyacak ikili bir yapı kuruyor. Burada amaç, doların küresel ağırlığını sürdürmek ama bunu merkez bankasının doğrudan müdahalesi yerine piyasa tabanlı inovasyonla desteklemek gibi görünüyor.

Bu tercihin kripto para piyasası açısından da önemli sonuçları olabilir. Stablecoin’ler hâlihazırda merkeziyetsiz finans, küresel işlem altyapısı ve zincir üstü ödemelerin temel araçlarından biri. Özellikle USD Coin(USDC) ve Tether(USDT), Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi büyük kripto varlıklarda ana likidite kaynaklarından biri olarak kullanılıyor. Bu yasal çerçeve, ABD’nin dijital dolar rekabetinde ileride özel stablecoin merkezli bir düzeni daha da güçlendirebileceğine işaret ediyor.

Küresel tabloyla karşılaştırıldığında ABD’nin tercihi daha da dikkat çekici hale geliyor. Avrupa Merkez Bankası, dijital euro çalışmalarını sürdürüyor. Çin ise dijital yuanı farklı şehirlerde test etmeye devam ediyor. Uluslararası Ödemeler Bankası verilerine göre dünya genelinde 90’dan fazla merkez bankası CBDC üzerine araştırma yapıyor ya da pilot aşamasında çalışmalar yürütüyor. Böyle bir ortamda ABD, perakende CBDC’yi yasayla sınırlandırırken dijital para stratejisini özel stablecoin’ler üzerinden dolaylı biçimde sürdürmeyi seçiyor.

Yine de bu yasak kalıcı değil. Düzenlemede 31 Aralık 2030 tarihine bağlı bir gün batımı maddesi bulunuyor. Bu da mevcut tercihlerin sonsuza kadar sabitlendiği anlamına gelmiyor. İleride yönetim değişiklikleri, finansal krizler, küresel ödeme sistemlerindeki dönüşüm ya da rakip ülkelerin CBDC alanında hız kazanması gibi gelişmeler, Washington’un yeniden pozisyon almasına neden olabilir.

Sonuç olarak bu CBDC yasağı, ABD’nin dijital para düzenini diğer büyük ekonomilerden farklı bir şekilde kurmak istediğini açıkça ortaya koyuyor. Merkez bankasının doğrudan halka dijital dolar sunması yerine, özel stablecoin’lerin düzenlenmiş bir çerçeve içinde büyütülmesi tercih ediliyor. MEXC Ventures, bu adımın ABD dijital dolar politikasında ‘devlet ihraçlı’ modelden ‘özel sektör ihraçlı’ modele geçişi resmileştirdiği görüşünde. Önümüzdeki dönemde asıl izlenecek konu ise 2030’daki sürenin uzatılıp uzatılmayacağı ve o tarihe kadar stablecoin piyasasının ne ölçüde kurumsal ödeme altyapısına dönüşeceği olacak.