Yapay zekâ harcamasında 2,53 trilyon dolarlık tahmin, sorumlu net değil

2026 yılında küresel yapay zekâ harcamalarının 2 trilyon 527 milyar 845 milyon dolara (yaklaşık 2,53 trilyon dolar) çıkması bekleniyor, ancak şirket içinde bu kararları ‘kimin verdiği’ konusunda görüş birliği yok. Yapay zekâyı kullanıp kullanmama sorusu geride kaldı; asıl mesele artık ‘onay yetkisinin’, ‘performans sorumluluğunun’ ve ‘risk yönetiminin’ kime ait olduğu.

Fortune, Pearl Meyer'in 2026 yılı ikinci çeyrek pazar araştırmasına dayanarak, "yapay zekâ kararlarını hangi yönetici ya da ekibin aldığı her zaman net" diyenlerin oranının C seviyesi yöneticiler arasında yalnızca yüzde 34'te kaldığını 20'sinde (yerel saatle) aktardı. Aynı soruya yönetim kurulu üyelerinin yüzde 53'ü, C seviyesi altındaki yönetici ve uzmanların ise yüzde 57'si net olduğu yanıtını verdi.

Araştırma, 2026 Mayıs-Haziran döneminde yönetim kurulu üyesi, CEO, C seviyesi yönetici ve alt kademe yöneticilerden oluşan 116 kişiyle yapıldı. Dikkat çeken nokta, kararı fiilen uygulaması gereken C seviyesindeki güvenin, yönetim kurulu ve saha ekiplerine kıyasla daha düşük çıkması.

Gartner(IT), 15 Ocak'ta yayımladığı raporda küresel yapay zekâ harcamalarının 2026'da bir önceki yıla göre yüzde 44 artışla 2 trilyon 527 milyar 845 milyon dolara ulaşacağını öngördü. 2027 tahmini ise 3 trilyon 336 milyar 690 milyon dolar (yaklaşık 3,34 trilyon dolar).

Bu rakamlar zaten harcanmış tutarlar değil; yapay zekâ hizmetleri, yazılım, modeller, veri ve altyapıyı kapsayan bir öngörü. Şirketlerin yapay zekâ harcamaları bilançolara ve yatırım planlarına tam anlamıyla yansımadan önce bile sorumluluk tartışması büyümüş durumda.

Harcamanın ağırlığı özellikle altyapıda hissediliyor. Gartner, yapay zekâ altyapı harcamasının 2026'da 1 trilyon 366 milyar 360 milyon dolara (yaklaşık 1,37 trilyon dolar) çıkacağını, yapay zekâ altyapısını kuran teknoloji şirketlerinin yatırımlarıyla buna ek 400,1 milyar dolar daha ekleneceğini belirtti.

Yapay zekâ altyapı harcaması veri merkezleri, çip üretimi, elektrik ve soğutma sistemleriyle doğrudan bağlantılı. Sitemizin daha önce ele aldığı yapay zekâ altyapısı tartışması ve veri merkezi yatırımlarındaki aksama haberi de aynı sermaye harcaması eğiliminin bir parçası.

Asıl sorun paranın büyüklüğünden çok yetkinin nasıl dağıtıldığı. Pearl Meyer, 22 Nisan'da yayımlanan ayrı bir araştırmasında yönetim kurullarının yüzde 90'ının yapay zekâ sorumluluğunu C seviyesine ait gördüğünü açıkladı.

Ancak C seviyesinin kendi içindeki yanıtlar birbirinden ayrıştı. Yüzde 32'si sorumluluğu tüm C seviyesine, yüzde 22'si bir alt kademeye, yüzde 27'si bireysel iş birimi liderlerine, yüzde 17'si ise fonksiyonel birim başkanlarına yükledi. Üst kademe "sorumluluk C seviyesinde" derken, C seviyesinin kendisi ‘bölünmüş’ durumda.

Harvard Business Review, Mart 2026'da yayımladığı bir Fortune 500 sigorta şirketi vakasıyla aynı sorunu anlattı. Bilgi işlem direktörü (CIO) etkinlik gösteren yapay zekâyı kendi alanı olarak görürken, operasyon direktörü (COO) bunu bir operasyon meselesi saydı. Finans direktörü (CFO) kâr-zarara doğrudan etkiyi gerekçe gösterdi, risk, insan kaynakları ve veri sorumluları da kendi paylarını savundu.

Yapay zekâ yalnızca teknoloji biriminin işi değil; operasyon, finans, risk yönetimi, insan kaynakları ve veri yetkisini aynı anda etkiliyor. Büyük teknoloji yatırımlarında bütçe onayı, güvenlik incelemesi, veri erişimi ve personel yeniden dağılımı birlikte hareket ettiği için tek bir birimin tüm süreçten sorumlu olması genelde mümkün olmuyor.

Boston Consulting Group (BCG) da 625 CEO ve yönetim kurulu üyesiyle yaptığı araştırmada iki tarafın yapay zekâ stratejisinde nerede ayrıştığını ortaya koydu. CEO'ların yüzde 60'ı yönetim kurulunun yapay zekâ dönüşüm hızı konusunda fazla sabırsız davrandığını düşünürken, yüzde 35'i kurulun yapay zekânın neyi değiştirebileceğini abarttığını söyledi.

İki taraf da yönetimin yapay zekâya öncülük etmesi gerektiği konusunda hemfikir. Ancak fiilî sorumluluk büyük ölçüde CEO tarafına kayıyor. Yönetim kurulunun yön ve hız talep ettiği, CEO ile C seviyesinin ise uygulama ve riski üstlendiği bir yapının yerleştiği yorumu yapılabilir.

Grant Thornton, 950 C seviyesi ve üst düzey yöneticiyle yaptığı 2026 yapay zekâ etkisi araştırmasında yönetim kurullarının yüzde 48'inin henüz yapay zekâ yönetişim beklentilerini belirlemediğini açıkladı. Kurulların dörtte üçü büyük yapay zekâ yatırımlarını onaylamış olsa da, yapay zekâ riskini düzenli denetim sürecine dahil edenlerin oranı yarının altında kaldı.

Kamuya açık forumlardaki yanıtlar da aynı yönde. Open Future Forum, Ağustos 2026'da yayımladığı raporda, Temmuz sonu itibarıyla yapay zekâ satın alma yetkilisi olarak CEO'yu gösterenlerin oranının yüzde 44 ile en yüksek payı aldığını belirtti. 245 yatırımcı katılımcının yüzde 51'i de CEO'ların portföy şirketlerindeki yapay zekâ satın alma kararlarını giderek daha fazla üstlendiğini söyledi.

Buna karşılık "henüz tek bir sorumlu yok" diyenlerin oranı yüzde 8'den yüzde 14'e çıktı. Anketlerin örneklemi ve soruları farklı olsa da ortak nokta, tartışmanın yapay zekâyı kullanıp kullanmama değil, kimin onayladığı, kimin sonucu kanıtladığı ve başarısızlık durumunda kimin sorumlu tutulacağı olması. Bu yapı netleşmedikçe yapay zekâ harcamasının finansal performansa ve risk yönetimine nasıl yansıyacağı, şirketten şirkete değişen yönetişim modeline bağlı kalacak gibi görünüyor.