CME davası, 60 trilyon dolarlık kripto perps piyasasını ABD’de kritik eşiğe taşıdı

CME Grubu(CME), ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu’nun(CFTC) kripto sürekli vadeli işlemlere verdiği onaya karşı dava açtı. ABD dışında geçen yıl 60 trilyon dolara (yaklaşık 84 katrilyon won) ulaşan bu pazarın ABD’de nasıl kurumsallaşacağı artık mahkemenin kararına bağlı.

CoinDesk’e göre CME, geçen ay Washington D.C. Federal Bölge Mahkemesi’nde CFTC ve CFTC Başkanı Mike Selig(Mike Selig) aleyhine dava açtı. Davanın merkezinde, tahmin piyasası platformu Kalshi ile Coinbase(COIN) için kripto sürekli vadeli işlem ürünlerinin listelenmesine izin veren karar yer alıyor. CFTC’nin Kalshi’nin Bitcoin(BTC) sürekli vadeli işlem ürününü onaylaması 29 Mayıs’ta gerçekleşti.

Sürekli vadeli işlemler, kripto piyasasında yaygın adıyla perps, vade tarihi olmadan kaldıraç kullanarak dayanak varlığın fiyatı üzerine pozisyon alınmasını sağlayan türev ürünlerdir. ABD dışında uzun süredir ana işlem araçlarından biri haline gelen bu ürünler için daha önce Bitcoin fiyat keşfinin ana sahasına dönüştüğü yönünde analizler de yapılmıştı.

Tartışmanın odağında bu ürünlerin ‘vadeli işlem’ mi yoksa ‘swap’ mı sayılması gerektiği bulunuyor. CME’nin tezi, vadeli işlem sözleşmelerinin bir vadesi olması gerektiği üzerine kurulu. Perps ürünlerinde vade olmadığı için CFTC’nin bunları vadeli işlem gibi onaylamasının hukuki sınıflandırmayı hatalı yaptığı savunuluyor. Ürünler swap olarak görülürse teminat, kayıt ve vergi tarafında farklı bir düzenleyici çerçeve devreye giriyor.

Terry Duffy(Terry Duffy) CME Başkanı, “Swap tanımı oldukça açık” diyerek “İki taraf birbirine ödeme yapıyorsa bu swap olarak değerlendirilir” dedi. Duffy, “Bir swap sözleşmesiyle uğraşıyorsanız beş günlük teminat tutmanız ve CFTC’ye swap piyasası katılımcısı olarak kayıt olmanız gerekir” diye konuştu. Bu açıklama, CME’nin CFTC’nin perps ürünlerini vadeli işlem gibi ele alarak swaplara uygulanan düzenleyici süreci baypas ettiği görüşünde olduğunu gösteriyor.

CME ayrıca Kalshi’nin başvurusunun onaydan yalnızca bir gün önce sunulmasını da sorunlu buluyor. Şirketin itirazı, piyasanın resmi kural koyma süreciyle değil, politika beyanı ve dosya bazlı incelemelerle açıldığı iddiasına dayanıyor.

Taraflar arasındaki gerilim geleneksel emtia piyasalarına da sıçradı. CME, davanın hemen ardından Batı Teksas türü ham petrol(WTI) vadeli işlemlerinde 24 saat işlem sürecini hızlandırmak istedi. Ancak CFTC bu girişime fren koydu. Söz konusu ürün, vadesi bulunan klasik bir vadeli işlem sözleşmesi niteliği taşıyor.

Mike Selig, o dönemde X üzerinden “Komisyonun önemli meseleler hakkında makul bir analiz yürütme çabasını CME’nin görmezden gelmeyi seçmesi tamamen uygunsuz” ifadelerini kullandı. CFTC ise mevcut dava hakkında yorum yapmayı reddetti.

Düzenleme değişikliğini destekleyenler, CME’nin pozisyonunu yerleşik bir piyasa oyuncusunun savunması olarak okuyor. Jake Chervinsky(Jake Chervinsky) Hyperliquid Policy Center(HPC) Başkanı, “ABD’nin en büyük borsasının kendi düzenleyici kurumuna saldırması inanılması güç ölçüde sıra dışı” diyerek “Düzenleyici kurum, CME dahil kayıtlı olan herkesin bu tür ürünleri sunabileceğini söylüyor. CME ise kimsenin bunu yapmaması gerektiğini savunuyor” dedi. Bu görüşe göre mevcut türev borsası, düzenlemeyi yeni rakiplerin pazara girişini engellemek için kullanıyor.

Buna karşılık sürekli vadeli işlem yapısının geleneksel emtialara doğrudan uygulanmasının zor olduğunu savunanlar da var. Liz Davis(Liz Davis) Davis Wright Tremaine ortağı, “Kriptodan doğan sürekli sözleşmeler, domuz eti ya da petrol gibi emtialardan farklı bir yapıya sahip” dedi. Davis, hafta sonu likiditesi, teminat, saklama, personel ve piyasa gözetim sistemlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Süreçte CFTC’nin mevcut yapısı da kritik bir değişken olarak görülüyor. Normalde beş üyeli bir komisyon olan CFTC’de şu anda yalnızca Başkan Selig görevde. Davis, “Bunun tek kişilik bir komisyonda ilerlemesi ilginç” diyerek beş üyeli yapı olsaydı karşı görüşler nedeniyle kural koyma sürecinin bu kadar hızlı ilerlemesinin zorlaşabileceğini söyledi.

Jaret Seiberg(Jaret Seiberg) TD Cowen analisti, “CFTC’nin perps ürünlerinin swap olduğunu savunduğu bir geçmişi var. Nisan 2025’te kamuoyu görüşü de topladıktan sonra kural çıkarmadan onay verdi” diyerek CME’nin hukuki mücadelede ‘üstün’ konuma geçebileceğini değerlendirdi. Bu nedenle mahkemenin önünde hem ürün sınıflandırması hem de usul eksikliği iddiaları ana başlıklar olacak.

Piyasa ise şimdiden tepki verdi. Kalshi, geçen ay ilk sürekli vadeli işlem ürününü piyasaya sürdükten sonra bir haftadan kısa sürede 1 milyar doların (yaklaşık 1,4 trilyon won) üzerinde işlem hacmine ulaştığını açıkladı. Mahkemenin CFTC kararını koruyup korumayacağı ya da piyasayı swap düzenleme çerçevesine geri çekip çekmeyeceği, ABD’de kripto sürekli vadeli işlemlerin geleceği açısından belirleyici olacak.